reklama

Amylaza – w moczu i we krwi normy. Funkcje amylazy ślinowej i trzustkowej w organizmie człowieka.

Jakub StężyckiZaktualizowano 
Amylaza we krwi, badana jest z krwi pobranej z żyły łokciowej. Przed badaniem pacjent musi być na czczo.
Amylaza we krwi, badana jest z krwi pobranej z żyły łokciowej. Przed badaniem pacjent musi być na czczo. pixabay
Tajemnice ludzkiego organizmu nie są znane nawet najbardziej doświadczonym lekarzom i medykom. Wiele chorób, które mogą dotknąć każdego z nas wywoływane są tak dużą ilością czynników, że ich dokładna diagnoza możliwa jest jedynie poprzez bardzo dokładną obserwację pacjenta i badania. Jedną z nich jest zapalenie trzustki, przy którym występuje m.in. amylaza trzustkowa w moczu oraz amylaza w surowicy stanowią badania niezbędne w celu diagnozy schorzeń tego narządu.

Czym jest amylaza i za co odpowiada?

Amylaza jest enzymem bardzo istotnym dla funkcjonowania organizmu. Wyróżnić można kilka typów amylazy, w zależności od narządu, który ją produkuje. Amylaza syntezowana jest przez przede wszystkim przez trzustkę (amylaza trzustkowa) i ślinianki (amylaza ślinowa), ale w mniejszych ilościach produkują ten enzym także jądra, jajniki i gruczoł mleczny.

Amylaza, każda bez względu na miejsce wydzielania, odpowiada za rozkład cukrów złożonych do cukrów prostych. Proces ten umożliwia wchłonięcie i wykorzystanie przez organizm energii spożytej pod postacią pokarmu. Amylazy są enzymami odpowiedzialnymi za rozkład polisacharydów (wielocukrów) oraz skrobi do cukrów prostych (glukozy, fruktozy i galaktozy). Należą do obszernej grupy enzymów – hydrolaz – czyli enzymów, które rozkładają wiązania glikozydowe w polisacharydach w obecności wody.

Amylaza w największej ilości występuje w soku trzustkowym (amylaza trzustkowa), który wydzielany jest do dwunastnicy. Amylaza ślinowa rozpoczyna wstępny rozkład cukrów w jamie ustnej, a w dwunastnicy, do której dostarczany przewodem trzustkowym jest sok trzustkowy, zawierający amylazę trzustkową, proces ten jest kontynuowany.

Produkcja amylazy przez trzustkę i ślinianki, stymulowana jest sygnałem o dostarczaniu pożywienia do organizmu. Wydalana jest wraz z moczem, ale można mierzyć jej stężenie również we krwi.

Kiedy zbadać amylazę trzustkową we krwi?

Najczęstszą przyczyną wykonywania badań sprawdzających stężenie amylazy jest podejrzenie u pacjenta chorób trzustki. Zazwyczaj choroby te są sugerowane przez lekarza na podstawie symptomów takich jak: biegunka, wymioty, gorączka, niechęć do jedzenia oraz ból brzucha.

Mogą one wskazywać na ostre zapalenie trzustki. Jeżeli objawy w umiarkowanym stopniu utrzymują się przez dłuższy okres, może to wskazywać na przewlekłe zapalenie trzustki. Badania poziomu amylazy we krwi powinny zostać przeprowadzone również w przypadku podejrzenia występowania następujących chorób:

  • niedrożność jelit (towarzyszą temu bóle brzucha, wymioty, wzdęcia i nudności),
  • zapalenie lub nowotwór ślinianek (widoczne po obrzęku policzka i małżowiny usznej,
  • ból i suchość w jamie ustnej, trudności ze spożywaniem pokarmu,
  • perforacja wrzodu żołądka i dwunastnicy,
  • niedokrwienie jelit (objawia się silnym bólem brzucha).

Jak przebiega badanie amylazy? Normy stężenia amylazy we krwi
Amylaza we krwi, badana jest z krwi pobranej z żyły łokciowej. Przed badaniem pacjent musi być na czczo. Inną metodą badania zawartości amylazy jest badanie moczu. W tym przypadku rzetelny wynik może być uzyskany jedynie dzięki dobowej zbiórce.

Normy stężenia amylazy zależne są od wieku. Widełki u dorosłych wynoszą pomiędzy 25-125 IU/l dla amylazy we krwi. Nieco większa rozpiętość normy określona jest dla osób w starszym wieku (powyżej 70 roku życia) i wynosi 20–160 IU/l.
Aby uzyskać wiarygodne wyniki, odzwierciedlające prawdziwy poziom amylazy jest udanie się na badania jej stężenia, w krótkim odstępie czasu od wystąpienia objawów. Stężenie tego enzymu we krwi jest największe na przestrzeni 6-12 godzin od wysępienia zaburzenia. Jeżeli nie jest to możliwe, lepszym rozwiązaniem jest zbadanie ilości amylazy w moczu, ponieważ w takiej formie utrzymuje się w organizmie znacznie dłużej.

12 przyczyn nowotworów! Sprawdź, które z nich możesz wyeliminować!

Podwyższona amylaza trzustkowa – co to znaczy?
Znacznie podwyższona amylaza trzustkowa jest wyraźnym sygnałem, że organizm działa w nieprawidłowy sposób. Zazwyczaj jest to wynik choroby trzustki. Amylaza w granicach od 575–1150 U/l wskazuje na ostre zapalenie trzustki.
Przyczyny takiego stanu mogą być różne. Najczęściej jednak są nimi:

  • kamica żółciowa,
  • nadużywanie alkoholu przez dłuższy czas,
  • powikłania polekowe
  • urazy,
  • świnka.

Wysokie stężenie amylazy może pojawić się także w sytuacji: zapalenia otrzewnej, niedrożności jelit, w ostrym zapaleniu nerek, perforacji wrzodów żołądka lub dwunastnicy i zapaleniu pęcherzyka żółciowego.Zdarzają się jednak przypadki, w których amylaza przekroczona jest w mniejszym stopniu, który w medycynie określa się stopniem umiarkowanym. Mowa wtedy o zakresie 115–575 IU/l, który jest wynikiem m.in.: procesów autoimmunologicznych, przewlekłego zapalenia trzustki, nadużywania alkoholu oraz palenia papierosów.

Za wysoka amylaza może również towarzyszyć: radio- i chemioterapii. Podwyższona amylaza u kobiet to potencjalna ciąża pozamaciczna lub oznaka pęknięciu jajowodu. Wysokie stężenie amylazy u najmłodszych może być wynikiem chorób ślinianek lub przewlekłego stosowania glikokortykosteroidów.

O czym świadczy obniżona amylaza?

Najczęściej spotykanym problemem z ilością amylazy jest jej podwyższony poziom. Zdarza się jednak, że osoby chore zmagają się z przeciwieństwem takiego stanu – wtedy mówimy o obniżonej amylazie we krwi. Może być to wynik jednej z następujących przyczyn:

  • uszkodzenie miąższu trzustki,
  • spadku sekrecji enzymu spowodowanego mukowiscydozą
  • obniżenie w wyniku stanu zapalnego trzustki.

Amylaza w ciąży

Ciąża to okres, kiedy ciało kobiety narażone jest na wiele gwałtownie zachodzących zmian. Dbanie o zdrowie dziecka i matki jest bardzo wymagające, ponieważ organizm narażony jest wtedy na znacznie większe obciążenie, co często prowadzi do ujawnienia ukrytych chorób matki.

Silne bóle brzucha i biegunki mogą być związane z podwyższonym poziomem amylazy, co może wskazywać na zapalenie trzustki. Jeżeli jednak wyniki badań nie przekraczają normy w bardzo dużym stopniu, niemal zawsze jest to wynik wahań hormonalnych lub innych czynników, które nie są związane z żadną chorobą.

Amylaza u dzieci

Najczęstszą przyczyną wzrostu poziomu amylazy u dzieci jest:

  • pourazowe zapalenie trzustki (np. rowerowy uraz brzucha),
  • poinfekcyjnym (infekcje wirusowe),
  • mukowiscydoza,
  • ujawnienie się wad genetycznych trzustki,
  • kamica nerkowa.

Ostre zapalenie trzustki występuje u dzieci niezwykle rzadko. Innymi powodami może być przyjmowanie leków (kortysteroidów i glikokortykosteroidów) oraz chorób ślinianek. Aby upewnić się, jaka jest prawdziwa przyczyna podwyższonej aktywności amylazy, trzeba przeprowadzić dodatkowe badania, które pomogą dokładniej przedstawić sytuacje.

Amylaza a rak trzustki – czy istnieje powiązanie?

Rak trzustki należy do grupy nowotworów złośliwych związanych ze stanem zapalnymn tego narządu oraz paleniem papierosów. Objawy tego nowotworu pojawiają się w bardzo niesystematyczny i niecharakterystyczny sposób, dlatego rozpoznanie go na początkowym stadium jest niezwykle trudne.

Kiedy objawy choroby są zauważalne, zazwyczaj mamy do czynienia z rakiem już na bardzo zaawansowanym stadium. Diagnostyka raka trzustki polega na przeprowadzaniu badań określających wzrost poziomu bilirubiny, gamma-glutamylotransferazy (GGTP) i fosfatazy zasadowej (ALP). Często stawia się także rozpoznanie niedokrwistości i spadku poziomu albumin we krwi, a poziom amylazy nie ma bezpośredniego związku z występowaniem nowotworu.

Czytaj także

Makroamylazemia – czyli podwyższona amylaza bez choroby

Podwyższony poziom amylazy w surowicy nie zawsze musi oznaczać poważną chorobę. Wyjątkową sytuacją jest zawyżony poziom amylazy we krwi, której nie towarzyszy większe stężenie enzymu w moczu. Taka sytuacja określana jest mianem makroamylazemia i wynika z obecności we krwi połączonych cząsteczek amylazy.

Duże cząsteczki nie mogą być swobodnie wydalane z moczem, ponieważ są zbyt duże do przefiltrowania. Powstają one na skutek polimeryzacji enzymów lub łączeniu się amylazy z przeciwciałami. Spowodowane jest to zależnościami genetycznymi i nie wiąże się z żadnymi problemami zdrowotnymi.

Inną odmianą choroby jest hiperamylazemia, która jest rezultatem choroby nerek, a nie pojawiania się zbyt dużych cząsteczek tego enzymu. Diagnoza stawiana jest na podstawie obliczenia masy cząsteczkowej amylazy w surowicy lub porównania stężeń amylazy w moczu i surowicy.

Wysoka amylaza we krwi – leczenie

Z racji tego, że występowanie podwyższonego poziomu amylazy jest ściśle związane z różnymi chorobami, zapobieganie oraz przeciwdziałanie wysokiej amylazie, jest zależne od leczenia chorób powodujących to schorzenie. Najczęściej dotyczy to leczenia zapalenia trzustki. W takiej sytuacji leczenie odbywa się zazwyczaj w warunkach szpitalnych. Obejmuje silne nawodnienie organizmu pacjenta oraz ograniczenie działań stymulujących wydzielanie enzymów trzustkowych.

Pacjent przez kilka dni, za poleceniem lekarza nie spożywa posiłków zawierających tłuszcz, a w skrajnych przypadkach stosowane jest leczenie dożylne. Czasem koniecznością jest założenie sondy odsysającej zawartość z żołądka. Kiedy podwyższony poziom amylazy spowodowany jest powikłaniami bakteryjnymi, niewydolnością narządu lub zmianami w trzustce, leczenie może przebiegać przy wykorzystaniu antybiotyków. Jeżeli jednak nie przyniosą one rezultatów, konieczna jest interwencja operacyjna.

Czy znasz swój poziom cukru we krwi?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3