Toksoplazmoza – objawy, przyczyny, rodzaje, leczenie i zapobieganie. Sprawdź, dlaczego toksoplazmoza w ciąży jest niebezpieczna!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
Toksoplazmoza jest odzwierzęcą chorobą pasożytniczą, stanowiącą poważne zagrożenie dla kobiet w ciąży.
Toksoplazmoza jest odzwierzęcą chorobą pasożytniczą, stanowiącą poważne zagrożenie dla kobiet w ciąży. 123rf.com
Toksoplazmoza jest chorobą odzwierzęcą, wywoływaną przez zakażenie wewnątrzkomórkowym pasożytem - Toxoplasma gondii. Do transmisji pasożyta dochodzi zwykle drogą pokarmową, co często jest konsekwencją niewystarczającej dbałości o higienę osobistą. Charakterystyczne objawy toksoplazmozy to: podwyższona temperatura ciała, powiększenie węzłów chłonnych, ogólne osłabienie organizmu, a także bóle mięśniowo-stawowe. Szczególnie niebezpieczna jest toksoplazmoza w ciąży – zwłaszcza gdy do zakażenia doszło przed ciążą lub w jej pierwszym trymestrze. Zakażenie pasożytem wywołującym toksoplazmozę w ciąży może skutkować obumarciem płodu lub ciężkimi wadami rozwojowymi. Podstawą w diagnostyce toksoplazmozy jest badanie serologiczne, które wykrywa przeciwciała przeciwko antygenom pasożyta - Toxoplasma gondii. Przeciwciała IgG przy toksoplazmozie pojawiają się już po dwóch tygodniach od zakażenia.

Toksoplazmoza jest groźną chorobą pasożytniczą, której bezpośrednią przyczyną jest zakażenie wewnątrzkomórkowym pasożytem, bytującym u ssaków i ptaków - Toxoplasma gondii. Cysty tych pasożytów rozwijają się w: mózgu, sercu i w mięśniach szkieletowych. Oocysty – pierwotna forma pasożytów – powstają w komórkach jelita cienkiego m.in. u kotów. Zakażony kot wydala pasożyty z kałem, który jest formą zakaźną zarówno dla człowieka, jak i innych ssaków.
Oprócz tego człowiek może zakazić się pasożytem wywołującym toksoplazmozę przez:

  • Nieumycie rąk po oczyszczaniu kuwety kota zakażonego toksoplazmozą.
  • Spożywanie mięsa zawierającego cysty Toxoplasma gondii.
  • Przenikanie pasożytów od matki do płodu – wówczas występuje tzw. toksoplazmoza wrodzona.

Co istotne, kot nie jest jedynym nosicielem Toxoplasma gondii. Do transmisji pasożyta może dojść również za pośrednictwem kontaktu z mięśniami: mysz, szczurów i ptaków.

Przeczytaj więcej na temat:

Toksoplazmoza w ciąży

Toksoplazmoza w ciąży jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ wiąże się z ryzykiem obumarcia płodu lub wystąpienia u niego poważnych wad rozwojowych. Dotyczy to głównie zakażenia przed ciążą i w jej pierwszym trymestrze. Toksoplazmoza jest bardzo niebezpieczna dla kobiet w ciąży, ponieważ tachyzoity – inwazyjne formy pasożyta – mają zdolność przenikania przez łożysko.

  • Zakażenie w I trymestrze ciąży – samoistne poronienie lub obumarcie płodu.
  • Zakażenie w II trymestrze ciąży – wady rozwojowe płodu: epilepsja, wodogłowie, zwapnienie śródmózgowe, anatomiczne uszkodzenie wzroku i słuchu, porażenie mózgowe.
  • Zakażenie w III trymestrze ciąży – uszkodzenie podwzgórza i przysadki mózgowej, które mogą prowadzić do przedwczesnego porodu, żółtaczki, zapalenia mięśnia sercowego, zapalenia opon mózgowych i skazy krwotocznej.

Choroby odzwierzęce: czym można się zarazić od domowego pupi...

Toksoplazmoza u noworodka (toksoplazmoza wrodzona)

Wyróżnia się dwa podstawowe typy toksoplazmozy: toksoplazmozę nabytą (pierwotną) i toksoplazmozę wrodzoną. Pierwsza z nich występuje wyłącznie u osób z w pełni rozwiniętym systemem odpornościowym. Zazwyczaj przebiega ona zupełnie bezobjawowo lub ze skąpymi objawami grypopodobnymi. Ciężki przebieg toksoplazmozy nabytej występuje u pacjentów z zespołem upośledzonej odporności (AIDS). Z kolei toksoplazmoza wrodzona występuje u noworodków, które zakażane są za pośrednictwem krwiobiegu w trakcie życia płodowego. Przy czym warto pamiętać, że toksoplazmoza wrodzona może wystąpić tylko podczas jednej ciąży. Wewnątrzmaciczne zakażenie toksoplazmozą może mieć poważne konsekwencje dla dziecka – często skutkuje ono wadami rozwojowymi, które nieuchronnie prowadzą do upośledzenia umysłowego.

Toksoplazmoza – objawy

Toksoplazmoza jest chorobą pasożytniczą, która może charakteryzować się zróżnicowanym przebiegiem – niekiedy może nawet nie dawać żadnych objawów, co znacznie utrudnia jej rozpoznanie. Z tego powodu kobiety, które mają koty, przed planowaną ciążą powinny wykonać badanie na obecność pasożyta, wywołującego toksoplazmozę. Wówczas, gdy choroba ta ma przebieg objawowy, najczęściej towarzyszy jej:

  • Podwyższona temperatura ciała.
  • Powiększone węzły chłonne.
  • Bóle mięśniowo-stawowe.
  • Wysypka.
  • Nadmierna podatność na powstawanie siniaków.
  • Anemia.

Inne, mniej charakterystyczne, objawy toksoplazmozy to:

  • Atak padaczki.
  • Tymczasowa lub stała ślepota.
  • Upośledzenie umysłowe (występuje przy toksoplazmozie wrodzonej).

Toksoplazmoza – badanie

Podstawowym badaniem diagnostycznym przy podejrzeniu toksoplazmozy jest badanie serologiczne, które polega na oznaczeniu przeciwciał przeciw T. gondii w klasie IgG i IgM. Przy czym warto podkreślić, że przeciwdziała IgG przeciwko toksoplazmozie wytwarzają się po 14 dniach od zakażenia, a maksymalne stężenie osiągają w 6-8 tygodniu przebiegu choroby. Interpretacja badań na toksoplazmozę:

  • Wynik ujemny IgG i IgM – brak zakażenia pasożytem wywołującym toksoplazmozę.
  • Wynik ujemny IgG i wynik wątpliwy IgM – wczesne stadium zakażenia toksoplazmozą lub fałszywie ujemny wynik IgG.
  • Wynik ujemny IgG i wynik dodatni IgM – ostre zakażenie toksoplazmozą lub fałszywie ujemny wynik IgG. Badanie należy powtórzyć.
  • Wynik wątpliwy IgG i wynik ujemny IgM – badanie należy powtórzyć.
  • Wynik wątpliwy IgG i wynik dodatni IgM – ostre zakażenie toksoplazmozą. Badanie należy powtórzyć używając nowych próbek.
  • Wynik dodatni IgG i wynik wątpliwy IgM – długotrwałe zakażenie toksoplazmozą. Badanie należy powtórzyć.
  • Wynik dodatni IgG i wynik dodatni IgM – toksoplazmoza nabyta w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Dowiedz się:

Toksoplazmoza – leczenie

Podstawowym wskazaniem do natychmiastowego podjęcia leczenia toksoplazmozy jest: ciąża i osłabiony system odpornościowy m.in. u nosicieli wirusa HIV i osób chorujących na AIDS. Oprócz tego leczenie toksoplazmozy jest konieczne w przypadku toksoplazmozy u noworodków (wrodzonej postaci choroby). Kobiety w ciąży z podejrzeniem toksoplazmozy powinny zażywać pirymetaminy i sulfadiazyny, których głównym celem jest minimalizowanie ryzyka wystąpienia wad rozwojowych u płodu. Przy czym leki te można przyjmować bezpiecznie w II trymestrze ciąży. W przypadku wcześniejszego zakażenia pasożytem powodującym toksoplazmozę, dopuszczalne jest stosowanie sulfadiazyny. Jej podstawowym celem jest zapobieganie transmisji pasożyta z matki na dziecko. Obecnie trwają poszukiwania leków bezpiecznych dla kobiet w ciąży – duże nadzieje na przyszłość budzi atowakwon i azytromycyna.


Kobiety w ciąży i inne osoby z grupy podwyższonego ryzyka, które chcą uniknąć zakażenia toksoplazmozą, powinny:
  1. Dbać o dokładne ugotowanie mięsa.
  2. Myć dłonie po każdorazowym kontakcie z ziemią, piaskiem i surowym mięsem.
  3. Po przygotowywaniu surowego mięsa dokładnie umyć wszystkie naczynia i przybory, z którymi miało ono jakikolwiek kontakt.
  4. Myć i obierać owoce i warzywa przed spożyciem.
  5. Wystrzegać się pica niepasteryzowanego mleka koziego.
  6. Ograniczyć kontakt ze żwirkiem i innymi powierzchniami zanieczyszczonymi kocimi odchodami.
  7. Ograniczyć kontakt z kotami bezdomnymi.
  8. Ograniczyć kontakt z jagniętami.

Źródła:

  1. Włodarczyk A., Lass A., Witkowski J., Toksoplazmoza – fakty i mity. Forum Medycyny Rodzinnej 2013;7: 155-164.
  2. Dzbeński T., Zasady diagnostyki laboratoryjnej toksoplazmozy. W: Toksoplazmoza, Milewska-Bobula B. (red.). Warszawa 1999: 31–39
  3. Niezgoda A., Dobrzańska A., Toksoplazmoza wrodzona – rozpoznawanie i leczenie. Przewodnik Lekarza. 2008;2: 44-50.

]

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3