Metformina – działanie i skutki uboczne. Przeciwwskazania do stosowania doustnego leku na cukrzycę. Metformina a alkohol i odchudzanie

Monika Felka
Metforminę najlepiej przyjmować wraz z posiłkami.
Metforminę najlepiej przyjmować wraz z posiłkami. Olga1205/pixabay.com
Udostępnij:
Metformina to doustny lek przeciwcukrzycowy, którego działanie polega na obniżaniu poziomu glukozy we krwi. Choć metformina jest często stosowana w terapii cukrzycy typu 2, zwłaszcza u osób z nadwagą, istnieje szereg przeciwwskazań do jej przyjmowania. Wyjaśniamy też, jakie działania uboczne wywołuje i jak długo się utrzymują.

Co to jest metformina? Kto przyjmuje ten lek i czy jest na receptę?

Metformina to substancja lecznicza będąca pochodną biguanidu, czyli związku obecnego w rutwicy lekarskiej. Roślina ta jest powszechnie wykorzystywana w tradycyjnym ziołolecznictwie, choć metforminę uzyskuje się obecnie na drodze syntezy chemicznej.

Zastosowanie metforminy w medycynie wynika z jej działania obniżającego poziom glukozy we krwi, czyli hipoglikemizującego.

Metformina jest stosowana jako lek pierwszego rzutu u pacjentów z cukrzycą typu 2 i insulinoopornością. Przepisywana jest także osobom z nieprawidłową tolerancją glukozy, zespołem metabolicznym i kobietom z zespołem policystycznych jajników (PCOS).

Sprawdź też:

Środki lecznicze zawierające metforminę są wydawane w aptece wyłącznie na receptę i w niektórych przypadkach objęte refundacją. Dotyczy recept z następującym wskazaniem:

  • cukrzyca typu 2,
  • insulinooporność,
  • stan przedcukrzycowy, w którym dieta i ćwiczenia nie zapewniają prawidłowego stężenia glukozy we krwi (odpłatność leku wynosi wtedy 30 proc.).

Warto przeczytać także:

Jak działa metformina?

Metformina jest stosowana w główniej mierze w lekach przeciw cukrzycy typu 2. Jej działanie nie opiera się jednak na stymulowaniu trzustki do zwiększonej produkcji insuliny. Obniżanie poziomu glukozy krążącej we krwi chorego, czyli glikemii, zachodzi za sprawą trzech innych mechanizmów.

Metformina wywiera następujące działanie:

  • redukuje ilość cukrów wchłanianych w jelicie cienkim z pożywienia,
  • zmniejsza syntezę glukozy w wątrobie (hamuje proces glukoneogenezy),
  • zwiększa wrażliwość tkanek na działanie glukozy, co skutkuje tym, że mięśnie, wątroba i nerki wychwytują jej większe ilości (czyli redukuje insulinooporność).

Metformina przyczynia się ponadto do redukcji apetytu i ma korzystny wpływ na profil lipidowy osocza krwi, obniżając poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi.

Dowiedz się więcej na temat:

Dawkowanie metforminy

Metforminę przyjmuje się w dawkach ściśle określonych przez lekarza. Schemat jej przyjmowania dobiera diabetolog indywidualnie dla każdego pacjenta.

Informacje, które bierze się pod uwagę, to:

  • wiek chorego,
  • wyniki pomiarów poziomu cukru we krwi,
  • obecność chorób współtowarzyszących, m.in. nerek, wątroby, zaburzenia hormonalne,
  • przyjmowane leki.

Metforminę przyjmuje się 1-3 razy dziennie w dawkach ustalonych przez lekarza. Wskazane jest zażywanie leku w trakcie spożywania posiłku lub bezpośrednio po nim, co pomaga zwiększyć jego tolerancję.

Polecamy także:

Metformina – przeciwwskazania i środki ostrożności

Przed rozpoczęciem kuracji leczniczej z wykorzystaniem metforminy, należy zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania leku.

Przeciwwskazania do stosowania metforminy to:

  • cukrzyca typu 1,
  • niewydolność nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min)
  • niewydolność serca,
  • niewydolność wątroby,
  • niewydolność oddechowa,
  • niedotlenienie organizmu (hipoksja),
  • zdiagnozowana hipoglikemia,
  • przebyta kwasica metaboliczna mleczanowa lub ketonowa,
  • jakiekolwiek powikłania cukrzycy,
  • okazjonalne spożywanie alkoholu, a zwłaszcza czynny alkoholizm,
  • ciąża i karmienie piersią,
  • niedobory żelaza i witaminy B12,
  • operacja i okres pooperacyjny (lek należy czasowo odstawić po konsultacji z lekarzem),
  • stosowanie leków zawierających pochodne fenotiazyny i barbiturany,
  • nadwrażliwość bądź alergia na jakąkolwiek substancję obecną w składzie leku.

Metformina musi być odstawiona przed wykonaniem badania obrazowego wymagającego podania kontrastu na dwie doby. Po upływie co najmniej 48 godzin od badania lek można włączyć ponownie.

Insulinooporność to schorzenie gospodarki węglowodanowej, polegające na nieprawidłowej tolerancji glukozy. Przebiega z podwyższonym poziomem insuliny we krwi, która mimo obecności wystarczającej ilości, nie pełni swojej fundamentalnej funkcji – dostarczenia energii (glukozy) do komórek tkanki mięśniowej, wątroby i innych narządów. Objawy, jakie towarzyszą insulinooporności, wynikają z zaburzonej dostawy energii w postaci glukozy, z krwi do tkanek. Poznaj objawy insulinooporności! Podpowiadamy również, jakie badania warto wykonać i do jakiego specjalisty się udać, gdy przedstawione objawy są dla Ciebie znajome!

Senność, zmęczenie i tycie bez powodu? Poznaj objawy insulin...

Metformina – skutki uboczne

Metformina jest z reguły dobrze tolerowana przez pacjentów, jednak jak w przypadku każdego leku, jej stosowanie może wywołać pewne skutki niepożądane.

Skutki uboczne zażywania metforminy najczęściej pojawiają się w pierwszych 6-10 tygodniach leczenia, po czym ustępują.

Do niepożądanych działań niepożądanych metforminy należą zwłaszcza:

  • nudności,
  • wymiotów,
  • biegunki,
  • metaliczny posmak w ustach,
  • zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 – leczenie metforminą często wymaga suplementacji diety kobalaminą,
  • kwasica mleczanowa – choć to rzadki skutek uboczny, może pojawić się m.in. w efekcie spożycia alkoholu. Stan ten jest niebezpieczny i obarczony nawet 50 proc. ryzykiem śmierci.

Kwasica mleczanowa jest powikłaniem cukrzycy wynikającym z nagromadzenia w organizmie kwasu mlekowego i może dojść do niej w sytuacji, gdy metformina przyjmowana jest bez uwzględnienia przeciwwskazań, m.in. niewydolności nerek czy miażdżycy, a także z alkoholem.

Objawy kwasicy mleczanowej to nudności, wymioty i bóle brzucha, trudności w oddychaniu, obniżenie ciepłoty ciała i ciśnienia tętniczego, skąpomocz, senność, majaczenie i zaburzenia świadomości.

Dowiedz się więcej na temat:

Metformina a odchudzanie i profilaktyka nowotworów

Metformina działa korzystnie u osób z cukrzycą typu II i nadmierną masą ciała, ułatwiając pozbycie się uporczywych kilogramów. Z tego powodu krążą informacje na temat działania tego leku na receptę we wspomaganiu odchudzania.

Stosowanie metforminy w celach redukcji masy ciała u osób zdrowych może jednak wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, wobec tego nie należy podejmować takich prób bez wiedzy lekarza.

Ponieważ obniżenie zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi pomaga ograniczyć w organizmie wywoływane nim uszkodzenia spowodowane procesami glikacji, a także hamować wzrost nieprawidłowych komórek, może przyczyniać się do stwiedzonego naukowo działania antyrakowego.

Szeroko zakrojone badania udowodniły związek pomiędzy leczeniem metforminą a niższą umieralnością z powodu nowotworów narządów takich jak trzustka, płuca, jajniki i prostata. Mechanizm tego działania wciąż jest przedmiotem badań.

Przeczytaj poradnik i dowiedz się, jak zadbać o swoje zdrowie, jeśli zmagasz się z insulinoopornością!

Masz insulinooporność? Poznaj 11 najlepszych wskazówek, jak ...

ZOBACZ: Czy owoce mogą zapobiegać cukrzycy? W badaniach osoby jedzące 2 porcje świeżych owoców dziennie zmniejszają ryzyko choroby o ponad 30 procent!

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Toksyczne warzywa, gdzie jest ich najwięcej?

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie