Mammografia piersi – wskazania, przebieg i cena badania. Mammografia a USG, czyli profilaktyka raka piersi

Monika Felka
Mammografia jest najważniejszym badaniem przesiewowym, które służy do wykrywania wczesnej postaci raka piersi. MRTG po raz pierwszy powinna być przeprowadzona w 40. roku życia. 123rf
Mammografia (MRTG) to rodzaj badania obrazowego, które uznawane jest za złoty standard we wczesnym wykrywaniu raka piersi. Ta choroba nowotworowa o złośliwym przebiegu, na tle innych o tym samym podłożu, jest najczęściej diagnozowaną wśród kobiet. Ponieważ wczesne wykrycie zmian nowotworowych daje szanse na całkowite wyleczenie i ogranicza ryzyko nawrotu, należy wykonywać badania profilaktyczne. Z artykułu dowiesz się: czym jest i jak przebiega mammografia, jak należy się do niej przygotować, ile kosztuje oraz dla kogo mammografia jest refundowana.

Co to jest mammografia i kiedy się ją stosuje?

Mammografia jest najpopularniejszą metodą badania piersi. To proste, szybkie i uznawane za bezbolesne badanie obrazowe, które jest złotym standardem we wczesnym wykrywaniu raka piersi. Mammografia polega na wykonaniu dwóch zdjęć każdej piersi, w projekcji górno-dolnej i skośnej, za pomocą mammografu, który emituje niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego i wykonuje zdjęcie RTG sutka. Uzyskane w ten sposób obrazy pozwala wyodrębnić wszelkie nieprawidłowości w strukturze gruczołu np. mikrozwapnienia, które mogą sugerować rozwój nowotworu i kwalifikują do kolejnych badań diagnostycznych (np. USG piersi), w celu zróżnicowania podłoża zmiany. Wczesne wykrycie zmian nowotworowych w obrębie piersi i sutków daje lepsze rokowania na całkowite wyleczenie niż miałoby to miejsce w przypadku bardziej zaawansowanej choroby. Oznacza to nie tylko większą przeżywalność, ale również mniejsze ryzyko nawrotu.

WAŻNE! Mammografię stosuje się jako przesiewowe badanie w kierunku raka piersi i sutków u kobiet, a szczególnie u pań narażonych na ten rodzaj nowotworu, który jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie.

Aparat do badania mammograficznego
Mammograf to rodzaj sprzętu radiologicznego AlarconAudiovisual/Pixabay.com

Przebieg mammografii

Mammografia jest uznawana za bezbolesną, lecz może wywołać dyskomfort związany z uciskiem sprzętu na pierś. Całe badanie trwa do 30 minut, a przeprowadza je radiolog. Po przyjściu do przychodni na wizytę i udaniu się do miejsca, w którym wykonywana będzie mammografia, kobieta zostanie poproszona o rozebranie się od pasa w górę. Podczas badania pierś jest maksymalnie spłaszczana i stabilizowana między dwiema płytkami mammografu (to rodzaj sprzętu radiologicznego).

By wykonać pierwsze zdjęcie, zostaje ściśnięta od góry i od dołu, a następnie ściskana jest od boku. Nacisk konieczny do wykonania miarodajnego badania może powodować dyskomfort u pacjentek, szczególnie wrażliwych na ból. Jest on jednak konieczny, gdyż pozwala zminimalizować dawkę promieniowania przy jednoczesnym zwiększeniu rozdzielczości i kontrastu zdjęć. Eliminuje także ryzyko powstania błędów i tzw. martwych pól w obrazie, których powodem jest niedokładne przyleganie skóry do podstawy detektora. Na wyniki badania wraz z opisem trzeba czekać do 15 dni roboczych. Na wizytę u ginekologa warto zabrać wszystkie wyniki badań mammograficznych piersi, aby je porównać.

Warto wiedzieć więcej:

Jak przygotować się do badania mammograficznego?

Do mammografii nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Jednak warto zastosować się do pewnych wskazówek, które zwiększą komfort podczas badania oraz jejgo wartość diagnostyczną.

  1. Jeśli kobieta nadal miesiączkuje, mammografią zaleca się wykonać w pierwszych 10. dniach cyklu. Piersi są wtedy mniej wrażliwe na dotyk i ból.
  2. W dniu badania nie należy stosować żadnych kosmetyków pielęgnacyjnych do ciała: dezodorantu, antyperspirantu, talku pod pachy, perfum, mleczka do ciała, balsamu, kremu itp. Tego typu produkty mogą przyczynić się do błędów w badaniu np. drobinka talku zostanie odebrana jako mikroguzek.
  3. Warto wybrać luźną koszulkę lub sweterek, który szybko można zdjąć, ponieważ do badania należy rozebrać się od pasa w górę.

Przed badaniem należy poinformować radiologa o ciąży, innych wynikach badań (np. USG sutka lub poprzedniej mammografii), terminie ostatniego badania radiologicznego oraz urazach sutka lub piersi.

Cena badania mammograficznego

Mammografia to niedrogie badanie o wysokiej czułości i dużym znaczeniu diagnostycznym. W Polsce kobiety między 50. a 69. rokiem życia mogą raz na dwa lata wykonać bezpłatnie badanie mammograficzne, w ramach Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych (warunek to opłacanie składek zdrowotnych NFZ). Prywatnie cena mammografii to 50-100 zł (przeważnie 80 zł) w zależności od miejsca zamieszkania i placówki. W nowoczesnych ośrodkach medycznych, które specjalizują się w wykonywaniu mammografii trójwymiarowej – jej cena może być nawet dwukrotnie wyższa (ok. 150-200 zł).

Przeczytaj poradnik:

W jakim wieku wykonać mammografię? Wskazania do badania piersi

Zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych, kobiety nieobciążone ryzykiem zachorowania na raka piersi, powinny wykonać mammografię po raz pierwszy po ukończeniu 40.-50. roku życia (w Polsce: po 50. r.ż.). Od tego momentu badanie należy powtarzać regularnie co dwa lata do 70.-75. roku życia. Panie z rodzinnym obciążeniem nowotworem kobiecym (mutacją genu BRCA1 lub BRCA2) za wskazaniem lekarza mogą poddać się badaniu wcześniej. Co więcej, w takim przypadku mammografia powinna być wykonywana nie co dwa lata, a raz w roku.

Pozostałe wskazania to:

  • długotrwałe stosowanie tabletek antykoncepcyjnych,
  • przebyta radioterapia,
  • częste bóle piersi,
  • wykrycie nietypowych zgrubień w obrębie piersi podczas samobadania. Podejrzane zmiany, które powinny skłonić do wizyty u ginekologa to wyczuwalny guz, wyciek płynu z brodawki, zmiana w jej obrębie, torbiel lub asymetria piersi.

WAŻNE! Przeciwwskazaniem do wykonania mammografii jest przede wszystkim młody wiek pacjentki (poniżej 40. roku życia), czego przyczyną jest większa wrażliwość na działanie promieni rentgenowskich oraz inna budowa piersi. Zdjęcia wykonane przed 40. rokiem życia niosą ze sobą większe ryzyko związane z promieniowaniem i mniejszą skuteczność diagnostyczną. Drugim przeciwwskazaniem jest ciąża oraz poważne zmiany w obrębie piersi.

Czytaj także

USG piersi a mammografia. Jakie są wady i zalety tych badań?

Podczas USG obraz diagnostyczny uzyskiwany jest dzięki zróżnicowanemu odbijaniu fal ultrasonograficznych przez poszczególne elementy piersi. Mammografia natomiast polega na różnej absorpcji promieniowania przez rozmaite struktury piersi. Podstawową różnicą pomiędzy badaniem USG piersi a mammografią jest zatem wykorzystanie ultradźwięków zamiast promieniowania rentgenowskiego. Brak promieniowania w badaniu USG to brak ryzyka rozwoju nowotworu spowodowanego seriami naświetlań.

Jednocześnie należy zdać sobie sprawę z tego, że struktura piersi ulega zmianom w procesie życia. U młodych kobiet dużą część piersi zajmuje tkanka gruczołowa, podczas gdy piersi dojrzałej kobiety składają się w znacznie większej części z tkanki tłuszczowej.

W obrazie badania piersi tkanka gruczołowa barwi się na jasno, a tłuszczowa na ciemno – natomiast nowotwory przyjmują zabarwienie jasne w obrazie RTG i ciemne w obrazie USG. Jako że badanie zmierza do wskazania zmian nowotworowych, istotnym elementem jest zastosowanie odpowiedniej metody do konkretnej struktury piersi, co pozwoli uzyskać najlepszą widoczność zmian (jasne guzy w badaniu RTG na tle ciemnej tkanki tłuszczowej oraz ciemne zmiany w obrazie USG widoczne na tle jasnej tkanki gruczołowej).

Badanie USG pozwala dodatkowo na uchwycenie charakteru zmiany (torbiel czy lity guz), tymczasem nie wykrywa zmian zwapnieniowych, które widać na obrazie powstającym w wyniku badania mammograficznego.

Zgodnie z dostępną wiedzą medyczną, w przypadku młodych kobiet większe zalety niesie bezpieczne badanie ultrasonograficzne, pozwalające na najlepszą widoczność diagnostyczną, nawet jeżeli nie uwzględnia mikrozwapnień wychwytywanych przez mammografię. Odwrotnie w przypadku kobiet po 50 roku życia – struktura piersi wpływa na preferowanie obrazu RTG powstającego w wyniku mammografii jako istotniejszego diagnostycznie. Zwykle badania różni także koszt – cena mammografii jest najczęściej o 1/3 niższa niż badania USG.

10 sygnałów ostrzegawczych, które mogą wskazywać na nowotwór kobiecy!

Możliwe skutki uboczne mammografii

Wraz z rozwojem nauki postępuje proces eliminowania błędów, w jakie nowe metody obfitują na początku. Jeszcze niedawno lęk przed wykonaniem mammografii miał uzasadnione podstawy we wzmożonej częstotliwości wykonywania zabiegów, których dużą część stanowiły mastektomie. Dzisiejszy stan wiedzy eliminuje dużą część zabiegów operacyjnych na korzyść rozsądnej diagnostyki.

Wybierając się na badanie mammograficzne, dobrze jest przygotować się na to, że wskutek niezwykle wysokiej czułości mammografu wynik może być fałszywie pozytywny. Wówczas konieczne jest dodatkowe zdjęcie RTG jako element diagnostyki wykluczającej istnienie powodu do obaw. Nie należy obawiać się nadmiernie pozytywnego wyniku tego typu badania.

Istnieje jeszcze jeden element krytyki badania mammograficznego – promieniowanie jest jednym z najlepiej poznanych elementów przyczyniających się do rozwoju chorób nowotworowych. Argument ten podniesiono pod koniec lat 70-tych XX wieku, co wywołało odpowiedź środowisk medycznych w postaci wzmożonych badań nad istotnością zagrożenia promieniowaniem RTG w stosunku do raka piersi powstającego samoistnie.

Wynikiem badań opisanych przez Stephena Feiga i Edwarda Hendricka w artykule opublikowanym przez Journal of the National Cancer Institute w 1997 r. było ustalenie, że stosunek wykrywania nowotworów pierwotnych do wywołanych wynosił 50:1. Niestety, ryzyka nie da się w pełni uniknąć, jednak mammografia nadal pozostaje najbezpieczniejszym sposobem wczesnego wykrywania raka piersi.

Źródła:

  • Per-Henrik Zahl (Strand BH Incidence of breast cancer in Norway and Sweden during introduction of nationwide screening: prospective cohort study, 2004)
  • Peter Gøtzsche (On the benefits and harms of screening for breast cancer, 2004)
  • Alexandry Barratt i Kirsten Howard (Model of outcomes of screening mammography: information to support informed choices, 2005)

Jak prawidłowo badać swoje piersi?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3