Koronawirus z Chin i inne koronawirusy oraz wywoływane przez nie choroby – grypa, zapalenie płuc, SARS i MERS

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Koronawirusy są wirusami o charakterystycznych wypustkach na otoczce, które przypominają koronę
Koronawirusy są wirusami o charakterystycznych wypustkach na otoczce, które przypominają koronę Kateryna Kon/123RF
Koronawirusy to wirusy, które wywołują u ludzi zakażenia układu oddechowego. Były sprawcami epidemii takich jak SARS i MERS, a obecnie przyczyniają się do infekcji sezonowych i zachorowań na niebezpieczne zapalenie płuc, wywodzące się z chińskiego miasta Wuhan. Wyjaśniamy, czym wyróżniają się koronawirusy, jakie wywołują choroby i objawy, w jaki sposób są roznoszone oraz jak się przed nimi chronić.

Co to jest koronawirus?

Koronawirus to typ wirusa, który na powierzchni otoczki posiada charakterystyczne wypustki przypominające koronę. Koronawirusy należą do RNA-wirusów, co oznacza, że ich informacje genetyczne są zapisane w postaci nici RNA, a nie – DNA, jak w przypadku wirusa opryszczki czy ospy.

Koronawirusy dzieli się na 4 podgrupy – alfa, beta, gamma i delta. Niektóre z rodzajów tych wirusów są typowe dla ludzi, a inne powodują infekcje u zwierząt. Częste są przypadki, gdy zmutowany koronawirus zwierzęcy staje się patogenem dla człowieka.

Pierwszy koronawirus został wyizolowany w 1937 roku z organizmu chorego ptaka z zakaźnym zapaleniem oskrzeli. W ciągu ostatnich 70 lat naukowcy odkryli, że koronawirusy są częstą przyczyną infekcji oddechowych u zwierząt takich jak indyki, myszy, szczury, nietoperze, koty, psy, konie, świnie i bydło.

Ludzkie koronawirusy (HCoV) zidentyfikowano w połowie lat 60. ubiegłego wieku u pacjentów z grypą. Od tego czasu znane jest siedem rodzajów tych wirusów:

  • 229E – koronawirus alfa,
  • NL63 – koronawirus alfa,
  • OC43 – koronawirus beta,
  • HKU1 – koronawirus beta,
  • MERS-CoV – koronawirus beta wywołujący MERS,
  • SARS-CoV – koronawirus beta wywołujący SARS,
  • 2019-nCoV – koronawirus beta nazwany nowym koronawirusemu, który od grudnia 2019 r. rozprzestrzenia się z terenu Chin.

Dowiedz się więcej o nowym koronawirusie:

Choroby wywoływane przez koronawirusy – grypa, MERS, SARS i chińskie zapalenie płuc

Koronawirusy są odpowiedzialne za 15-30 proc. zachorowań na grypę, przy czym sprawcami są najczęściej wirusy OC43 i 229E. Wywołują również zapalenie płuc i niewydolność oddechową. W przypadku niektórych z nich objawy są tak nasilone, że przyczyniają się do śmierci – dotyczy to wirusów SARS i MERS, a także 2019-nCoV.

  • SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) – zespół ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej to choroba objawiająca się zapaleniem płuc spowodowana przez wirusa SARS pochodzącego z prowincji Guangdong w Chinach, której epidemia miała miejsce w latach 2002/2003. Wirus rozszerzył się na 37 krajów, zakażając 8098 osób i powodując 774 zgony. Śmiertelność wynosiła 9,6 proc. Wirus ten może powodować zakażenia zarówno górnego, jak i dolnego układu oddechowego, jak również żołądka i jelit. Infekcja płuc jest poprzedzona objawami grypowymi, skróceniem oddechu i biegunką. W zaawansowanym przebiegu powoduje niewydolność płuc, serca i wątroby. Komplikacje są większe u osób starszych, przy czym spośród tych po 65. roku życia przeżywa tylko połowa.

  • MERS (Middle East Respiratory Syndrome) – bliskowschodni zespół niewydolności oddechowej rozpoznano w 2013 roku. Wirus pochodził z Arabii Saudyjskiej, a największą liczbę przypadków poza Półwyspem Arabskim stwierdzono w 2015 roku z Korei Południowej. Objawy zakażenia były podobne, jak w przypadku SARS, ale śmiertelność wynosiła 30-40 procent. Do dziś ten rodzaj koronawirusa stanowi międzynarodowe zagrożenie zdrowia. Do 15 stycznia 2020 roku potwierdzono laboratoryjnie 2506 przypadków zakażenia wirusem MERS i 862 spowodowane nim zgony.

  • Chiński koronawirus 2019-nCoV (2019 Novel Coronavirus) – to sprawca epidemii zapalenia płuc i niewydolności oddechowej, która od początku grudnia 2019 roku szerzy się z terytorium Chin, a dokładnie miasta Wuhan w prowincji Hubei. Od tego czasu do 5 lutego 2020 roku, zakaził niespełna 24,6 tys. osób, powodując śmierć prawie 500 pacjentów przy niecałym tysiącu wyleczonych. Objawy zakażenia to gorączka, problemy z oddychaniem i kaszel, które mogą pojawić się w ciągu 2-14 dni od zainfekowania.

Nowy koronawirus 2019-nCoV należy do rodziny Sarbecowirusów i zgodnie ze wcześniejszymi spekulacjami najpewniej pochodzi od zwierząt, a dokładniej – nietoperzy. Po jego dokładniejszym zbadaniu stwierdzono, że rozprzestrzenił się w szybkim tempie z pojedynczego źródła. Ponieważ jednak zima to okres hibernacji nietoperzy, rolę w rozwoju epidemii musiał odegrać żywiciel pośredni. W przypadku SARS i MERS, również pochodzących od nietoperzy, była nim odpowiednio spokrewniona z cywetą paguma chińska i wielbłąd dromader.

Infekcje koronawirusami u ludzi są najczęstsze w miesiącach zimowych i wczesną wiosną. Ponieważ wytwarzane przez organizm przeciwciała nie są trwałe, a ponadto mogą nie działać na nowe wersje wirusa, w ciągu tego samego sezonu można zachorować z ich powodu więcej niż raz, np. w odstępie 4 miesięcy.

Czytaj także

Koronawirusy – objawy infekcji i sposób leczenia

Objawy infekcji koronawirusem rozwijają się przeważnie w ciągu 2-4 dni od zakażenia i choć zwykle nie są zbyt nasilone, w niektórych przypadkach stanowią istotne zagrożenie dla życia. Najczęstsze symptomy to:

  • kichanie,
  • nieżyt nosa,
  • zmęczenie,
  • kaszel,
  • gorączka (rzadko),
  • ból gardła,
  • nasilenie objawów astmy.

W przypadku zakażenia koronawirusem 2019-nCoV częstsza jest gorączka, utrudnione oddychanie i kaszel, choć w niektórych przypadkach infekcja może też przebiegać bezobjawowo.

Ponieważ na koronawirusy nie ma leku (ani też szczepionki), zalecane są działania profilaktyczne chroniące przed zarażeniem się oraz domowe metody leczenia:

  • odpoczynek i unikanie wysiłku,
  • odpowiednie nawodnienie organizmu,
  • unikanie wszelkiego rodzaju dymu,
  • przyjmowanie ogólnie dostępnych leków przeciwzapalnych w przypadku bólu lub gorączki,
  • nawilżanie powietrza w pomieszczeniach za pomocą czystych mikrobiologicznie urządzeń.

COVID-19 – obalamy 10 mitów nt. chińskiego koronawirusa

Jak nie zarazić się koronawirusem? Czy maska chroni przez infekcją?

Koronawirusy roznoszą się przez bezpośredni kontakt z chorym lub zakażonymi powierzchniami, a także drogą kropelkową, natomiast w rzadkich przypadkach drogą infekcji jest kontakt z odchodami.

Zakażeniu się koronawirusem sprzyja w szczególności:

  • kasłanie i kichanie bez zakrywania ust i nosa, które powoduje rozpylanie w powietrzu mikrokropelek zawierających wirusa,
  • podawanie dłoni i dotykanie osób, które mają wirusa w ustroju,
  • kontakt z powierzchniami lub przedmiotami, na których znajduje się wirus, a następnie dotknięcie nosa, ust lub oczu.

Najlepszym sposobem profilaktyki zakażenia oprócz podniesienia odporności organizmu i unikania dużych skupisk ludzi jest częste mycie rąk w odpowiednio staranny sposób oraz unikanie dotykania twarzy poza domem. To szczególnie ważny punkt, ponieważ dowiedziono, że większość z nas dotyka swojej twarzy średnio ponad 20 razy na dobę, często nieświadomie.

Wbrew rozpowszechnianym opiniom ważnym elementem działań ochronnych jest noszenie maski zakrywającej nos i usta. Co prawda w badaniach lekarzy dowiedziono, że nie zmniejsza ono częstotliwości infekcji wirusowych, metodę testowano w bezpośrednim i częstym kontakcie z chorymi. Głównym problemem było niedostateczne przyleganie maski medycznej do twarzy, a także brak ochrony oczu.

Problem ten można rozwiązać przynajmniej częściowo w inny sposób, wybierając maskę przeciwpyłową o najwyższym stopniu filtrowania drobnych cząstek (oraz nosząc okulary). Taka maska nie tylko dobrze przylega do skóry, ale też usuwa zanieczyszczenia powietrza powodujące stany zapalne w układzie oddechowym, które otwierają wirusom drogę do krwiobiegu. W badaniach wykazano także, że obecny w powietrzu smog – nie tylko ten z pieców, ale również lokalnie ze spalin samochodowych – aktywuje wirusy uśpione w płucach, które tylko czekają na warunki sprzyjające infekcji.

Szczególne środki ostrożności powinny zastosować osoby najbardziej narażone na zakażenie z ciężkim przebiegiem: mające powyżej 60 lat i problemy zdrowotne, a także z upośledzoną odpornością w związku z innymi infekcjami, stosowanymi terapiami czy młodym wiekiem, co dotyczy małych dzieci.

Antywirusowe zioła i przyprawy – 12 roślin chroniących przed...

ZOBACZ: koronawirus – jak się przed nim chronić?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3