Czy grozi ci poranny udar mózgu? Czym jest „wake-up stroke”? U kogo udar może nastąpić we śnie lub po przebudzeniu? Zobacz, jakie są objawy

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Ból głowy tuż po przebudzeniu, który pojawia się bez znanej przyczyny jeszcze przed wstaniem z łóżka, zawsze powinien skłonić do kontroli stanu zdrowia.
Ból głowy tuż po przebudzeniu, który pojawia się bez znanej przyczyny jeszcze przed wstaniem z łóżka, zawsze powinien skłonić do kontroli stanu zdrowia. Halfpoint/Getty Images
Udostępnij:
Udar we śnie, nazywany też udarem po przebudzeniu lub porannym, dotyka 1 na 5 pacjentów z udarem mózgu. Tej sytuacji obawiają się zwłaszcza osoby z chorobami układu krążenia, wyjaśniamy więc, z czym się wiąże. Sprawdź, czym jest „wake-up stroke”, jakie grupy osób są nim szczególnie zagrożone i w jakich godzinach najczęściej do niego dochodzi. Zobacz, jak rozpoznać objawy udaru i szybko udzielić pomocy, by ratować życie i zdrowie chorego.

Spis treści

Czym jest udar po przebudzeniu, inaczej „wake-up stroke”?

Udar to nagły problem wymagający natychmiastowej pomocy medycznej. Niestety, ten zagrażający życiu incydent kardiologiczny może wydarzyć się w dowolnym momencie, również podczas snu. Według różnych badań ma to miejsce w 8-28 proc. udarów, a w źródłach polskich podaje się, że jest to ok. 20 proc. pacjentów z udarem mózgu.

Możliwe jest, by obudzić się z objawami udaru mózgu wskutek tego, że wydarzył się on podczas snu. W takiej sytuacji czasem mówi się o „wake-up stroke”, czyli udarze wybudzającym, albo też porannym.

Pod względem medycznym wybudzający udar nie różni się niczym od zwykłego udaru, jednak może mieć o wiele groźniejsze skutki w związku z opóźnieniami w uzyskaniu pomocy. W przypadku osoby, która kładzie się spać z normalnym samopoczuciem i budzi z symptomami udaru, nie wiadomo, kiedy miał on miejsce.

Chociaż według nowych doniesień wake-up stroke zachodzi tuż przed przebudzeniem, niezmiennie dla pacjenta liczy się każda minuta. Czas na udzielenie skutecznej pomocy to zaledwie 4,5 godziny, a z każdą chwilą stan pacjenta się pogarsza.

Jej szybkie udzielenie decyduje o zdrowiu i życiu osoby z udarem, ponieważ wiąże się on z zaburzeniem dopływu krwi do mózgu i powoduje bezpowrotne obumieranie komórek nerwowych. Do rozwoju tej sytuacji może dojść na skutek zablokowania dopływu krwi (jest to postać niedokrwienna, która stanowi większość przypadków) lub pęknięcia naczynia krwionośnego i wycieku krwi (wylew krwi do mózgu, który stanowi ok. 13 proc. udarów).

Udary we śnie zwykle stwierdzane są począwszy od godziny 6 rano. W godzinach porannych do udaru najczęściej dochodzi około 8:30.

Komu najbardziej grozi poranny udar mózgu?

Chociaż udary po przebudzeniu ma praktycznie takie same przyczyny i mechanizm, co udary występujące o innych porach, w badaniach udało się ustalić, że są częstsze u pewnych grup ludności.

Przyczyną, dla której udary mogą zachodzić we śnie, są okołodobowe zmiany w organizmie dotyczące pracy serca, ciśnienia krwi i jej krzepnięcia. Dlatego wake-up stroke może być większym zagrożeniem dla osób z zaburzeniami dotyczącymi wymienionych kwestii.

Jak dotąd ustalono, wystąpieniu wake-up stroke sprzyjają:

  • Migotanie przedsionków serca – częstsze występowanie epizodów migotania przedsionków serca stwierdza się z samego rana.
  • Skoki ciśnienia krwi – udary we śnie częściej dotyczą osób z dużymi porannymi wahaniami skurczowego ciśnienia krwi (o 40-60 mm Hg), które najczęściej wynikają z sztywności naczyń krwionośnych wynikającej z ich chorób; u osób zdrowych poranne ciśnienie jest wyższe tylko o 20-25 mm Hg.
  • Zaburzenia snu, zwłaszcza związane z obturacyjnych bezdechem sennym – choć dotyczy to udarów ogółem, w jednym z badań wykazano jednak, że te pacjenci doznający porannego udaru częściej należą do osób chrapiących (90,5 proc.) niż ci, u których mają one miejsce podczas czuwania (70 proc.).
  • Złe wyniki lipidogramu – czynnikiem ryzyka udaru jest wysoki poziom cholesterolu we krwi, a według niektórych badań osoby przeżywające ten wybudzający mają zdecydowanie gorsze profile lipidowe niż ci, których uratowano po innego rodzaju udarze.
  • Nadciśnienie tętnicze – ten ogólny czynnik ryzyka udaru jest szczególnie związany z występowaniem podczas snu udaru niedokrwiennego mózgu.
  • Palenie tytoniu – zwiększa ryzyko udaru, a u osób dostających go we śnie dotyczy to szczególnie udaru będącego skutkiem wylewu krwi do mózgu
  • Wiekryzyko wystąpienia udaru rośnie wraz z wiekiem i choć najczęściej dotyczy osób mających ok. 70 lat, w jednym z badań ten we śnie u większej liczby pacjentów miał miejsce nieco później, w 72. roku życia. W innym osoby przeżywające wybudzający udar byli znacznie młodsi niż ci, których wyratowano z udaru podczas czuwania.

Udar pod czas snu częściej występuje w jego fazie REM, czyli gwałtownych ruchów gałek ocznych, kiedy najczęściej śnimy.

Te objawy udaru są alarmujące

Udar wymaga szybkiego rozpoznania, a to jest możliwe na podstawie objawów. Są one charakterystyczne i dość łatwe do rozpoznania, ponieważ często dotyczą tylko połowy ciała.

Do najczęstszych objawów udaru, w tym również wake-up stroke, należą:

  • zaburzenia lub utrata widzenia,
  • niewyraźna mowa,
  • osłabienie mięśni kończyn po jednej stronie ciała,
  • opadanie kącika oka lub ust, zwiotczenie połowy twarzy,
  • ból i zawroty głowy,
  • dezorientacja.

Rzadko pojawiają się zaburzenia czucia, inkontynencja moczowa, czkawka, problemy z koordynacją czy objawy podobne do demencji.

Leczenie, które przywraca krążenie w mózgu po udarze niedokrwiennym, polega na dożylnym podaniu leku trombolitycznego w postaci tkankowego aktywatora plazminogenu (tPA). Leku nie wolno podawać w przypadku wylewu krwi do mózgu, przy którym u pacjenta musi zostać obniżone ciśnienie krwi. W pierwszej kolejności konieczne jest więc ustalenie typu wylewu, co dodatkowo przedłuża oczekiwanie na leczenie.

Dlatego też w przypadku zauważenia objawów udaru działaj szybko i wezwij pomoc!

Miej ciśnienie pod kontrolą

miejsce #1

Omron

Omron M3 Comfort HEM-7155-E

476,00 zł161,89 zł-66%
miejsce #2

Omron

Omron Ciśnieniomierz M2 Basic Hem-7120-E

267,99 zł99,00 zł-63%
miejsce #3

Omron

Omron M4 Intelli It

467,00 zł210,90 zł-55%
miejsce #4

Omron

Omron Ciśnieniomierz M2 Hem-7121-E

208,89 zł105,79 zł-49%
miejsce #5

Omron

OMRON M6 Comfort HEM-7360-E

481,00 zł257,99 zł-46%
miejsce #6

Omron

Omron M7 Intelli IT HEM7322TE

594,95 zł339,00 zł-43%
miejsce #7

Omron

Nordfarm Omron M7 Intelli It Ciśnieniomierz Naramienny

512,00 zł311,38 zł-39%
miejsce #8

Omron

OMRON M2 Basic HEM-7121J-E

153,00 zł93,15 zł-39%
miejsce #9

Microlife

Microlife Ciśnieniomierz BP A2 Basic

179,99 zł112,99 zł-37%
miejsce #10

Tech-Med

Tech-Med TMA-3 Basic

120,68 zł79,95 zł-34%
miejsce #11

Microlife

Microlife Ciśnieniomierz BP B3 AFIB

243,59 zł165,89 zł-32%
miejsce #13

Tech-Med

Tech-Med Ciśnieniomierz naramienny TMA-500 PRO z zasilaczem

119,00 zł82,90 zł-30%
miejsce #19

Microlife

Microlife BP A150

109,99 zł
miejsce #21

Omron

Omron M3 Comfort

158,77 zł
Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę
Logo firmy Ministerstwo Zdrowia
Warszawa, ul. Miodowa 15
Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Duże śniadanie nie pomaga schudnąć

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie