reklama

Borelioza – objawy, przyczyny i badania. Sprawdź, jakie leczenie boreliozy jest najskuteczniejsze!

Ewa ZwolakZaktualizowano 
Borelioza jest jedną z popularniejszych chorób przenoszonych przez kleszcze. Jest ona szczególnie niebezpieczna, ponieważ daje niespecyficzne objawy, które często utożsamiane są z innymi dolegliwościami. pixabay.com
Borelioza jest niezwykle podstępną chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Jej upowszechnienie na terenie Polski wynika ze zmian klimatycznych, a także z popularyzowania modelu aktywności fizycznej w naturalnym otoczeniu. Kleszcze przenoszą bakterie między żywicielami, którymi są zwierzęta lub ludzie. Charakterystyczne objawy boreliozy to: chroniczne zmęczenie, bóle mięśniowo-stawowe, sztywność i drżenia mięśni, podwyższona temperatura ciała. Niekiedy w przebiegu choroby może pojawić się również odkleszczowe zapalenie opon rdzeniowo-mózgowych. Borelioza jest trudna do rozpoznania, ponieważ towarzyszą jej niespecyficzne objawy, które mogą ujawniać się dopiero po kilku latach od zakażenia. Leczenie boreliozy polega przede wszystkim na antybiotykoterapii. W przypadku przewlekłej boreliozy konieczna jest hospitalizacja i stałe obserwowanie stanu zdrowia pacjenta.

Borelioza, nazywana również: chorobą z Lyme i krętowicą kleszczową, działa bardzo destrukcyjnie na nasz organizm, ponieważ dotyka wielu narządów jednocześnie. Wywoływana jest ona przez bakterie z grupy krętków, które przenoszone są głównie przez kleszcze. Pierwsze objawy boreliozy można zaobserwować już kilka dni po ukąszeniu przez tego niewielkiego insekta. Jednakże symptomy tej choroby są na tyle niespecyficzne, że można bardzo łatwo pomylić je z innymi schorzeniami. Wczesne rozpoznanie boreliozy jest ważne, ponieważ zmniejsza ryzyko wystąpienia powikłań, a jednocześnie daje większe prawdopodobieństwo szybkiego powrotu do zdrowia.

Objawy boreliozy

Borelioza jest chorobą zakaźną przenoszoną przez kleszcze. Jest ona niezwykle podstępna, ponieważ nie daje specyficznych objawów, a przy tym atakuje tkankę: mięśniową, łączną i nerwową. Pierwsze objawy boreliozy pojawiają się już kilka dni po ukąszeniu. W praktyce klinicznej duży nacisk kładzie się na wczesne wykrycie choroby, ponieważ minimalizuje to ryzyko późniejszych powikłań. W przebiegu boreliozy pojawiają się objawy: skórne, neurologiczne, a także układu krążenia, wzroku i mięśniowo-stawowego.

Borelioza – objawy skórne
We wczesnym stadium rozwoju borelioza manifestuje się przede wszystkim objawami skórnymi, które mogą przyjmować różną postać. Skórne symptomy boreliozy przyjmują postać tzw. rumienia wędrującego, który na ogół pojawia się po 3-30 dniach od ukąszenia przez kleszcza. W przypadku boreliozy u dzieci rumień występuje głównie na: skórze głowy i szyi, natomiast u dorosłych – na kończynach dolnych. Oprócz tego występują także objawy uogólnione:

  • Podwyższona temperatura ciała.
  • Bóle głowy.
  • Bóle stawowo-mięśniowe.
  • Ogólne osłabienie organizmu.
  • Złe samopoczucie.

Skórnym objawem boreliozy jest także chłoniak limfocytowy, który przyjmuje postać, odgraniczonego od skóry zmienionej chorobowo, guzka. Zwykle ma on barwę czerwoną lub sinoczerwoną i nie powoduje żadnych dolegliwości bólowych.

Odczyn rumieniowaty po ukąszeniu kleszcza to jeden z objawów, który powinien skłonić nas do natychmiastowej reakcji i konsultacji z lekarzem. pixabay.com

Borelioza – objawy neurologiczne
Wówczas, gdy objawy neurologiczne boreliozy przeważają nad innymi symptomami tej choroby, w praktyce klinicznej mówi się o neuroboreliozie. Charakteryzuje się ona zmianami patologicznymi w obrębie układu nerwowego (zarówno centralnego, jak i obwodowego). Wyodrębnia się: neuroboreliozę wczesną (trwającą mniej niż pół roku) i późną (trwającą od pół roku do nawet kilkunastu lat). Neurologiczne objawy boreliozy to:

  • Podwyższona temperatura ciała.
  • Dreszcze.
  • Bóle stawowo-mięśniowe.
  • Sztywność mięśni.
  • Porażenie nerwów czaszkowych (szczególnie: jednostronne).
  • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
  • Przewlekłe zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego.
  • Zaburzenia poznawcze.
  • Zaburzenia pamięci i koncentracji.

Borelioza – objawy układu krążenia
Wówczas, gdy objawy związane z układem krążenia dominują nad innymi, to można mówić o sercowej postaci boreliozy, która występuje zaledwie u 5% pacjentów. Borelioza ta charakteryzuje się:

  • Zapaleniem mięśnia sercowego, wsierdzia lub osierdzia.
  • Migotaniem przedsionków lub częstoskurczami.
  • Incydentami omdlenia.
  • Kardiomiopatią.

Borelioza – objawy układu wzroku
Borelioza w zaawansowanym stadium rozwoju może również skutkować objawami ze strony układu wzrokowego. Zazwyczaj pacjent nie wiąże ich z innymi symptomami tej choroby i wdraża leczenie objawowe, które nie eliminuje przyczyny problemów z narządem wzroku. Najczęstsze objawy boreliozy związane ze wzrokiem to:

  • Zapalenie spojówek.
  • Zapalenie tęczówki i naczyniówki.
  • Zapalenie siatkówki.
  • Podwójne widzenie.
  • Czarne plamy w polu widzenia.
  • Nadwrażliwość na światło.

Borelioza – objawy układu mięśniowo-stawowego
Zmiany w obrębie układu mięśniowo-stawowego mogą pojawiać się zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie boreliozy. Objawy te mogą dotyczyć stawów: kolanowych, skokowych, biodrowych, łokciowych, nadgarstkowych i skroniowo-żuchwowych. Zdecydowanie najczęściej występuje stan zapalny, który ustępuje po odpowiednio ukierunkowanej antybiotykoterapii.

Przeczytaj również:

Objawy boreliozy po latach

Borelioza jest odkleszczową i bakteryjną chorobą zakaźną, która często charakteryzuje się podstępnym przebiegiem, ponieważ jej objawy mogą ujawniać się dopiero po latach. Boreliozę można podejrzewać wówczas, gdy współwystępują objawy dotyczące układu kostno-stawowego, nerwowego i sercowego, a wykonywane badania podstawowe nie wykazują żadnych znaczących odchyleń od normy. W zaawansowanej fazie boreliozy pojawiają się takie objawy jak:

  • Podwyższona temperatura ciała, dreszcze, nocne poty i uderzenia gorąca.
  • Utrata masy ciała bez zaistnienia obiektywnych przesłanek do tego.
  • Bezsenność.
  • Wypadanie włosów (częste u kobiet).
  • Nocne drętwienie kończyn dolnych i górnych.
  • Sztywność stawów, ból kręgosłupa.
  • Nieregularne miesiączki i tkliwość piersi.
  • Ból gardła, głowy, żołądka, jąder i mięśni.
  • Zaburzenia popędu seksualnego.
  • Kaszel, zadyszka i przyśpieszony oddech.
  • Nieregularny rytm serca i szmery w sercu.
  • Zapalenia nerwu trójdzielnego.
  • Nasilona choroba lokomocyjna.
  • Zawroty głowy i utrata równowagi.
  • Zła tolerancja alkoholu i nasilanie się objawów choroby po spożyciu alkoholu.
  • Zaburzenia pamięci i koncentracji z towarzyszącym otępieniem.
  • Zmiany nastroju, stany depresyjne, nadmierna drażliwość.
  • Ataki padaczki.
  • Porażenie nerwów obwodowych.

Borelioza w ciążyBorelioza w ciąży jest bardzo rzadko spotykana w praktyce klinicznej. Jej zdiagnozowanie jest wskazaniem do natychmiastowego wdrożenia antybiotykoterapii. Jest to istotne, ponieważ choroba ta może skutkować: poronieniem, niską masą urodzeniową dziecka, a także powikłaniami podczas porodu.

Badanie na boreliozę

W celu zdiagnozowania boreliozy można wykonać dwa typy badań: serologiczne i bezpośrednie. Pierwszy z wymienionych typów badań polega na badaniu surowicy krwi w celu wykrycia w niej antygenów lub przeciwciał. Najpopularniejsze badania serologiczne pozwalające na wykrycie boreliozy to:

  • Test ELISA, który polega na wysłaniu surowicy krwi (osocza) do różnych laboratoriów. Dodatni wynik z większości laboratoriów często stanowi warunek otrzymania statusu pacjenta chorego na boreliozę. Warto jednak mieć świadomość, że test ELISA jest bardzo zawodny i pozostawia duży margines błędu. Mimo to cieszy się on dużym powodzeniem, czego przyczyną jest jego stosunkowo niska cena (ok. 60 zł).
  • Test Wesern Blot, który polega na wykrywaniu przeciwciał klasy: IgM i IgG. Rekomendowanym rozwiązaniem jest wykonywanie tego typu tekstu w klinikach specjalizujących się w wykrywaniu chorób odkleszczowych. Badanie to może dać wynik fałszywie negatywny w początkowej fazie rozwoju (kilka tygodni po ukąszeniu przez kleszcza). Test WB kosztuje ok. 150-300 zł.
  • Badanie PCR, które ukierunkowane jest na wykrycie DNA konkretnych bakterii we krwi i w moczu. Z powodzeniem można je wykonać nawet kilka dni po ukąszeniu przez kleszcza. Cena takiego badania waha się od 180 do 250 zł.
  • Badanie LTT, które polega na wykrywaniu transformacji limfocytów z antygenem Borrelli. Wpływ na wynik tego testu ma antybiotykoterapia. Podstawowym wskazaniem do wykonania tego badania jest podejrzenie nawrotu choroby.
  • Badanie CD57, które polega na pomiarze ilości komórek limfocytarnych (oznaczonych jako CD57). Ich znaczny spadek zwykle wiąże się z zakażeniem organizmu bakteriami, odpowiadającymi za boleriozę. Cena tego badania nie jest zbyt wygórowana (ok. 120 zł), jednakże mimo to nie cieszy się ono zbyt dużą popularnością ze względu na brak umiejętności lekarzy w odczytywaniu wyników.

Leczenie boreliozy

W Polsce leczenie boreliozy przebiega zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych. Obecnie najskuteczniejszym środkiem w leczeniu boreliozy są antybiotyki, w tym głównie:

  • Betalaktamy: ceftriakson, cefotaksym, aksetyl.
  • Tetracykliny i glicykliny.
  • Makrolidy.
  • Nitroimidazole.

Przy antybiotykoterapii w leczeniu boreliozy warto pamiętać o kilku ważnych zasadach:

  1. Doksycyklina nie może być stosowana u kobiet w ciąży, kobiet karmiących piersią, a także dzieci poniżej 8. roku życia.
  2. Stosowanie makrolidów jest rekomendowanie wyłącznie wówczas, gdy istnieją przeciwwskazania do stosowania innych leków.
  3. Osoby z boreliozą z objawami świadczącymi o zajęciu ośrodkowego układu nerwowego powinny być hospitalizowane.

Borelioza jest chorobą zakaźną i mimo przeprowadzonej i skutecznej antybiotykoterapii nieaktywna postać drobnoustrojów odpowiedzialnych za zakażenie może utrzymywać się jeszcze przez kilka miesięcy. Z tego powodu pacjenci mogą uskarżać się na liczne objawy ogólne w tym: ból mięśni, ból stawów, poczucie zmęczenia i zaburzenia funkcji poznawczych.
Lek. med. Anna Kurkowska o tym, czym może grozić ukąszenie kleszcza:

Źródła:

  1. Smoleńska Ż., Matyjasek A., Zdrojewski Z., Borelioza – najnowsze rekomendacje w diagnostyce i leczeniu. Forum Reumatologiczne. 2016; 2: 58-64.
  2. Błaut-Jurkowska J., Jurkowski M., Borelioza – aktualny stan wiedzy. Przegląd Lekarski 2015; 72: 656-661.
  3. Godek A., Nowoczesne metody leczenia boreliozy z koinfekcją. Medycyna Rodzinna 2014; 3: 147-151.

Warto wiedzieć

Kleszcze już atakują! Jak się przed nimi uchronić?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3