Mammografia pozwala na wczesne wykrycie raka piersi, ale nie jest badaniem uniwersalnym. Ile kosztuje MRTG i dla kogo jest bezpłatne?

Monika Felka
Mammografia jest najważniejszym badaniem przesiewowym, które służy do wykrywania wczesnej postaci raka piersi. MRTG należy wykonywać po ukończeniu 40. roku życia.
Mammografia jest najważniejszym badaniem przesiewowym, które służy do wykrywania wczesnej postaci raka piersi. MRTG należy wykonywać po ukończeniu 40. roku życia. lightfieldstudios/123RF
Dodaj komentarz:
Udostępnij:
Mammografia piersi to badanie obrazowe uznawane za złoty standard we wczesnym wykrywaniu raka piersi – choroby nowotworowej o złośliwym przebiegu, która należy do najczęściej diagnozowanych wśród kobiet. Ponieważ wczesne rozpoznanie zmian nowotworowych daje szanse na całkowite wyleczenie i ogranicza ryzyko nawrotu, badanie MRTG należy wykonywać profilaktycznie. Wyjaśniamy, czym jest i jak przebiega mammografia, czy jest szkodliwa, jak się do niej przygotować, ile kosztuje oraz dla kogo jest bezpłatna. Podajemy też, w jakim wieku i jak często należy badać piersi mammogramem, jakie są przeciwwskazania do MRTG oraz czułość metody w porównaniu z USG piersi.

Spis treści

Co to jest mammografia piersi i po co wykonuje się to badanie?

Mammografia jest uznawana za najskuteczniejszą metodę diagnostyki raka piersi, która pozwala wykryć zmiany nowotworowe nie wywołujące objawów i nie dające się wyczuć podczas samobadania. To proste i szybkie badanie obrazowe stanowi złoty standard we wczesnym wykrywaniu nowotworów piersi.

Mammografia polega na wykonaniu dwóch zdjęć każdej z piersi: w projekcji górno-dolnej i skośnej, za pomocą mammografu – urządzenia emitującego niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego, zwanego też w skrócie MRTG.

Uzyskane w ten sposób obrazy pozwalają wyodrębnić nieprawidłowości w strukturze gruczołu, w tym mikrozwapnienia, które mogą sugerować rozwój nowotworu i kwalifikują pacjentkę do wykonania kolejnych badań diagnostycznych (np. USG piersi) celem zróżnicowania podłoża zmiany.

Wczesne wykrycie zmian nowotworowych w obrębie piersi i sutków daje lepsze rokowania na całkowite wyleczenie niż miałoby to miejsce w przypadku bardziej zaawansowanej choroby. Oznacza to nie tylko większą przeżywalność, ale również mniejsze ryzyko nawrotu raka.

WAŻNE! Mammografię stosuje się jako przesiewowe badanie w kierunku raka piersi i sutka u kobiet, a szczególnie u pań narażonych na rozwój tego rodzaj nowotworu, co w dużej mierze jest warunkowane genetycznie.

Przeczytaj:

Jak przebiega mammografia i czy boli?

Mammografia jest uznawana za bezbolesną, lecz może wywołać dyskomfort związany z uciskiem sprzętu na pierś. By go zminimalizować, badanie należy wykonywać na początku cyklu. Trwa zwykle do kilkunastu minut i jest przeprowadzane przez radiologa.

Podczas badania pierś ulega maksymalnemu spłaszczana i jest stabilizowana między dwiema płytkami urządzenia. By wykonać pierwsze zdjęcie, zostaje ściśnięta od góry i od dołu, przy drugim ucisk następuje z boków.

Nacisk płytek jest przy tym konieczny, gdyż pozwala zminimalizować dawkę promieniowania przy jednoczesnym zwiększeniu rozdzielczości i kontrastu zdjęć. Eliminuje także ryzyko powstania błędów i tzw. martwych pól w obrazie, których powodem jest niedokładne przyleganie skóry do podstawy detektora.

Na wyniki badania MRTG wraz z opisem trzeba czekać do 15 dni roboczych. Na konsultację zdjęcia MRTG u ginekologa warto zabrać wszystkie wyniki badań mammograficznych piersi, aby je porównać.

Warto wiedzieć więcej:

Jak przygotować się do badania MRTG?

Mammografia nie wymaga specjalnego przygotowania. Jednak warto zastosować się do pewnych wskazówek, które zwiększą komfort podczas badania oraz jego wartość diagnostyczną.

  1. Jeśli kobieta nadal miesiączkuje, mammografią zaleca się wykonać w pierwszych 10. dniach cyklu. Piersi są wtedy mniej wrażliwe na dotyk i ból.
  2. W dniu badania nie należy stosować żadnych kosmetyków pielęgnacyjnych do ciała: dezodorantu, antyperspirantu, talku pod pachy, perfum, mleczka do ciała, balsamu, kremu itp. Tego typu produkty mogą przyczynić się do powstawania błędów w badaniu, np. drobinka talku zostanie odebrana jako mikroguzek.
  3. Warto wybrać luźną koszulkę lub sweterek, który szybko można zdjąć, ponieważ do badania należy rozebrać się od pasa w górę.

Przed badaniem należy poinformować radiologa o ciąży, wynikach innych badań (np. USG sutka lub poprzedniej mammografii), terminie ostatniego badania radiologicznego oraz urazach sutka lub piersi.

To trzeba wiedzieć!

Ile kosztuje mammografia? Dla kogo jest bezpłatna?

Mammografia to niedrogie badanie o wysokiej czułości i dużym znaczeniu diagnostycznym. W Polsce kobiety między 50. a 69. rokiem życia mogą raz na 2 lata wykonać badanie mammograficzne bezpłatnie, gdyż jest refundowane w ramach Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi (warunek to opłacanie składek zdrowotnych NFZ).

Cena mammografii bez skierowania i refundacji to 50-100 zł (przeważnie 80 zł) w zależności od miejsca zamieszkania i placówki. W nowoczesnych ośrodkach medycznych można też wykonać najnowocześniejszą mammografię trójwymiarową, tzw. tomosyntezę. Cena badania jest ok. dwukrotnie wyższa (ok. 150-200 zł).

Przeczytaj także:

Wiek, w jakim trzeba wykonać pierwszą mammografię. Jak często badać piersi?

Zgodnie z zaleceniami towarzystw naukowych kobiety nieobciążone ryzykiem zachorowania na raka piersi powinny wykonać mammografię po raz pierwszy po ukończeniu 40.-50. roku życia. W Polsce przyjmuje się granicę 50. r.ż., jednak w niektórych przypadkach może być konieczne przeprowadzenie badania wcześniej. Za wskazaniem lekarza dotyczy to pań z rodzinnym obciążeniem nowotworem kobiecym, tj. mutacją genu BRCA1 lub BRCA2. W tym przypadku mammografia powinna być wykonywana raz w roku.

Po 50. roku życia panie powinny powtarzać badanie mammograficzne regularnie co 2 lata do ukończenia 70.-75. roku życia.

Wskazania do wcześniejszego wykonania mammografii to także:

  • długotrwałe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych,
  • przebyta radioterapia,
  • częste bóle piersi (mastalgia),
  • wykrycie nietypowych zgrubień w obrębie piersi podczas samobadania. Podejrzane zmiany, które powinny skłonić do wizyty u ginekologa to wyczuwalny guz, wyciek płynu z brodawki, zmiana w jej obrębie, torbiel lub asymetria piersi.

Przeciwwskazania do wykonania mammografii to ciąża, poważne zmiany w obrębie piersi oraz młody wiek pacjentki (poniżej 40. roku życia). Powodem tego ostatniego jest większa wrażliwość piersi na działanie promieni rentgenowskich oraz ich odmienna budowa.

Zdjęcia MRTG wykonane przed 40. rokiem życia niosą ze sobą większe ryzyko związane z działaniem promieniowania i mniejszą skuteczność diagnostyczną.

Sprawdź też:

Mammografia czy USG piersi?

Mammografia jest jednym z dwóch badań diagnostycznych stosowanych w celu wykrywania raka piersi. Zwłaszcza u pacjentek młodych wykonuje się również USG piersi.

Podczas badania ultrasonografem obraz diagnostyczny uzyskiwany jest dzięki zróżnicowanemu odbijaniu fal ultradźwiękowych przez poszczególne elementy tkanki piersi. Mammografia natomiast polega na pomiarze różnic w absorpcji b przez rozmaite struktury piersi.

Podstawową różnicą pomiędzy badaniem USG piersi a mammografią jest zatem wykorzystanie ultradźwięków zamiast promieniowania rentgenowskiego. Brak promieniowania w badaniu USG to brak ryzyka rozwoju nowotworu spowodowanego seriami naświetlań.

Dlaczego mammografię wykonuje się dopiero w pewnym wieku? Struktura piersi ulega ulega z czasem dużym zmianom. U młodych kobiet jest w nich spory udział tkanki gruczołowej, podczas gdy piersi dojrzałej kobiety w znacznie większej części składają się z tkanki tłuszczowej. Ponieważ badanie zmierza do wskazania zmian nowotworowych, istotnym elementem jest zastosowanie odpowiedniej metody do konkretnej struktury piersi, co pozwoli uzyskać najlepszą widoczność zmian.

Badanie USG pozwala dodatkowo na uchwycenie charakteru zmiany (torbiel czy lity guz), tymczasem nie wykrywa zmian zwapnieniowych, które widać na obrazie powstającym w wyniku badania mammograficznego.

Zgodnie z dostępną wiedzą medyczną, w przypadku młodych kobiet większe zalety niesie bezpieczne badanie ultrasonograficzne. Pozwala uzyskać najlepszą widoczność diagnostyczną, nawet jeżeli nie uwzględnia mikrozwapnień wychwytywanych przez mammografię.

Zwykle badania różni także koszt – cena mammografii jest najczęściej o 1/3 niższa niż badania USG. Natomiast ich efektywność ocenia się jako zbliżoną.

Jak czytamy na stronie Breast Cancer Surveillance Consortium, amerykańskiej organizacji naukowej prowadzącej rejestry badań diagnostycznych piersi, w tych prowadzonych w latach 2007-2013 czułość wykonanych mammografii wynosiła 86,9 proc., a dokładność – 88,9 proc.

Natomiast w ramach analizy 26 badań poświęconych skuteczności badań USG ustalono czułość tej metody diagnostycznej na poziomie 80,1 proc., a dokładność – 88,4 proc.

Z kolei w najnowszym badaniu porównawczym z 2019 r., przeprowadzonym w Chinach, wykazano zbliżoną czułość i specyficzność automatycznego badania USG (ABUS) w porównaniu z mammografią. W przypadku manualnych urządzeń do USG piersi skuteczność badania była podobna do procedury automatycznej w przypadku kobiet w wieku 30-69 lat.

Polecamy także:

Czy mammografia jest szkodliwa?

Wraz z rozwojem nauki postępuje proces eliminowania błędów, w jakie nowe metody obfitują na początku. Jeszcze niedawno lęk przed badaniem mammograficznym miał uzasadnione podstawy we wzmożonej częstotliwości wykonywanych później zabiegów, których dużą część stanowiły mastektomie. Dzisiejszy stan wiedzy eliminuje dużą część zabiegów operacyjnych na korzyść rozsądnej diagnostyki.

Wybierając się na badanie mammograficzne, dobrze jest przygotować się na to, że wskutek niezwykle wysokiej czułości mammografu wynik może być fałszywie pozytywny. Wówczas konieczne jest wykonanie dodatkowego zdjęcia RTG, by wykluczyć powody do obaw. Pozytywnego wyniku tego typu badania nie należy więc nadmiernie się obawiać.

Czy jednak mammografia jest bezpieczna? W końcu promieniowanie X jest jednym z najlepiej poznanych czynników przyczyniających się do rozwoju chorób nowotworowych. Argument ten podniesiono pod koniec lat 70. XX wieku, co wywołało odpowiedź środowisk medycznych w postaci wzmożonych badań. Jeszcze przed końcem wieku ustalono, że stosunek liczby przypadków wykrytych nowotworów pierwotnych do tych wywołanych badaniem wynosił 50:1. Ryzyka nie da się więc w pełni uniknąć, jednak mammografia nadal pozostaje najskuteczniejszym sposobem wczesnego wykrywania raka piersi.

Źródła:
Rak piersi, jajnika, sromu, trzonu oraz szyjki macicy to najczęstsze nowotwory kobiece, które z roku na rok zbierają coraz większe tragiczne żniwo. Większość z tych chorób w początkowej fazie swojego rozwoju wywołuje na tyle niespecyficzne objawy, że z łatwością można je utożsamić je z innymi dolegliwościami, a nawet zbagatelizować. Sprawdź, jakie objawy mogą wskazywać na nowotwór i powinny stanowić powód do konsultacji lekarskiej! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

10 sygnałów ostrzegawczych, które mogą wskazywać na nowotwór kobiecy!

ZOBACZ: Jak prawidłowo badać piersi?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie