reklama

GFR i eGFR – badanie funkcji nerek, norma i interpretacja wyników. Co to jest klirens kreatyniny i jak go obliczyć?

Aneta RedzikZaktualizowano 
GFR to wartość przesączania kłębuszkowego w ocenie pracy nerek. Współczynnik najczęściej wylicza się na postawie stężenia kreatyniny w surowicy krwi i oznacza jako eGFR.
GFR to wartość przesączania kłębuszkowego w ocenie pracy nerek. Współczynnik najczęściej wylicza się na postawie stężenia kreatyniny w surowicy krwi i oznacza jako eGFR. Henadzi Pechan/123RF)
Badanie GFR, czyli szybkość przesączania kłębuszkowego, należy do najważniejszych metod oceny czynności wydalniczych nerek. Wskaźnik ten, podobnie jak związany z nim współczynnik eGFR, pozwala określić stan nerek u osób z przewlekłą chorobą tego narządu, jak również u osób obciążonych ryzykiem rozwoju takich schorzeń. Wyjaśniamy, czym są te współczynniki i jaki mają związek ze stężeniem kreatyniny w osoczu krwi, jak się je wyznacza i jak interpretuje otrzymane wyniki.

Co to jest GFR i egFR oraz ich badanie?

GFR, z angielskiego glomerular filtration rate, to szybkość przesączanie kłębuszkowego, czyli wskaźnik czynności wydalniczych nerek, który umożliwia ocenę ich funkcji. Badanie GFR pozwala na wykrycie choroby tego narządu nawet we wczesnym stadium rozwoju.

Przesączanie kłębuszkowe to część krwi przepływającej przez nerki, która zostaje przefiltrowana przez wszystkie czynne kłębuszki obu nerek, nazywane nefronami. Oznacza to ilość osocza przefiltrowaną przez nefrony do tzw. moczu pierwotnego. W każdej nerce znajduje się ok. 0,6-1,2 mln nefronów, a przefiltrowaniu powinno ulegać około 10 proc. objętości przepływającej przez nerki krwi.

Wielkość GFR można zmierzyć poprzez określenie klirensu inuliny lub klirensu kreatyniny, przy czym klirens to współczynnik oczyszczania oznaczający objętość osocza całkowicie oczyszczonego z danej substancji (tutaj inuliny lub kreatyniny) w jednostce czasu.

Podczas gdy klirens inuliny określany jest za pomocą kosztownych i mało dostępnych metod izotopowych, klirens kreatyniny jest łatwiejszy do oznaczenia: wymaga pobrania krwi pacjenta i oznaczenia stężenia kreatyniny w surowicy krwi, a następnie określenie wskaźnika GFR przy użyciu specjalnego wzoru, przy czym jego wartość można też obliczyć przy pomocy internetowego kalkulatora GFR. Do przeprowadzenia badania GFR tą metodą nie ma żadnych przeciwwskazań. Natomiast scyntygraficzne badania klirensu inuliny nie powinno być przeprowadzane w przypadku ciąży i laktacji.

Najczęściej stosowana jest więc metoda określania przesączania kłębuszkowego na podstawie badania kreatyniny, w której wykorzystuje się odpowiednie wzory – Cockrofta-Gaulta lub MDRD. Uwzględnia się czynniki dodatkowe, takich jak wiek i płeć badanej osoby, a także masa ciała (dla wzoru Cockrofta-Gaulta) czy rasa (dla najczęściej obecnie stosowanego wzoru MDR). Tak wyliczona wartość GFR nosi nazwę eGRF. Jest to parametr wykorzystywany w celach przesiewowych, który pomaga wykryć ewentualne uszkodzenia nerek.

GFR określa się w celu oceny pracy nerek u osób ze stwierdzonymi schorzeniami tego narządu, monitorowania funkcji nerek u osób z ich przewlekłymi, a także tych, którzy są narażeni na rozwój tego typu schorzeń.

Dowiedz się więcej na temat:

Jaka jest norma dla eGFR?

Prawidłowa wartość przesączania kłębuszkowego jest uzależniona od indywidualnych czynników – płci, wieku, masy ciała pacjenta. Wynik eGFR podawany jest zwykle w ml/min/1,73 m2, czyli w przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała.

Wskaźnik eGFR powinien wynosić co najmniej 90 ml/min/1,73 m2 u osób zdrowych, natomiast za wartości wzorcowe u kobiet uznaje się współczynnik równy 120 ml/min/1,73 m2, a u mężczyzn – 130 ml/min/1,73 m2.

Wskaźnik eGFR na poziomie poniżej 60 ml/min/1,73 m2 oznacza upośledzenie czynności nerek.
Wynik poniżej 30 ml/min/1,73 m2 najczęściej wskazuje na niewydolność nerek.

Nieprawidłowe wyniki GFR

Wyniki badania GFR niezgodne z normą mogą być wynikiem niektórych stanów klinicznych, m.in. cukrzycą, przerostem kłębuszków nerkowych czy otyłością. Wzrost GFR może prowadzić do uszkodzenia nerek i rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Niezgodne z normą wyniki GFR związane są z nieprawidłowym stężeniem kreatyniny w surowicy krwi. W takiej sytuacji należy udać się do lekarza prowadzącego, który powinien zalecić konsultację nefrologiczną.

ZOBACZ: Krzyżowy przeszczep nerek w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu. To już piąta operacja tego typu w Polsce. Kiedy jest możliwa?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3