GFR i eGFR – badanie funkcji nerek, norma i interpretacja wyników. Co to jest klirens kreatyniny i jak go obliczyć?

Aneta Redzik
Badanie GFR to obok USG nerek podstawowe metody diagnostyczne stosowane przy rozpoznaniu niewydolności tego narządu
Badanie GFR to obok USG nerek podstawowe metody diagnostyczne stosowane przy rozpoznaniu niewydolności tego narządu Marcin Balcerzak/123RF
Badanie GFR, czyli szybkość przesączania kłębuszkowego, należy do najważniejszych metod oceny czynności wydalniczych nerek. Wskaźnik ten, podobnie jak związany z nim współczynnik eGFR, pozwala określić stan nerek u osób z przewlekłą chorobą tego narządu, jak również u osób obciążonych ryzykiem rozwoju takich schorzeń. Wyjaśniamy, czym są te współczynniki i jaki mają związek ze stężeniem kreatyniny w osoczu krwi, jak się je wyznacza i jak interpretuje otrzymane wyniki.

Co to jest GFR i egFR oraz ich badanie?

GFR, z angielskiego glomerular filtration rate, to szybkość przesączanie kłębuszkowego, czyli wskaźnik czynności wydalniczych nerek, który umożliwia ocenę ich funkcji. Badanie GFR pozwala na wykrycie choroby tego narządu nawet we wczesnym stadium rozwoju.

Przesączanie kłębuszkowe to część krwi przepływającej przez nerki, która zostaje przefiltrowana przez wszystkie czynne kłębuszki obu nerek, nazywane nefronami. Oznacza to ilość osocza przefiltrowaną przez nefrony do tzw. moczu pierwotnego. W każdej nerce znajduje się ok. 0,6-1,2 mln nefronów, a przefiltrowaniu powinno ulegać około 10 proc. objętości przepływającej przez nerki krwi.

Wielkość GFR można zmierzyć poprzez określenie klirensu inuliny lub klirensu kreatyniny, przy czym klirens to współczynnik oczyszczania oznaczający objętość osocza całkowicie oczyszczonego z danej substancji (tutaj inuliny lub kreatyniny) w jednostce czasu.

Podczas gdy klirens inuliny określany jest za pomocą kosztownych i mało dostępnych metod izotopowych, klirens kreatyniny jest łatwiejszy do oznaczenia: wymaga pobrania krwi pacjenta i oznaczenia stężenia kreatyniny w surowicy krwi, a następnie określenie wskaźnika GFR przy użyciu specjalnego wzoru, przy czym jego wartość można też obliczyć przy pomocy internetowego kalkulatora GFR. Do przeprowadzenia badania GFR tą metodą nie ma żadnych przeciwwskazań. Natomiast scyntygraficzne badania klirensu inuliny nie powinno być przeprowadzane w przypadku ciąży i laktacji.

Najczęściej stosowana jest więc metoda określania przesączania kłębuszkowego na podstawie badania kreatyniny, w której wykorzystuje się odpowiednie wzory – Cockrofta-Gaulta lub MDRD. Uwzględnia się czynniki dodatkowe, takich jak wiek i płeć badanej osoby, a także masa ciała (dla wzoru Cockrofta-Gaulta) czy rasa (dla najczęściej obecnie stosowanego wzoru MDR). Tak wyliczona wartość GFR nosi nazwę eGRF. Jest to parametr wykorzystywany w celach przesiewowych, który pomaga wykryć ewentualne uszkodzenia nerek.

GFR określa się w celu oceny pracy nerek u osób ze stwierdzonymi schorzeniami tego narządu, monitorowania funkcji nerek u osób z ich przewlekłymi, a także tych, którzy są narażeni na rozwój tego typu schorzeń.

Dowiedz się więcej na temat:

Jaka jest norma dla eGFR?

Prawidłowa wartość przesączania kłębuszkowego jest uzależniona od indywidualnych czynników – płci, wieku, masy ciała pacjenta. Wynik eGFR podawany jest zwykle w ml/min/1,73 m2, czyli w przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała.

Wskaźnik eGFR powinien wynosić co najmniej 90 ml/min/1,73 m2 u osób zdrowych, natomiast za wartości wzorcowe u kobiet uznaje się współczynnik równy 120 ml/min/1,73 m2, a u mężczyzn – 130 ml/min/1,73 m2.

Wskaźnik eGFR na poziomie poniżej 60 ml/min/1,73 m2 oznacza upośledzenie czynności nerek. Natomiast wynik przekraczający 30 ml/min/1,73 m2 najczęściej wskazuje na niewydolność nerek.

Zobacz także:

Nieprawidłowe wyniki GFR

Wyniki badania GFR niezgodne z normą mogą być wynikiem niektórych stanów klinicznych, m.in. cukrzycą, przerostem kłębuszków nerkowych czy otyłością. Wzrost GFR może prowadzić do uszkodzenia nerek i rozwoju nadciśnienia tętniczego.

Niezgodne z normą wyniki GFR związane są z nieprawidłowym stężeniem kreatyniny w surowicy krwi. W takiej sytuacji należy udać się do lekarza prowadzącego, który powinien zalecić konsultację nefrologiczną.

Sprawdź również:

ZOBACZ: Krzyżowy przeszczep nerek w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie