Szczepienie przeciw COVID-19 kobiet w ciąży. Które szczepionki są rekomendowane i kiedy je podawać? Eksperci rozwiewają wątpliwości

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Zachorowanie na COVID-19 w ciąży to większe ryzyko zdrowotne dla przyszłej matki i dziecka niż szczepienie, które pomaga też chronić pociechę po urodzeniu
Zachorowanie na COVID-19 w ciąży to większe ryzyko zdrowotne dla przyszłej matki i dziecka niż szczepienie, które pomaga też chronić pociechę po urodzeniu https://www.gettyimages.com/Liudmila Chernetska
Kobiety w ciąży są narażone na cięższy przebieg COVID-19, który aż 22 razy częściej skutkuje ich śmiercią, a także sprzyja rozwojowi stanu przedrzucawkowego i urodzeniu wcześniaka. Choć jednak przyszłe mamy są zachęcane do szczepień ochronnych, wiele z nich obawia się o zdrowie swojego dziecka. Czy szczepienie w ciąży jest bezpieczne? W którym trymestrze najlepiej je wykonać? Jakie powikłania może wywołać szczepionka? Który preparat jest najlepszy dla ciężarnej? Na te i inne najczęściej zadawane pytania odpowiada ekspert NPP, dr Aleksandra Wesołowska.

Czy kobiety w ciąży mogą się szczepić przeciw COVID-19?

Szczepienie przeciw COVID-19 pomaga zapobiegać ciężkim powikłaniom infekcji, które stanowią zagrożenie dla życia matki i dziecka. Zapewnia też dodatkowe korzyści – przyszłe mamy przekazują ochronne przeciwciała swoim dzieciom, w czym pośredniczy krew pępowinowa.

To wnioski z badania przeprowadzonego przez naukowców z Weill Cornell Medicine i NewYork-Presbyterian Hospital z udziałem 122 kobiet, które w trzecim trymestrze ciąży otrzymały dwie dawki szczepionki Pfizera lub Moderny, czyli preparatów typu mRNA.

Obecność przeciwciał anty-SARS-CoV-2 stwierdzono we krwi z pępowiny 99 procent noworodków w sytuacji, gdy ciężarna otrzymała 2 dawki szczepionki, oraz u 44 proc. maluchów urodzonych przez kobiety zaszczepione pojedynczą dawką preparatu.

Wykazano ponadto, że szczepionki mRNA wywołują u ciężarnych silną odpowiedź immunologiczną skutkującą pojawieniem się przeciwciał w ich krwi już po 5 dniach od podania pierwszej dawki, a transfer tych immunoglobulin do łożyska następował już po 16 dniach; poziom przeciwciał u matek i ich pociech wzrastał z czasem.

Jesteś w ciąży i obawiasz się czy szczepienie przeciw COVID-19 jest dobrym pomysłem? Na najważniejsze pytania odpowiada dr hab. nauk o zdrowiu Aleksandra Wesołowska

Czy przyjęcie przez przyszłą matkę szczepionki COVID-19 jest bezpieczne? Jakie niepożądane odczyny poszczepienne może spowodować? Kiedy najlepiej wykonać szczepienie? Czy można przyjąć preparat w okresie laktacji? I czym grozi infekcja u niezaszczepionej ciężarnej? Na ważne pytania odpowiada dr hab. nauk o zdrowiu Aleksandra Wesołowska, ekspertka zewnętrzna inicjatywy „Nauka przeciw pandemii” (NPP) z Uniwersyteckiej Pracowni Badań nad Mlekiem Kobiecym i Laktacją na Warszawskim Uniwersytet Medycznym.

Czy kobiety w ciąży mogą szczepić się przeciw COVID-19? A co z tymi karmiącymi piersią?
Dr hab. n. o zdr. Aleksandra Wesołowska: Ciąża ani laktacja nie są przeciwwskazaniami do szczepienia przeciw COVID-19. Pytania o to, czy kobieta jest w ciąży oraz czy karmi piersią, pojawiają się w kwestionariuszu wstępnego wywiadu przesiewowego przed szczepieniem osoby dorosłej. Odpowiedź „Tak” lub „Nie wiem” nie dyskwalifikuje do przyjęcia szczepionki, ale wymaga dodatkowego wyjaśnienia przez lekarza.

Pacjentka powinna zostać poinformowana również o istniejących danych pochodzących ze spontanicznych zgłoszeń dotyczących działań niepożądanych szczepionki (NOP), badań postmarketingowych (prowadzonych po rejestracji i wprowadzeniu preparatów do obrotu) oraz rejestrów kobiet szczepiących się na COVID-19 w ciąży.

Lekarz powinien też udzielić informacji zgodnej z charakterystyką produktu leczniczego na temat braku danych pochodzących z badań klinicznych odnośnie bezpieczeństwa i skuteczności szczepionki u kobiet w okresie laktacji – grupa ta nie jest rutynowo objęta badaniami przed rejestracją preparatu. Takie dane są już dostępne dla szczepionek przeciw COVID-19 typu wektorowego oraz opartych na mRNA.

Dowiedz się na temat:

Od czego zależy decyzja o podaniu szczepionki kobiecie ciężarnej?
Decyzja o szczepieniu w okresie ciąży powinna być podjęta przez pacjentkę w porozumieniu z lekarzem. Powinna opierać się na analizie korzyści wynikających z zaszczepienia przeciw COVID-19 w sytuacji globalnej pandemii oraz teoretycznego ryzyka związanego z przyjęciem szczepionki w ciąży.

W świetle aktualnej wiedzy ciąża może być okolicznością związaną z poważniejszym przebiegiem COVID-19 i to również należy wziąć pod uwagę rozpatrując decyzje o szczepieniu. Do czynników ryzyka infekcji COVID-19 należą narażenie zawodowe na zakażenie SARS-CoV-2, otyłość, starszy wiek i cukrzyca.

Zobacz również:

Czy któraś ze szczepionek jest bardziej rekomendowana kobietom w ciąży niż inna?
Dostępne dane na temat stosowania szczepionek w ciąży pochodzą z badań porejestracyjnych preparatów mRNA, takich jak BNT162b2 (znany jako Comirnaty) firmy Pfizer-BioNTech oraz mRNA-1273 od Moderny.

Nie oznacza to jednak, że ciąża jest przeciwwskazaniem do stosowania innych typów szczepionek, jak tych opartych o tzw. technologię wektorową (AstraZeneca, Johnson&Johnson). Dane dotyczące bezpieczeństwa innych preparatów są wciąż ograniczone.

Z racji dostępności danych na temat preparatów opartych na technologii mRNA, są one zalecane do szczepienia kobiet w ciąży zarówno przez polskie grona ekspertów, takie jak Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiG), jak i te zagraniczne.

Polecamy także:

Jakie powikłania u ciężarnej może wywołać podanie szczepionki COVID-19?
W rejestrze prowadzonym w Stanach Zjednoczonych zanotowano 35 691 przypadków kobiet ciężarnych zaszczepionych preparatami Pfizer-BioNTech i Moderny.

Kobiety będące w ciąży zgłaszały te same działania niepożądane i z taką samą częstością, jak populacja pań nie będących w ciąży – najczęstszymi reakcjami miejscowymi i ogólnoustrojowymi po każdej dawce obu szczepionek były ból w miejscu wstrzyknięcia, zmęczenie, ból głowy i ból mięśni.

Ciężarne nie zgłaszały poważnych zdarzeń niepożądanych częściej niż kobiety nie będące w ciąży, z wyjątkiem nudności i wymiotów odczuwanych po drugiej dawce szczepionki.

Do analizy działań niepożądanych ściśle związanych z ciążą włączono 3958 przyszłych matek zarejestrowanych w elektronicznym systemie monitorowania ewentualnych działań niepożądanych utworzonym przez Centrum Kontroli i Prewencji Zakażeń.

Szczegółowe wnioski dotyczące bezpieczeństwa szczepienia w trakcie ciąży oparto na 827 przypadkach ciąż, które były już rozwiązane w momencie przeglądu danych.

Pośród uczestniczek badania, wśród których większość stanowiły pracownice ochrony zdrowia:

  • 2,3 proc. przyjęło pierwszą dawkę szczepionki na krótko przed zajściem w ciążę,
  • 28,6 proc. otrzymało w pierwszym trymestrze ciąży,
  • 43,3 proc. zostało zaszczepionych 1. dawką w drugim trymestrze ciąży,
  • 25,8 proc. przyjęło ją w trzecim trymestrze ciąży.

Większość z tych ciąż (712 przypadków, czyli 86,1 proc.) zakończyło się urodzeniem żywego dziecka, natomiast 115 (13,9 proc.) – stratą ciąży.

Sprawdź także:

W którym trymestrze ciąży najbezpieczniej wykonać szczepienie przeciw COVID-19?
Dane dotyczące bezpieczeństwa przebiegu ciąży po szczepieniu na COVID-19 pochodzą w większości (43,3 proc.) od kobiet, które się zaszczepiły w II trymestrze ciąży. Wciąż mało wiemy o bezpieczeństwie dotyczącym przebiegu ciąży, gdy matka zaszczepi się przed 12 tygodniem ciąży.

Czym grozi zachorowanie na COVID-19 w czasie ciąży?
Choć w czasie ciąży nie zwiększa się prawdopodobieństwo zachorowania na COVID-19, w oparciu o aktualne dane ciąża traktowana jest jako czynnik ryzyka cięższego przebiegu infekcji COVID-19.

Ryzyko dla matki i dziecka związane z zachorowaniem na COVID-19 w ciąży jest większe niż się wydawało na początku pandemii.

Najnowsze dane pochodzące z badania INTERCOVID prowadzonego przez Uniwersytet w Oxfordzie, w którym analizowano dane pacjentek leczonych na COVID-19 w 43 szpitalach w 18 krajach, potwierdziły zwiększone ryzyko komplikacji w przebiegu ciąży w wyniku objawowej infekcji SARS-CoV-2.

W badaniu tym, obejmującym grupę 2130 ciężarnych kobiet zaobserwowano 22 razy większe ryzyko śmierci matki, a także większe prawdopodobieństwo wystąpienia stanu przedrzucawkowego i wcześniactwa.

Przeczytaj na temat:

Źródła:
Źródła danych w wywiadzie:
  • Shimabukuro, TT, Kim SY,. Myers T R oraz członkowie grupy rejestru CDC v-safe COVID-19 kobiet w ciąży. Preliminary Findings of mRNA Covid-19 Vaccine Safety in Pregnant Persons. The New England Journal of Medicine. 2021 DOI:10.1056/NEJMoa2104983
  • Stanowisko PTGiP dotyczące szczepień kobiet ciężarnych przeciwko COVID19. Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników
  • Villar J, Ariff S, Gunier RB i wsp. Maternal and Neonatal Morbidity and Mortality Among PregnantWomen With and Without COVID-19 Infection. JAMA Pediatr. Published online April 22, 2021. doi:10.1001/jamapediatrics.2021.1050
  • Allotey J, Stallings E Bonet M i wsp. Clinical manifestations, risk factors, and maternal and perinatal outcomes of coronavirus disease 2019 in pregnancy: living systematic review and meta-analysis. BMJ 2020;370:m3320
  • Kadiwar S, Smith JJ, Ledot S, i wsp. Were pregnant women more affected by COVID-19 in the second wave of the pandemic? Lancet. 2021;
  • Nowakowski F, Krajewska K, Klimek K, i wsp. COVID-19 during pregnancy one year on – what lessons did we learn? Ginekologia Polska 2021 DOI: 10.5603/GP.a2021.0095
  • Demers-Mathieu, Veronique i wsp. “Human Milk Antibodies Against S1 and S2 Subunits from SARS-CoV-2, HCoV-OC43, and HCoV-229E in Mothers with A Confirmed COVID-19 PCR, Viral SYMPTOMS, and Unexposed Mothers.” International Journal of molecular sciences vol. 22,4 1749. 9 2021, doi:10.3390/ijms22041749
  • Perl SH, Uzan-Yulzari A, Klainer H, i wsp SARS-CoV-2–Specific Antibodies in Breast Milk After COVID-19 Vaccination of Breastfeeding Women. JAMA. 2021. doi:10.1001/jama.2021.5782
  • Pace, Ryan M i wsp. “Characterization of SARS-CoV-2 RNA, Antibodies, and Neutralizing Capacity in Milk Produced by Women with COVID-19.” mBio vol. 12,1 e03192-20. 9 Feb. 2021, doi:10.1128/mBio.03192-20
  • Kelly, J.C., i wsp. Anti-SARS-CoV-2 antibodies induced in breast milk after Pfizer- BioNTech/BNT162b2 vaccination. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 2021.

„Nauka przeciw pandemii” to inicjatywa, która powstała za sprawą Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego, a jego Radę programową tworzy grono ekspertów z dziedziny chorób zakaźnych, wakcynologii, wirusologii, chemii i biochemii, zdrowia publicznego i medycyny rodzinnej. W jej ramach powstały już dwie części kompendium wiedzy – Białej Księgi: „Charakterystyka choroby COVID-19, objawy oraz skutki zdrowotne. Rekomendacje i doświadczenia polskich klinicystów” oraz „Szczepienia przeciw COVID-19. Innowacyjne technologie i efektywność”.

ZOBACZ: Szczepienie przeciw COVID-19 a karmienie piersią. Ekspert: dr Paweł Grzesiowski, ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej ds. COVID-19.

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Tragiczne zdarzenie na Majorce - są zabici i ranni

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia