Skala Apgar – zastosowanie, parametry oceny i wiarygodność. Sprawdź, jak interpretować punkty wg skali Apgar!

Ewa Zwolak
Skala Apgar służy do oceny ogólnego stanu zdrowia w pierwszych minutach życia dziecka.
Skala Apgar służy do oceny ogólnego stanu zdrowia w pierwszych minutach życia dziecka. pixabay.com
Skala Apgar jest dziesięciopunktową skalą stosowaną powszechnie do oceny stanu noworodka w pierwszych minutach jego życia. Podczas oceny nowonarodzonego dziecka bierze się pod uwagę kilka podstawowych parametrów w tym: zabarwienie skóry, częstotliwość bicia serca, reakcje na bodźce, napięcie mięśni i oddech. Niska punktacja noworodka w skali Apgar wiąże się z wysokim ryzykiem zgonu lub trwałej niepełnosprawności. Przy czym w takiej sytuacji duży wpływ ma ocena stanu dziecka w 10 minucie jego życia. Skala Apgar budzi wiele kontrowersji, ponieważ jest ona subiektywna i – jak wykazano – uzależniona od specjalizacji osoby oceniającej: najwięcej punktów przyznają położnicy, a najmniej – pediatrzy.

Skala Apgar została stworzona przez Virginię Apgar – anestezjologa, pierwszą profesor w Columbii. Po raz pierwszy badaczka zaprezentowała ją w 1952 r. na międzynarodowym spotkaniu anestezjologów. Doktor Apgar wniosła duży wkład w prace zespołu nad zależnością oceny, a stopniem niedotlenienia noworodków. Postulowała konieczność przeprowadzania reanimacji wówczas, gdy noworodek nie płacze w pierwszej minucie życia. Pracując w Państwowym Instytucie Zdrowia, badała zależność problemów neurologicznych dzieci w wieku przedszkolnym od niskiej punktacji w skali Apgar. Badaczka doszła do wniosku, że niska punktacja ma związek z podwyższonym ryzykiem śmiertelności.

Warto przeczytać również:

Czym jest skala Apgar?

Skala Apgar jest podstawowym narzędziem do oceny ogólnego stanu zdrowia noworodka w pierwszych minutach jego życia. Ocena ta wykonywana jest:

  • Dwukrotnie: w 1. i 5. minucie życia noworodka wówczas, gdy przy pierwszej ocenie otrzymało ono 8-10 pkt w skali Apgar.
  • Czterokrotnie: w 1., 3., 5. i 10. minucie życia noworodka wówczas, gdy przy pierwszej ocenie otrzymało ono 0-7 pkt w skali Apgar.

Przy ocenie stanu zdrowia noworodka w pierwszych minutach jego życia branych jest pod uwagę 5. podstawowych parametrów. Biorąc to pod uwagę Joseph Butterfied wykorzystał nazwisko „Apgar” jako akronim:

  • A – Apperance (skin color): kolor skóry.
  • P – Pulse: akcja serca, puls.
  • G – Grimace (Reflex irritability): reakcja na bodźce.
  • A – Activity (Muscle tone): napięcie mięśni.
  • R – Respiration: oddychanie.

Ocena noworodka w skali Apgar obejmuje pięć podstawowych parametrów. Każdemu z nich lekarz neonatolog lub położna przyznaje punkty od 0 do 2. Suma punktów określa ogólny stan zdrowia dziecka. Ocena ta obejmuje:

  • Zabarwienie skóry, które ocenia się na podstawie obserwacji. 0 pkt przyznaje się wówczas, gdy skóra noworodka jest blada, 1 pkt - gdy występuje sinica obwodowa, 2 pkt – gdy skóra jest różowa.
  • Czynność serca, którą ocenia się na podstawie co najmniej 30-sekundowego pomiaru. 0 pkt przyznaje się wówczas, gdy nie ma czynności serca, 1 pkt – gdy występuje mniej niż 100 uderzeń serca na minutę; 2 pkt - gdy serce bije z częstotliwością powyżej 100/min.
  • Napięcie mięśniowe, które pozwala ocenić stopień niedotlenienia noworodka. 0 pkt przyznaje się wówczas, gdy mięśnie są wiotkie, 1 pkt - gdy napięcie mięśniowe występuje, 2 pkt - gdy występują aktywne ruchy dziecka.
  • Reakcję na bodźce, którą ocenia się przez wprowadzenie cewnika do nosa noworodka. 0 pkt przyznaje się wówczas, gdy nie wywołuje to żadnej reakcji u noworodka, 1 pkt - gdy występuje grymas, 2 pkt - gdy dziecko kicha.
  • Czynność oddechową, którą ocenia się na podstawie odgłosów wydawanych przez dziecko. 0 pkt przyznaje się wówczas, gdy noworodek nie wydaje żadnych dźwięków, 1 pkt - gdy, dziecko oddycha wolno i nieregularnie, 2 pkt - gdy dziecko głośno płacze.

Czytaj także

o czym świadczą punkty Apgar?

Łączna liczba punktów oceny poszczególnych parametrów życia jest podstawą do wyciągnięcia wniosków o ogólnym stanie zdrowia noworodka w pierwszych minutach jego życia. Prymarnie skala Apgar miała służyć do prognozowania przyszłego stanu zdrowia. Niska punktacja często jest zwiastunem nadchodzących problemów. Przykładowo, jeśli dziecko w pierwszej minucie życia dostanie 0 punktów przy ocenie czynności oddechowej, wówczas konieczne jest natychmiastowe podjęcie reanimacji.
Ogólny stan zdrowia noworodka w pierwszych minutach jego życia:

  • Stan dobry: punktacja w skali Apgar 8-10 pkt.
  • Stan średni: punktacja w skali Apgar 4-7 pkt.
  • Stan zły: punktacja w skali Apgar: <4 pkt.

Tabela: SKALA APGAR

Oceniany parametr0 pkt1 pkt2 pkt
Kolor skórysina i blada skórasina skóra na kończynach różowa skóra
Czynność sercabrak akcji serca100 uderzeń na minutępowyżej 100 uderzeń na minutę
Reakcja na bodźcebrak reakcjigrymas na twarzykaszel lub płacz
Napięcie mięśni wiotkie kończynysłabe ruchyenergiczne ruchy rąk i nóg
Czynność oddechowabrak oddechupłytki oddechwyraźny oddech

Skala Apgar jest bardzo użyteczna i wykorzystywana w praktyce klinicznej od wielu lat. Jednakże pozwala ona jedynie na ocenę stanu zdrowia noworodka w ciągu pierwszych 10-15 minut jego życia. Wobec tego nie może zastąpić dalszej obserwacji dziecka. Niska punktacja w skali Apgar jest wskazaniem do natychmiastowej resuscytacji, ale nie może stanowić przesłanki do wdrożenia leczenia farmakologicznego czy też rozpoznawania wad rozwojowych. Przy czym według Amerykańskiego Towarzystwa Pediatrycznego i Amerykańskiej Akademii Położnictwa i Ginekologii niska punktacja w skali Apgar zazwyczaj pokrywa się z późniejszymi, poważnymi problemami zdrowotnymi (w tym m.in. zamartwicą). Niekiedy jednak wynik od 0 do 3 może wynikać z przebiegu ciąży, wcześniactwa, zakażeń, a także leków, które przyjmowała matka podczas ciąży.

Na łamach New England Journal of Medicine opublikowano badania, które udowodniły, że u noworodków z niską punktacją w skali Apgar występuje wyższe ryzyko zgonu.

Nie bez znaczenia przy tym jest to, że ta metoda oceny noworodka spotkała i wciąż spotyka się z bardzo dużą krytyką. Jest to związane przede wszystkim z tym, że kryteria oceny opracowane przez Virginię Apgar są bardzo subiektywne i uzależnione od subiektywnej oceny. Jak wykazały badania wiele zależy od specjalizacji osoby, która dokonuje oceny noworodka po urodzeniu. Najwięcej punktów przyznają położnicy, nieco mniej – anestezjolodzy, a najmniej – pediatrzy. Przeciwnicy skali Apgar postulują, by wykonywać badanie gazometryczne krwi z pępowiny. Co ważne, w wielu szpitalach badanie to, wraz z równowagą kwasowo-zasadową noworodka i biochemicznymi marketami niedotlenienia płodu, jest standardową praktyką.

Przeczytaj również:

Skala Apgar u wcześniaków

Wcześniak to noworodek, który według definicji przyszedł na świat przed 37. tygodniem ciąży. Jedną z jego charakterystycznych cech, chociaż nie obligatoryjnych, jest niska masa urodzeniowa (poniżej 2,5 kg). W przypadku noworodków urodzonych przed terminem skala Apgar nie jest wiarygodna, ponieważ bardzo często wcześniaki nie są zdolne do samodzielnego oddychania i wykazują słabą reakcję na bodźce zewnętrzne. Skala ta nie jest również odpowiednia do oceny noworodków urodzonych przed 28. tygodniem ciąży. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje skala CRIB.

Czytaj także

Źródła:

  1. Przedpełeska-Winiarczyk M., Kułak W., Skala apgar – obecnie. Probl Hig Epidemiol. 2011; 92: 25–29.
  2. Piec P., Suchocki S., Obst M., Jankowski P., et. al., Ocena stanu noworodka urodzonego cięciem cesarskim w porównaniu z porodem drogą pochwową. Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia. 2008; 1(2): 94-97.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3