Czym jest błędnik? Zaburzenia błędnika to nie tylko choroba lokomocyjna i zawroty głowy! Jak objawia się zapalenie błędnika?

Robert Sonek
Błędnik odpowiada za utrzymanie prawidłowej pozycji ciała, a zaburzenia błędnika objawiają się głównie zawrotami głowy, szumami w uszach, a czasem nawet omdleniami.
Błędnik odpowiada za utrzymanie prawidłowej pozycji ciała, a zaburzenia błędnika objawiają się głównie zawrotami głowy, szumami w uszach, a czasem nawet omdleniami. inspirestock/123rf.com
Udostępnij:
Błędnik to niewielki organ, znajdujący się w uchu wewnętrznym człowieka. Uczestniczy w odbiorze wrażeń słuchowych, jednak jego główną funkcją jest utrzymywanie równowagi i prostej postawy ciała. W związku z tym zaburzenia równowagi są głównym objawem problemów z błędnikiem.

Czym jest błędnik?

Błędnik to malutki element ucha wewnętrznego, który jest narządem ruchu i odpowiada za równowagę całego ciała. Znajduje się on w uchu wewnętrznym, czyli schowanej w głębi czaszki części narządu słuchu. Organ zwany potocznie błędnikiem w rzeczywistości składa się z dwóch części: błędnika kostnego oraz błędnika błoniastego. Błędnik kostny to wyznaczona sztywnymi ścianami przestrzeń ucha wewnętrznego, przez którą przenoszone są dźwięki do dalszych części układu słuchowego. Wewnątrz błędnika kostnego, zawieszony na pasmach z tkanki łącznej, znajduje się dużo mniejszy błędnik błoniasty.

Błędnik błoniasty dzieli się z kolei na dwie części:

  • błędnik ślimakowy – jego nazwa wynika z kształtu: jest to spiralny przewód, przypominający muszlę ślimaka. Wypełniony jest licznymi zakończeniami nerwowymi, które pobudzane są przez wibracje przenoszone przez inne elementy ucha wewnętrznego. Dzięki temu odbieramy dźwięk i różnice w jego natężeniu czy częstotliwości,
  • błędnik przedsionkowy – ta część błędnika odpowiada za utrzymanie zmysłu równowagi. Składa się ona z systemu kanałów wypełnionych płynem zwanym śródchłonką lub endolimfą. Śródchłonka zawiera dużo jonów potasu, które pobudzają zakończenia nerwowe wewnątrz kanałów błędnika przedsionkowego. Podczas ruchu płyn przemieszcza się, pobudzając inne zakończenia. W ten sposób wykrywane są zmiany równowagi. Rozmieszczenie kanałów pozwala na wykrywanie zmian położenia ciała we wszystkich płaszczyznach, a także odczuwanie nagłych przyspieszeń.

Zobacz także:

Funkcje błędnika

Sygnały z przedsionka błędnika synchronizowane są przez móżdżek z sygnałami dostarczanymi przez narząd wzroku, a także zakończenia nerwowe mięśni kończyn. Jeżeli wszystkie elementy tego mechanizmu działają prawidłowo, człowiek dysponuje kompletem informacji o ułożeniu swojego ciała, a także jego położeniu w przestrzeni.

Działania błędnika zwykle nie zauważamy. Wyjątkiem są sytuacje, w których błędnik wykrywa znaczne różnice położenia: podczas gwałtownych przyspieszeń pojazdów, pokonywania ostrych zakrętów czy nagłych zmian wysokości, np. przy starcie i lądowaniu samolotu.

Choroba lokomocyjna, nazywana także kinetozą, zwykle pojawia się u małych dzieci i kobiet w ciąży. Może się ona ujawnić podczas podróży samochodem, autobusem, pociągiem, samolotem, statkiem, a nawet podczas przejażdżki kolejką na wesołym miasteczku, czy w trakcie jazdy konno. Czy istnieją skuteczne sposoby walki z chorobą lokomocyjną?

Choroba lokomocyjna. Jak radzić sobie z nieprzyjemnymi objaw...

Zaburzenia błędnika - Na jakie choroby wskazuje?

Tak jak wszystkie części układu słuchowego, błędnik to niezwykle delikatny organ, w którym każda zmiana powoduje odczuwalne dysfunkcje. Do najczęściej spotykanych schorzeń błędnika zalicza się:

  • choroba lokomocyjna – nie jest stanem chorobowym w ścisłym znaczeniu tego słowa. Polega ona na zbyt silnej reakcji na niezgodność bodźców płynących z oczu i błędnika. Gdy podróżujemy środkiem komunikacji, oczy widzą nieruchome otoczenie. Błędnik natomiast wyczuwa ruch, co powoduje sprzeczność, na którą układ nerwowy reaguje nadmierną reakcją obronną. W rezultacie dochodzi do nudności, wymiotów i zawrotów głowy,
  • choroba Meniere’a – to dosyć rzadkie schorzenie, polegające na gromadzeniu się nadmiernej ilości śródchłonki w błędniku błoniastym. Z czasem ciecz nabiera zbyt wysokiego ciśnienia, co skutkuje odbieraniem błędnych sygnałów przez zakończenia nerwowe przedsionka błędnika, jej objawami są zaburzenia równowagi i zawroty głowy,
  • zapalenie błędnika – to stan zapalny rozwijający się w konsekwencji infekcji bakteryjnej w obrębie ucha wewnętrznego. Bardzo często rozprzestrzenia się po całym układzie słuchowym, zaburzając jego pracę i powodując dokuczliwe dolegliwości (bóle, szumy w uszach),
  • zapalenie nerwu przedsionkowo-ślimakowego – to z kolei stan zapalny obejmujący nerw odpowiedzialny za przekazywanie bodźców z błędnika błoniastego do mózgu. Zazwyczaj ma podłoże wirusowe. Jeżeli nie zostanie on odpowiednio szybko wyleczony, może dojść do uszkodzenia nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Skutkuje to nieodwracalnym uszkodzeniem słuchu, a nawet całkowitą głuchotą, a także nawracającymi problemami z równowagą,
  • choroby nowotworowe – różne guzy w obrębie ośrodkowego układu nerwowego mogą uciskać nerw przedsionkowo-ślimakowy, zaburzając jego pracę. Najczęściej są to guzy kąta mostkowo-móżdżkowego i inne guzy śródczaszkowe.

Zobacz także:

Jakie są objawy problemów z błędnikiem?

Chociaż zaburzenia błędnika mają zróżnicowane przyczyny, wszystkie z nich mają dosyć podobne objawy. Dlatego, jeżeli wystąpią jakiekolwiek z poniższych sygnałów świadczące o tym, że występują zaburzenia błędnika, konieczne jest wykonanie kompletu badań w celu postawienia prawidłowej diagnozy.

Powodami do niepokoju o stan błędnika powinny być:

  • zaburzenia równowagi – jeżeli praca błędnika jest zaburzona, będzie on przesyłał do mózgu sygnały niezgodne z tymi, jakie przesyłają zakończenia nerwowe mięśni kończyn. Móżdżek interpretuje je jako zmianę położenia ciała i wysyła do kończyn sygnały w reakcji na tę zmianę. Dla chorego objawia się to uczuciem, jakby jego nogi nie współgrały z resztą ciała,
  • zawroty głowy – także są efektem nieprawidłowych sygnałów przesyłanych przez błędnik. Występują nagle, są intensywne i krótkotrwałe. Wiążą się z wrażeniem, jakby świat wokół chorego wirował lub ziemia kołysała się pod nogami. Mogą występować spontanicznie lub w określonych sytuacjach, np. przy wstawaniu z pozycji siedzącej lub leżącej,
  • oczopląs – jak wiadomo, zmysł wzroku także uczestniczy w pracy narządu równowagi. Tym samym właściwa praca oczu w pewnym stopniu zależy od prawidłowego funkcjonowania błędnika. Sprzeczność pomiędzy sygnałami odbieranymi z błędnika a tymi z oczu skutkuje czasem mimowolnymi ruchami gałek ocznych,
  • nudności i wymioty – to reakcja obronna układu nerwowego na nietypowe sygnały płynące z błędnika,
  • szum w uszach – powstaje, gdy zaburzeniu ulega praca błędnika ślimakowego lub nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Może on przybierać różnorodne postaci: szumu, pisku, dzwonienia, szelestu czy pulsowania. Czasami towarzyszy mu pogorszenie słuchu,
  • omdlenia – wynikają z faktu, iż błędnik bierze udział w regulacji przepływu krwi do mózgu. Przy jego zaburzeniach może dojść do niedotlenienia mózgu i omdlenia.

W przypadku pojawienia się któregoś z powyższych objawów należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, który w zależności od przyczyn problemu z błędnikiem skieruje pacjenta na specjalistyczne badania do otolaryngologa, okulisty i neurologa.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Małpia ospa może być użyta jako broń biologiczna

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie