Atopowe zapalenie skóry u dzieci - przyczyny, objawy i leczenie. Czy możliwe jest wyleczenie AZS u dzieci?

Paulina DraganZaktualizowano 
Atopowe zapalenie skóry u dzieci może ujawniać się już w wieku niemowlęcym.
Atopowe zapalenie skóry u dzieci może ujawniać się już w wieku niemowlęcym. 123rf.com
Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest chorobą, która może się ujawnić już w wieku niemowlęcym. Do jej najbardziej charakterystycznych objawów należy zaliczyć suchość skóry oraz występujący jednocześnie świąd. Po czym jeszcze rozpoznać atopowe zapalenie skóry i w jaki sposób można skutecznie leczyć to uciążliwe schorzenie?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - co to?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci, w skrócie określane jako AZS, jest często błędnie określane również egzemą. Jest to schorzenie należące do zapalnych alergicznych chorób skóry i wiąże się z uczuleniem na określone substancje znajdujące się w otoczeniu chorego dziecka, czyli tzw. alergeny. Choroba ta zazwyczaj ujawnia się w wieku niemowlęcym lub wczesnym dzieciństwie.

Atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem przewlekłym, które charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem i tendencją do nawrotów, również po długim okresie bezobjawowym. Warto zaznaczyć, że nie jest to choroba zakaźna i nie można się nią zarazić przez bezpośredni kontakt z chorym dzieckiem.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - przyczyny

Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest chorobą o podłożu genetycznym. Jest ona związana z nieprawidłową budową naskórka oraz niewłaściwym działaniem układu odpornościowego dziecka. U większości pacjentów obserwuje się nadprodukcję immunoglobuliny E, czyli przeciwciał IgE. Jest to rodzaj białka, które bierze udział w procesach alergicznych. W wyniku choroby zostają one skierowane przeciwko prawidłowym komórkom ciała, które zostają błędnie rozpoznane jako zagrażające organizmowi.

AZS u dzieci najczęściej uaktywnia się w wyniku kontaktu malucha z alergenami. Mogą one być zawarte w spożywanych przez nie pokarmach, takich jak mleko, jajka czy produkty mączne. Ale alergeny mogą się również unosić w powietrzu i są to między innymi pyłki roślinne, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt czy pleśń. Dolegliwości związane z atopowym zapaleniem skóry u dzieci często wywołuje również stres, różnego typu infekcje czy substancje drażniące skórę, które mogą się znajdować na przykład w stosowanych przez nie kosmetykach i proszkach do prania.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - objawy

Atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych dzieli się na 3 fazy, w zależności od wieku, w którym występuje. Są to:

  • Faza niemowlęca i wczesnodziecięca: gdy choroba pojawia się u maluchów od 2. miesiąca do 3. roku życia.
  • Faza dziecięca: gdy AZS ujawnia się u dzieci w wieku od 3. do 12. roku życia.
  • Faza okresu dojrzewania i wieku dorosłego: gdy chorują osoby po 12. roku życia.

Dolegliwością najbardziej charakterystyczną dla atopowego zapalenia skóry u dzieci jest uporczywy świąd. Nasilone swędzenie skóry jest na tyle uciążliwe, że u dzieci zauważalne jest rozdrażnienie oraz poczucie niepokoju. Najmłodsi pacjenci często cierpią na bezsenność i budzą się w nocy, rozdrapując wykwity skórne aż do krwi. Oprócz tego skóra dziecka z AZS jest bardzo sucha i wrażliwa na czynniki zewnętrzne, które mogą ją podrażnić.

Rodzaj i umiejscowienie zmian skórnych pojawiających się u chorych zależy głównie od ich wieku oraz stopnia nasilenia procesu zapalnego skóry. W związku z tym właśnie wyróżniamy fazę ostrą i przewlekłą AZS.

W fazie ostrej choroby obserwowane są ogniska rumieniowe, które są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry. Co więcej, u niektórych pacjentów powstają na nich także nadżerki, grudki i pęcherzyki. Na skórze dziecka z AZS w fazie ostrej pojawiają się również wykwity skórne, czyli tak zwane wypryski atopowe, w tych miejscach, gdzie skóra miała kontakt z alergenem.

W fazie przewlekłej AZS występują ogniska z pogrubiałą skórą i mocniej uwidocznionym rysunkiem linii skórnych. Jest to tak zwana lichenizacja, w której rezultacie skóra dziecka jest szorstka i nieprzyjemna w dotyku. W niektórych przypadkach obserwuje się też złuszczanie się naskórka. U dzieci do 3. roku życia zmiany skórne to przede wszystkim nieregularne ogniska rumieniowo-wysiękowe, które pojawiają się zazwyczaj na twarzy, kończynach i tułowiu. [b]W fazie dziecięcej AZS ogniska lichenizacji można zauważyć w głównej mierze na skórze zgięć stawowych. U starszych dzieci oraz u pacjentów dorosłych zajęte zmianami skórnymi mogą być również grzbiety rąk[/b]. W najcięższych przypadkach choroby niezależnie od wieku pacjentów, może także dojść do erytrodermii, czyli do zajęcia całej powierzchni skóry.

Zobacz też:

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - diagnostyka
Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest diagnozowane przede wszystkim na podstawie wywiadu z pacjentem i występującymi u niego objawy. Lekarze stosują w tym przypadku tak zwane kryteria Hanifina-Rajki, czy też po prostu kryteria diagnostyczne AZS, które zostały podzielone na mniejsze i większe.

Do kryteriów większych zaliczamy:

  • Świąd.
  • Typowe umiejscowienie zmian.
  • Przewlekły i nawrotowy przebieg choroby.
  • Atopia u pacjentów albo w wywiadzie rodzinnym.

Do kryteriów mniejszych zaliczamy między innymi:

  • Suchość skóry.
  • Rogowacenie przymieszkowe i/lub rybia łuska.
  • Dodatnie wyniki punktowych testów skórnych.
  • Podwyższone stężenie IgE w surowicy.
  • Pierwsze objawy pojawiające się w bardzo młodym wieku.
  • Nawracające zakażenia skóry.
  • Zaćma.
  • Nietolerancja wełny.
  • Nietolerancja pokarmów.
  • Zaostrzenie objawów po stresowych sytuacjach.
  • Częste wypryski na rękach i stopach.
  • Wypryski sutków.
  • Zapalenie czerwieni wargowej.
  • Nawracające zapalenie spojówek.
  • Zaciemnienie okolic oczodołów.
  • Rumień lub zblednięcie twarzy.
  • Biały dermografizm (odczyn naczyniowo-ruchowy skóry).

U dzieci powyżej 4. roku życia wykonywane są punktowe testy skórne, które mogą potwierdzić alergiczny charakter choroby. Jeśli przeprowadzenie testów nie jest jednak możliwe u konkretnego pacjenta, zwykle zleca się wykonanie badania z krwi pacjenta. Oznaczany jest wówczas poziom przeciwciał IgE, których stężenie u pacjentów z AZS jest bardzo wysokie.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - leczenie

Atopowe zapalenie skóry u dzieci może przebiegać w różny sposób. Dlatego też jego leczenie jest dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta i rozległości oraz nasilenia występujących u niego zmian skórnych.

Najważniejsza w przypadku AZS jest zdecydowanie odpowiednia pielęgnacja skóry dziecka.Wymagane jest przede wszystkim regularne nawilżanie i natłuszczanie skóry. Używa się w tym celu specjalnych preparatów - emolientów. Wszelkiego typu emulsje do kąpieli, kremy czy maści powinny mieć pH 5,5 i posiadać oznaczenie, iż są przeznaczone do używania na skórze atopowej. Preparaty tego typu nie tylko prawidłowo nawilżą skórę dziecka, ale również zminimalizują świąd. Należy je stosować 3-4 razy dziennie.
W terapii AZS u dzieci stosuje się również:

  • Preparaty przeciwzapalne: w sytuacji, gdy u dziecka występują ogniska zapalne z tworzącymi się grudkami świądowymi lub lichenizacją (głównie są to leki sterydowe, które muszą zostać dobrane indywidualnie przez dermatologa).
  • Inhibitory kalcyneuryny: nowa grupa bezpieczniejszych leków przeznaczonych do stosowania na skórę, których używa się również w profilaktyce zaostrzania się objawów choroby.
  • Leki przeciwhistaminowe: preparaty te stosowane są w celu złagodzenia świądu, choć niektóre z nich mają również działanie uspokajające i ułatwiające zasypianie.
  • Fototerapię: naświetlanie promieniami UVA i UVB.
  • Fotochemioterapię: fototerapia połączona z jednoczesnym podawaniem substancji chemicznych.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - czy można całkowicie wyleczyć tę chorobę?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest niestety chorobą o charakterze przewlekłym. Często jej objawy nawracają, nawet gdy nie występowały u pacjenta przez długi okres. Może mieć to związek na przykład z sezonowym występowaniem czynnika wywołującego alergię, chociażby podczas okresu pylenia drzew. Nie jest to schorzenie wyłącznie wieku dziecięcego, ponieważ AZS utrzymuje się również poza okresem dojrzewania u 45-60 proc. pacjentów.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci - dieta

Atopowe zapalenie skóry u dzieci może również stanowić objaw alergii pokarmowej. W takiej sytuacji niezbędne jest stosowanie u chorego diety eliminacyjnej. W grupie produktów, których należy unikać zazwyczaj znajdują się:

  • Mleko krowie i jego przetwory.
  • Orzechy.
  • Jajka kurze.
  • Kakao.
  • Ryby i owoce morza.
  • Soja.
  • Miód.
  • Ketchup.
  • Korniszony.
  • Produkty zawierające barwniki i konserwanty.
  • Niektóre warzywa i owoce (np. szpinak, pomidory, dynia, kiszona kapusta, oliwki, porzeczki, truskawki, wiśnie, maliny, pomarańcze).

Atopowe zapalenie skóry. Co może zaostrzać objawy?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3