reklama

Plamica Schönleina-Henocha, czyli zapalenie naczyń związane z IgA: przyczyny, objawy i leczenie

Justyna ŚmigarukZaktualizowano 
Plamica Schönleina-Henocha nazywana jest również plamicą alergiczną, a także zapaleniem naczyń związanych z IgA.
Plamica Schönleina-Henocha nazywana jest również plamicą alergiczną, a także zapaleniem naczyń związanych z IgA. 123rf.com
Plamica Schönleina-Henocha jest chorobą zapalną niewielkich naczyń krwionośnych. Plamica alergiczna o wiele częściej występuje u dzieci. Jej najbardziej charakterystycznym objawem są plamy na nogach i pośladkach. Często występuje po przebytej infekcji górnych dróg oddechowych. Nieleczona Plamica Schönleina - Henocha może spowodować poważne powikłania, włącznie z trwałym uszkodzeniem nerek.

Plamica Schönleina-Henocha - co to jest?

Plamica Schönleina-Henocha, zwana także plamicą alergiczną, nosi właściwą nazwę zapalenia naczyń związanego z IgA. W przebiegu choroby w drobnych naczyniach krwionośnych odkładają się kompleksy zawierające immunoglobulinę A. Jej objawy zostały zaobserwowane na początku XIX wieku, jednak związki przyczynowo-skutkowe i pełny obraz choroby opisano niemal sto lat później.

Plamica Schönleina - Henocha jest określana jako ostre, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń o charakterze samoograniczającym. Dotyka głównie małych naczyń na nogach, ale w przebiegu choroby występują także plamy na brzuchu oraz dolegliwości trawienne, związane z zapaleniem naczyń w jelitach. Objęte procesem mogą zostać także żyłki i tętniczki w nerkach oraz stawy. Chorobie towarzyszy wzrost stężenia immunoglobuliny A w surowicy krwi, a także obecność złogów i kompleksów zawierających to białko. Sugeruje to nieprawidłową odpowiedź układu odpornościowego pacjenta. W naczyniach, w których odkładają się kompleksy IgA, dochodzi do martwicy i uszkodzenia ścian. Stąd właśnie charakterystyczne plamy, będące skutkiem krwawień.

U większości (około 80 proc.) pacjentów wystąpienie objawów plamicy poprzedzone jest zakażeniem górnych dróg oddechowych, najczęściej o charakterze bakteryjnym. Chorobę często wyzwala angina paciorkowcowa, ale także zakażenie Helicobacter pylori oraz zakaźne choroby wieku dziecięcego: ospa, różyczka, odra.

Plamica Schönleina-Henocha - jak często występuje?

Plamica Schönleina - Henocha u dzieci występuje dużo częściej niż u dorosłych. Jest najczęstszym ostrym układowym zapaleniem naczyń u młodych pacjentów. Choroba dotyka od 6 do 70 dzieci na 100 000. Są to głównie dzieci pomiędzy 2. a 10. rokiem życia. Liczba zachorowań wśród dorosłych wynosi około 1,5 na 100 000 osób, są to głównie pacjenci po 50. roku życia. Dzieci chorują najczęściej w sezonie jesienno-zimowym, z kolei dorośli latem i zimą. Plamica Schönleina - Henocha częściej (nawet dwukrotnie) dotyczy chłopców niż dziewczynek.

Plamica Schönleina-Henocha - przyczyny choroby

Plamica Schönleina - Henocha to choroba o nie do końca poznanych przyczynach. Jej istotą jest wyzwolenie nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej. Choroba rozwija się zazwyczaj nagle, a wśród czynników ją poprzedzających czy indukujących można wymienić:

  • Przebytą infekcję bakteryjną lub grzybiczą.
  • Ukąszenia owadów (rekcja alergiczna).
  • Przyjmowanie niektórych leków.
  • Przebywanie w niskiej temperaturze powietrza.

Zobacz też:

Istnieją także badania wskazujące na dziedziczenie skłonności do występowania tej choroby. Plamica Schönleina-Henocha szczególnie często pojawia się u osób posiadających antygeny HlA-DRB1*01, HlA-DRB1*11, HlA-DRB1*14 i HlA-B35, a także w rodzinach, gdzie dziedziczona jest gorączka śródziemnomorska. Choroba dotyka też najczęściej osób rasy kaukaskiej.

Plamica Schönleina-Henocha - objawy

Plamica Schönleina-Henocha powoduje kilka objawów, z czego trzy są najbardziej charakterystyczne i nazywa się je klasyczną triadą:

  • Wysypka krwotoczna na skórze.
  • Bóle i obrzęk stawów.
  • Bóle brzucha.

Plamica Schönleina - Henocha objawia się na początku charakterystyczną wysypką. Plamy na nogach mają postać czerwonych wybroczyn. Plamista wysypka nazywana jest plamicą uniesioną - zmiany skórne można wyczuć pod palcami. Plamki są różnej wielkości, od malutkich po rozległe i rozlane. Najczęstsze miejsca występowania plam to kończyny dolne, pośladki, ramiona. Rzadziej zdarzają się na twarzy i tułowiu. U niektórych pacjentów pojawiają się też pękające pęcherze krwotoczne (częściej u dorosłych). Plamy pojawiają się w jednym rzucie lub w kilku, przez kilka miesięcy od rozpoczęcia choroby.

Bóle i obrzęk stawów pojawiają się u 75 proc. pacjentów i dotyczą najczęściej stawów skokowych, kolanowych, łokciowych. Ta grupa dolegliwości ma cięższy przebieg u dorosłych pacjentów. Stany zapalne ustępują nie niszcząc stawów.

Dolegliwości ze strony układu pokarmowego także są częste, niekiedy tak nasilone, że przypominają objawy „ostrego brzucha" i prowadzą do interwencji chirurgicznych. Bóle nasilają się po posiłkach. Mogą im towarzyszyć wymioty z odrobiną krwi lub krew w stolcu. U dorosłych przeważają biegunki, zaś u dzieci na pierwszy plan wysuwa się bolesność brzucha.

Plamica Schönleina - Henocha zajmuje także nerki. Objawy procesu chorobowego w tych okolicach to krwiomocz, niekiedy także białkomocz. Nie u każdego pacjenta rozwijają się objawy ze strony nerek, ale jeśli wystąpią, dzieje się to najczęściej w czasie od 4 do 6 tygodni od zachorowania. Najrzadziej występującą, choć możliwą grupą objawów są objawy ze strony układu moczowo-płciowego oraz płuc. Może to być zapalenie jąder lub skręcenie moczowodów. U niektórych występują objawy neurologiczne, głównie pod postacią bólu głowy, bardzo rzadko krwawień i napadów padaczkowych.

Do powikłań niewłaściwie leczonej plamicy Schönleina-Henocha należą:

  • Niewydolność nerek.
  • Niedokrwistość.
  • Wgłobienie krezki w układzie pokarmowym.
  • Bóle głowy.
  • Zaburzenia czynności serca.

U około 2/3 pacjentów choroba kończy się samoistnie po maksymalnie 4 tygodniach. Do dłuższych, wymagających bardziej skomplikowanego leczenia należą przypadki zajęcia naczyń krwionośnych nerek.

Plamica Schönleina-Henocha - leczenie

Plamica Schönleina-Henocha u dzieci i dorosłych wymaga konsultacji z lekarzem. Pierwszym objawem często bywa silny ból brzucha, czasem krwawienie z przewodu pokarmowego. Plamy pojawiają się dopiero później. Lekarz ustala diagnozę na podstawie wywiadu, a także badania krwi pod kątem obecności IgA. Niekiedy zleca się także badanie krwi utajonej w stolcu oraz USG jamy brzusznej. Ważne jest badanie krwi pod kątem wskaźników zapalnych, głównie OB. Mogą pojawić się podwyższone poziomy leukocytów we krwi, a także białko w moczu. Kolejne badania są zlecane wraz z rozwojem choroby, w zależności od tego, jak ciężkie i rozległe objawy daje plamica alergiczna. W nielicznych przypadkach niezbędne okazuje się badanie histopatologiczne skóry lub biopsja nerki.

Plamica Schönleina - Henocha podlega leczeniu objawowemu. Gdy objawy sprowadzają się do łagodnych zmian skórnych, leczenie w ogóle nie jest konieczne - zaleca się jedynie obserwację. W ramach leczenia objawowego cięższych postaci choroby stosuje się:

  • Leczenie glikokortykosteroidami (gdy zmiany skórne są rozległe i mają postać owrzodzeń).
  • Leki przeciwbólowe lub niesteroidowe leki przeciwzapalne(leczenie bólu stawów).
  • Leki immunosupresyjne (w ciężkich postaciach zajmujących nerki także inne leki hamujące utratę białka z moczem).

Warto przeczytać także:

Pacjentom zaleca się odpoczynek, unikanie intensywnego wysiłku fizycznego, regularne nawadnianie organizmu (w razie potrzeby za pomocą kroplówek). Plamica alergiczna u dzieci może spowodować uszkodzenia nerek nawet wiele miesięcy po zachorowaniu, dlatego nawet po całkowitym wyleczeniu pacjenci pozostają przez jakiś czas pod opieką nefrologa.

Grypa: czy warto się szczepić?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3