Pies jako terapeuta – dogoterapia dla osób starszych, niepełnosprawnych, w traumie i dla dzieci

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
W dogoterapii nawiększą rolę odgrywa więź jaka łączy zwierzę i człowieka. Ten rodzaj terapii zalecany jest przede wszystkim osobom we wczesnym stadium choroby Alzheimera.
W dogoterapii nawiększą rolę odgrywa więź jaka łączy zwierzę i człowieka. Ten rodzaj terapii zalecany jest przede wszystkim osobom we wczesnym stadium choroby Alzheimera. Lisa Young/123RF
Kontakt z psem poprawia nasze zdrowie na co dzień, ale pomaga też osobom chorym. Jego zbawienne działanie na umysł wykorzystuje dogoterapia, czyli psychoterapia z udziałem psa. Sprawdź, jakie korzyści czerpiemy z obcowania z naszymi czworonożnymi przyjaciółmi.

Zastosowanie psów w terapii miało swoje początki u schyłku osiemnastego wieku, gdy kontakt z tymi czworonogami wspierał stan pacjentów w ośrodkach psychiatrycznych. Obecnie coraz częściej angażuje się psy dla osób starszych, chorych, niepełnosprawnych, cierpiącym z powodu stresu pourazowego i dzieci, szczególnie mających trudności w nauce, z autyzmem czy ADHD.

Pies – przyjaciel człowieka

Pies jest najwcześniej udomowionym gatunkiem zwierzęcia, który ewoluował wraz z człowiekiem. Wskutek tego procesu, który przebiegał na różnych kontynentach przez co najmniej kilkanaście tysięcy lat, i trwającej od ok. 200 lat selekcji związanej z krzyżowaniem i hodowlą różnych ras psa, w obrębie tego gatunku występuje większa różnorodność morfologiczna niż w całej grupie mięsożernych ssaków, do której należy.

Choć podobnie jak człowiek, pies jest uważany bywa za wszystkożercę, bo żyjąc z nim przystosowała się do bytowania w zdrowiu na diecie obfitującej w skrobię ze zbóż i warzyw, jego jadłospis musi zawierać też mięso. Jest ono źródłem związków potrzebnych do wytwarzania witamin i związków niezbędnych w prawidłowych procesach metabolicznych.

Psy to jedyne zwierzęta wierne człowiekowi. Znaleziono dowody na to, że przedkładają dobro swojego właściciela ponad własne, co jest cechą niespotykaną u zwierząt. W ich mózgach odnaleziono też neurony lustrzane, które sprawiają, że odruchowo naśladują nasze zachowania.

Psy pełnią też ważną rolę w zachodnim społeczeństwie, gdzie głębokie przywiązanie do swoich pupili deklaruje ponad 90 proc. ich właścicieli. Trzeba być jednak świadomym, że taki los spotyka tylko ok. 20 procent populacji psów na świecie, w większości żyjących w krajach rozwiniętych.

Psy zbliżają do siebie ich właścicieli, ale również inne osoby w otoczeniu – także te bez czworonogów. Kontakt z nimi powoduje wydzielanie w mózgu oksytocyny, hormonu przywiązania, który pełni ważną rolę w relacjach społecznych. Co ważne, psy w szczególnie ważny sposób wspierają dobry stan zdrowia osób starszych.

Istnieje kilkanaście chorób odzwierzęcych, którymi można zarazić się od swoich domowych pupili. Nie oznacza to, że posiadanie zwierzątka w domu bezwzględnie zagraża naszemu zdrowiu. Nic bardziej mylnego! Dbając o własną higienę osobistą, oraz higienę w domowym zaciszu, regularne wizyty u weterynarza i szczepienie zwierząt, choroby przenoszone przez zwierzęta nie stanowią zagrożenia dla człowieka.

Choroby odzwierzęce: czym można się zarazić od domowego pupi...

Dogoterapia – co to jest pies terapeuta i jak psy pomagają leczyć ludzi

Dogoterapia, czyli terapia z psem, to spotkania ze specjalnie przeszkolonymi psami, edukacja w ich towarzystwie oraz psychoterapia z ich udziałem, w tym interwencje terapeutyczne. Stanowi ona uzupełnienie metod tradycyjnych i zapewnia pacjentom korzyści emocjonalne i społeczne zarówno w warunkach szpitalnych, jak i codziennego życia.

Psi terapeuta jest trenowany, by zapewniać pocieszenie ludziom chorym, starszym i samotnym, zwłaszcza w domach opieki, szpitalach, hospicjach, szkołach i ośrodkach wsparcia psychicznego. Dla osoby odizolowanej od społeczeństwa i z problemami wizyta takiego przyjaznego nieznajomego jest wydarzeniem, które dodaje życiu sensu. Pies terapeuta musi mieć jednak odpowiedni charakter i lubić swoje zajęcie. Najważniejsze cechy to przyjazne nastawienie, cierpliwość, spokój i opanowanie w każdych warunkach, a przy tym życzliwość i chęć interakcji z obcymi ludźmi.

W odróżnieniu od psów pomocników, służących osobom niewidomym czy niesłyszącym, psi terapeuci nie wykonują zwykle zadań, choć mogą np. wyczuwać napady padaczki bądź hiperglikemię u cukrzyków. Oferują za to wsparcie emocjonalne, zastępują rodzinę, dodają pewności siebie, zapewniają poczucie odpowiedzialności i nadają sens życiu.

Dogoterapia dla osób z demencją

Wpływ dogoterapii badano u osób z demencją, która przyczynia się do postępującego pogarszania się jakości życia. Najczęstsza jej postać, choroba Alzheimera, rozwija się powoli, ograniczając stopniowo funkcje kognitywne, wykonawcze i funkcjonalne pamięci, a przy tym nie wpływając na zmniejszenie czujności. Nie podlega leczeniu – można najwyżej pomóc chorej osoby w lepszym funkcjonowaniu i poprawie poziomu zadowolenia z życia. Pozwala to zmniejszyć u niej poczucie społecznej izolacji i frustrację towarzyszącą upośledzeniu dotychczasowych możliwości.

Słodkie oczy, miękka sierść i przyjazne usposobienie – kto nie ulegnie urokowi psa? Czworonożni towarzysze oferują nam swoją uwagę, empatię i towarzystwo, przez co szczególnie dobrze sprawdzają się w roli terapeuty. Choć nawet niepozorny mieszaniec może mieć zbawienny wpływ na psychikę, w dogoterapii biorą udział psy rasowe, bo w ich przypadku można mówić o przewidywalnych cech temperamentu i usposobienia. Należy przy tym pamiętać, że charakter psa tylko do pewnego stopnia jest cechą wrodzoną – w większości przypadków decyduje o nim odpowiednie wychowanie. Rasy psów uważanych za niebezpieczne to często również rasy o najlepszym wpływie na człowieka. Odpowiedni trening zachowania, a zwłaszcza hierarchii w stadzie w jego młodym wieku, to rzecz niezbędna i wcale niewymagająca użycia siły.  Zobacz, do jakich ras najczęściej należą psy najbardziej oddane służbie ludziom.

Psy, które kochają najbardziej – 10 ras słynących z dobrego ...

Jednym z niedocenianych wyzwań przy opiece nad chorym z demencją jest zapewnienie mu angażujących aktywności, które działają na niego stymulująco i mają emocjonalne znaczenie. Przyczyniają się one nie tylko do zmniejszenia nudy, ale też poczucia osamotnienia i depresji. Co najważniejsze, może spowolnić progresję choroby, poza tym, że pozwala starzeć się w lepszym zdrowiu również osobom bez demencji.

Zbadano, że terapia w towarzystwie zwierzęcia takiego, jak pies, jest korzystnym sposobem wspierania dobrostanu psychicznego osób z demencją, zwłaszcza tych, które z powodu choroby nie mogłyby samodzielnie dbać o psa czy inne zwierzę domowe lub nie mogłyby pozwolić sobie na to ze względów finansowych.

Kontakt ze zwierzęciem, a zwłaszcza z psem, często wiąże się ze zwiększoną aktywnością fizyczną. Niezależnie od tego poprawia nastrój chorego, zapewnia mu wsparcie emocjonalne i przyczynia się do lepszego kontaktu z ludźmi. To szczególnie ważne u osób przyjmujących wiele leków i poddawanych wyniszczającym terapiom.

Jak wynika z analizy 10 badań naukowych poświęconych terapii AAT, przynosi ona znaczącą poprawę objawów demencji, takich jak zaburzenia zachowania i nastroju, a także nadmierne pobudzenie i objawy depresyjne. W jednym z badań u osób z chorobą Alzheimera kontakty z psami przyczyniały się do częstszego śmiechu, lepszego zapamiętywania i nawiązywania kontaktu fizycznego, nie powodując jednocześnie negatywnych objawów typowych dla choroby, związanych z agresywnym zachowaniem. Badani czuli też mniejszy smutek i niepokój.

Na podstawie licznych obserwacji efektów AAT stwierdzono nawet lepsze wyniki psychologiczne interakcji podczas terapii z psami niż z samymi ludźmi.

Posiadanie psa w udowodniony sposób zwiększa codzienną ilość aktywności. By zapewnić pupilowi wymaganą porcję ruchu, warto z nim biegać lub jeździć na
Posiadanie psa w udowodniony sposób zwiększa codzienną ilość aktywności. By zapewnić pupilowi wymaganą porcję ruchu, warto z nim biegać lub jeździć na rowerze, poprawiając w ten sposób również stan własnego zdrowia. lev dolgachov/123RF

Dogoterapia a zespół stresu pourazowego (PTSD)

Dogoterapia jest polecana pacjentom z traumą psychiczną. Wykazano, że interakcje z psem zmniejszają poziom lęku i negatywnych emocji i zwiększają udział tych pozytywnych, zwłaszcza w konfrontacji z sytuacjami, które przypominają o traumatycznym wydarzeniu.

Wykorzystanie tych czworonogów w psychoterapii PTSD polega m.in. na zaangażowaniu psów pomocników, zastosowanie ich jako wspomaganie terapii klasycznej i kontakt z nimi w ramach interwencji kryzysowej, np. w miejscach klęsk żywiołowych i dramatycznych wydarzeń. Potwierdzono pozytywny wpływ towarzystwa psa na parametry psychologiczne i hormonalne, m.in. zmniejszenie subiektywnych objawów stresu i poziomu kortyzolu we krwi.

Korzystny wpływ psów na zdrowie, zwłaszcza osób starszych

Psy pilnują i bronią człowieka, zapewniają mu towarzystwo i sporą porcję ruchu, co przekłada się na korzyści dla zdrowia. Zbadano, że bliskie relacje z psem:

  • wspierają profilaktykę chorób układu krążenia,
  • zmniejszają śmiertelność osób z przewlekłą chorobą serca,
  • wpływają na poprawę wydolności fizycznej,
  • powodują obniżenia ciśnienia krwi i tętna spoczynkowego,
  • zmniejszają częstotliwość występowania bólów pleców i stawów,
  • przyczyniają się do rzadszych wizyt u lekarza,
  • poprawiają jakość życia, zwiększając poziom ogólnego zadowolenia i bezpieczeństwa,
  • pomagają przetrwać żałobę po bliskiej osobie,
  • ułatwiają nawiązywanie kontaktów z ludźmi.

W jednym z badań europejskich na osobach powyżej 65. roku życia uczestnicy posiadający psa spacerowali nawet przez 2 godziny dziennie, podczas gdy ci bez czworonożnego towarzysza poświęcali na tę aktywność niespełna 40 minut, przy zaleceniach WHO wynoszących min. 150 minut ruchu tygodniowo.

ZOBACZ: Szczeniak – słodki, ale wymagający domownik. Ekspert: Dominika Gutkowska, weterynarz

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie