Jak skutecznie zapobiegać próchnicy u dzieci? Polskie Towarzystwo Stomatologii Dziecięcej opublikowało nowe zalecenia

Eksperci z Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej zwracają uwagę, że prawidłowy stan zębów i dziąseł jest kluczowy dla zdrowia i rozwoju dziecka. Dzięki zdrowym zębom możliwe jest wygodne gryzienie i prawidłowe żucie pokarmów, a także poprawny rozwój mowy i umiejętności połykania. Problemy stomatologiczne mogą negatywnie wpływać na aktywność dziecka, jego koncentrację, poczucie własnej wartości oraz relacje społeczne. Nieleczona próchnica i zapalenia dziąseł zwiększają ponadto ryzyko infekcji ogólnoustrojowych i często prowadzą do dyskomfortu oraz nieobecności w szkole.

Niestety, w Polsce dzieci często borykają się z próchnicą, bólami zębów i stanami zapalnymi dziąseł. Próchnica jest jedną z najpowszechniejszych przewlekłych chorób u dzieci i młodzieży na całym świecie. Według danych Ministerstwa Zdrowia, problem ten dotyczy niemal 82 proc. sześciolatków w kraju.

Aby przeciwdziałać problemom stomatologicznym, Polskie Towarzystwo Stomatologii Dziecięcej, we współpracy z Mars Polska, opracowało nowe rekomendacje dla rodziców i opiekunów dzieci po 6. roku życia w zakresie dbania o jamę ustną.

– Profilaktyka jamy ustnej powinna rozpoczynać się od najmłodszych lat, a jej skuteczność zależy przede wszystkim od regularności i wykształcenia właściwych nawyków. Skala problemu próchnicy podkreśla potrzebę prostych kroków higienicznych, które nie tylko chronią zęby mleczne i stałe, ale realnie poprawiają jakość życia dziecka – mówi prof. Dorota Olczak-Kowalczyk, Prezeska Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.

Co uwzględniają nowe zalecenia?

Nowe standardy profilaktyki jamy ustnej u dzieci opierają się na pięciu kluczowych działaniach:

• regularnym szczotkowaniu zębów pastą z fluorem,

• codziennym oczyszczaniu przestrzeni międzyzębowych i języka,

• żuciu bezcukrowej gumy po posiłkach, kiedy nie ma możliwości umycia zębów,

• kształtowaniu od dzieciństwa prawidłowych nawyków żywieniowych,

• systematycznych wizytach kontrolnych u stomatologa.

Dzieci powinny myć zęby dwa razy dziennie, najlepiej przed snem oraz jeszcze raz w ciągu dnia, np. po śniadaniu. Mycie powinno trwać około 2 minut i obejmować wszystkie trzy powierzchnie każdego zęba. Po 6. roku życia warto stosować pastę z fluorem, a po szczotkowaniu wypluć resztki pasty, nie płucząc ust wodą, aby fluor miał czas wzmocnić szkliwo.

Eksperci Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej podkreślają, że przy wyborze szczoteczki nie ma jednej „idealnej”. Najważniejsza jest prawidłowa technika mycia i dopasowanie rozmiaru szczoteczki do jamy ustnej dziecka. Po każdym użyciu szczoteczkę należy dokładnie opłukać, przechowywać pionowo, by wyschła, i wymieniać co 3–4 miesiące lub szybciej, gdy włosie się zużyje albo po infekcji.

Szczotkowanie powinno odbywać się razem z rodzicami lub pod ich nadzorem, zwłaszcza przy zębach trzonowych. Specjaliści rekomendują, aby opiekunowie aktywnie uczestniczyli w myciu zębów dzieci nawet do 8–10 roku życia.

W codziennej higienie jamy ustnej warto pamiętać nie tylko o szczotkowaniu, ale również o oczyszczaniu przestrzeni między zębami i powierzchni języka.

– Przestrzenie międzyzębowe to szczególnie trudno dostępne miejsca, których nie jest w stanie dokładnie oczyścić nawet staranne szczotkowanie. To właśnie tam najczęściej gromadzą się resztki pokarmowe i bakterie, a ich długotrwałe zaleganie sprzyja powstawaniu próchnicy na powierzchniach stycznych oraz rozwojowi stanów zapalnych dziąseł. Regularne oczyszczanie tych obszarów, jak i języka, jest kluczowe dla pełnej profilaktyki jamy ustnej. – podkreśla dr hab. n. med. Anna Turska-Szybka, Członkini Zarządu Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.

Nitkowanie zębów powinno odbywać się raz dziennie, najlepiej wieczorem. W przypadku dzieci w wieku 6–8 lat rodzic powinien pomagać i nadzorować tę czynność. Samodzielność zwykle pojawia się między 8. a 10. rokiem życia, jednak nawet wtedy warto, by opiekunowie regularnie sprawdzali poprawność techniki.

Dodatkowo można stosować płyny do płukania jamy ustnej, jednak nie powinny one zastępować codziennego szczotkowania i nitkowania. Szczególnie polecane są dla dzieci noszących aparaty ortodontyczne oraz u tych, u których stwierdzono zmniejszone wydzielanie śliny. Zaleca się stosowanie około 10 ml płukanki przez 1–2 minuty, najlepiej 20–30 minut (lub dłużej) po szczotkowaniu pastą z fluorem.

W opracowanych wytycznych zwrócono uwagę, że żucie bezcukrowej gumy po jedzeniu pobudza produkcję śliny, która neutralizuje kwasy powstające w jamie ustnej i pomaga wypłukać resztki pokarmu oraz bakterie. Dodatkowo wspiera to remineralizację szkliwa i ogranicza rozwój bakterii próchnicotwórczych.

Eksperci Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej podkreślają, że guma nie jest zalecana dla dzieci poniżej 4–5 roku życia ani u osób z wadami zgryzu czy noszących aparat ortodontyczny. Decyzję o wprowadzeniu bezcukrowej gumy do diety dziecka powinni podejmować rodzice lub opiekunowie, biorąc pod uwagę indywidualne predyspozycje malucha – m.in. pełne uzębienie oraz świadomość, że gumy nie należy połykać ani żuć podczas aktywności fizycznej.

W opracowanych rekomendacjach podkreślono kluczową rolę diety dzieci.

– Właściwe nawyki żywieniowe wspierają remineralizację szkliwa, a niewłaściwe – sprzyjają rozwojowi próchnicy. Produkty bogate w węglowodany proste stanowią główny czynnik ryzyka, ponieważ bakterie próchnicotwórcze obecne w jamie ustnej przekształcają cukry w kwasy demineralizujące szkliwo. Dodatkowo częste podjadanie i picie słodzonych napojów wydłużają czas, w którym szkliwo jest narażone na działanie kwasów, zwiększając ryzyko powstawania ubytków – podkreśla lek. dent. Magdalena Kukurba-Setkowicz, Członkini Polskiego Towarzystwa Stomatologii Dziecięcej.

W codziennej diecie dzieci warto ograniczać nadmierne spożycie produktów sprzyjających próchnicy, takich jak słodycze, wypieki, chipsy, chrupki oraz słodzone napoje i soki owocowe. Pomiędzy posiłkami najlepszym wyborem pozostaje woda. Zaleca się spożywanie trzech głównych posiłków dziennie oraz jednej–dwóch dobrze zbilansowanych przekąsek, a także unikanie podjadania, szczególnie w godzinach wieczornych i przed snem.

Profilaktyczne kontrole stomatologiczne powinny odbywać się co 3–6 miesięcy, czyli od dwóch do czterech razy w roku. Takie wizyty umożliwiają wczesne wykrycie próchnicy czy nieprawidłowości zgryzu, a także ocenę skuteczności codziennej higieny jamy ustnej. Podczas konsultacji stomatolog może zaproponować profesjonalne zabiegi pielęgnacyjne oraz opracować indywidualny plan profilaktyki, który pomoże dziecku na co dzień cieszyć się zdrowym uśmiechem.

Źródło: Polskie Towarzystwo Stomatologii Dziecięcej & Mars Polska, materiały prasowe