Spis treści
Kobiety w wieku 25-64 lata mogą bezpłatnie korzystać z Krajowego Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Od lipca 2025 roku program ten zostanie wzbogacony o test na obecność wirusa HPV o wysokim ryzyku (HR) oraz cytologię płynną (LBC).
Te nowoczesne metody mają na celu wcześniejsze wykrycie zmian, zanim przekształcą się one w raka szyjki macicy. Badania są dostępne bez skierowania, wystarczy zgłosić się do wybranej placówki ginekologicznej lub przychodni podstawowej opieki zdrowotnej współpracującej z NFZ. Można to zrobić osobiście, za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, lub po otrzymaniu powiadomienia. Test HPV HR należy powtarzać co 3-5 lat, a przy wyniku dodatnim cytologia płynna jest wykonywana z tego samego materiału.
Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy — dla kogo?
Program skierowany jest do kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Nie trzeba zauważać u siebie objawów lub dolegliwości, ponieważ zarówno wirus HPV, jak i nowotwór na wczesnym etapie, ich nie dają. Jeśli kobieta nie wykonywała wcześniej badań profilaktycznych przez ostatnie 3 lata (z wyjątkiem przypadków, gdy występują czynniki ryzyka, takie jak zakażenie HIV czy obecność wirusa HPV) może zgłosić się na bezpłatne badanie.
W ramach programu przeprowadzane są testy, które pozwalają na wczesne wykrycie wszelkich niepokojących zmian. Częste testowanie jest szczególnie zalecane dla osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka, które mogą przyspieszać rozwój choroby.
Jakie procedury obejmuje badanie od lipca 2025?
Pobieranie wymazu
Pobranie materiału do badania jest jednym z pierwszych kroków. Wymaz pobiera się z szyjki macicy i umieszcza na podłożu płynnym, które służy do dokładnej analizy.
Test HPV HR
Test ten jest przeprowadzany w celu identyfikacji typów wirusa HPV o wysokim ryzyku, w szczególności typu 16 i 18, które są najczęstszymi przyczynami raka szyjki macicy. Dzięki temu możliwe jest wczesne wykrycie wirusa, zanim zdoła on wywołać zmiany w komórkach szyjki macicy.
Cytologia płynna (LBC)
Jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, automatycznie wykonuje się cytologię płynną na tej samej próbce. Cytologia płynna pozwala na dokładniejszą ocenę komórek szyjki macicy, co przyczynia się do skuteczniejszego monitorowania ewentualnych zmian.
Co należy zrobić po otrzymaniu wyników?
Wynik ujemny testu HPV HR
W przypadku wyniku ujemnego zdrowe kobiety są zachęcane do powtórzenia badań za 3-5 lat. W niektórych sytuacjach, na przykład przy dalszych niepokojących objawach, badanie można powtórzyć już po 12 miesiącach.
Wynik dodatni HPV HR z prawidłową cytologią
Jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, ale cytologia jest prawidłowa, ponowne badanie jest zalecane po 12 miesiącach. Taki wynik wskazuje na potrzebę zwiększenia czujności, ale nie zawsze oznacza konieczność natychmiastowego działania.
Wykrycie zmian w cytologii
W przypadku stwierdzenia zmian w cytologii, pacjentka jest kierowana na dalsze badania, takie jak kolposkopia. Dalsza diagnostyka pozwala na szczegółową analizę i podjęcie odpowiednich kroków medycznych.
Dokąd udać się na badania?
Badania można przeprowadzić w licznych punktach, co zwiększa dostępność i zachęca do udziału w programie:
Poradnie ginekologiczno-położnicze: Specjalistyczne placówki oferujące szeroki zakres badań i konsultacji.
Wybrane przychodnie POZ: Przyjmują pacjentki w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, współpracując z NFZ w zakresie profilaktyki.
Mobilne punkty pobrań: Ułatwiają dostęp do badań kobietom z mniejszych miejscowości i terenów wiejskich.
Online przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP): Umożliwia wygodne zapisywanie się na badania bez potrzeby osobistej wizyty w placówce.
Dzięki szerokiej sieci placówek oraz nowoczesnym metodom diagnostycznym, krajowy program profilaktyki intensyfikuje wysiłki na rzecz zmniejszenia liczby przypadków raka szyjki macicy w Polsce.
