Europa zagrożona brakiem leków. Powstał pierwszy wykaz substancji leczniczych o krytycznym znaczeniu w Unii Europejskiej. Co to oznacza?

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Wideo
od 16 lat
Unia Europejska przyznaje, że 7 na 10 leków w Europie pochodzi z Indii i Chin. Uzależnienie od produkcji w Azji może stać się przyczyną kryzysu. By mu zapobiec, eksperci stworzyli pierwszą europejską listę leków zagrożonych brakiem dostępności. Tzw. wykaz leków krytycznych UE nie jest krótki. Zobacz, co zawiera i co to oznacza dla pacjentów.

Spis treści

Pierwsza lista leków zagrożonych brakiem dostępności w UE

Europa nie produkuje większości substancji leczniczych, które konsumuje. Rosnące zagrożenie brakiem dostępności niezbędnych farmaceutyków stało się przyczynkiem do stworzenia tzw. wykazu leków o krytycznym znaczeniu w UE.

Pracownik fabryki leków z blistrami
W Europie nie produkuje się większości substancji leczniczych zażywanych przez pacjentów, gdyż są to środki stosowane od ponad dwóch dekad, które można wytwarzać tanio w Azji alfexe/Getty Images

Pierwszą wersję listy opracowała Komisja Europejska (KE) wraz z Grupą Szefów Agencji Leków (HMA) i Europejska Agencja Leków (EMA). Jest ona efektem przeglądu 600 substancji czynnych o szerokim zakresie zastosowań terapeutycznych, w tym szczepionek i leków na choroby rzadkie. Dane pochodzą z sześciu krajowych list państw Unii Europejskiej. W 2024 r. lista zostanie rozszerzona, a następnie będzie co roku aktualizowana.

Co na europejskim wykazie krytycznych leków?

Lista leków UE zawiera ponad 200 substancji czynnych, które są uznawane za krytyczne dla systemów opieki zdrowotnej w całej Unii Europejskiej i Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Jak podaje Główny Inspektor Farmaceutyczny w komunikacie na gov.pl, „lek uważa się za krytyczny, jeśli jest stosowany w leczeniu poważnych chorób i w przypadku jego niedoboru nie można go łatwo zastąpić innymi lekami.”

Na wykazie znajdują się m.in.:

  • liczne antybiotyki,
  • leki przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe (w tym acyklowir) oraz przeciwgruźlicze,
  • insulina,
  • leki przeciwzakrzepowe (w tym heparyna i warfaryna), kwas traneksamowy, czynniki krzepnięcia, leki na serce (w tym nitrogliceryna),
  • kortykosterydy,
  • immunoglobuliny,
  • szczepionki bakteryjna m.in. na cholerę, tyfus, meningokoki, DPT,
  • leki onkologiczne – przeciwnowotworowe, w tym lek na raka piersi tamoksifen, związki platyny stosowane w chemioterapii,
  • leki na padaczkę,
  • leki immunosupresyjne,
  • leki uspokajające z grupy benzodiazepin,
  • antydepresyjna i znieczulająca esketamina,
  • leki przeciwbólowe, w tym fentanyl,
  • nalokson, który ratuje życie pacjentów przy zatruciu opioidami.

Czy grożą nam braki leków w aptekach?

Lista leków krytyczny w UE nie wiąże się z ograniczeniami dla pacjentów w krajach członkowskich. Produkty farmaceutyczne zawierające wymienione substancje lecznicze mogą być przepisywane przez lekarzy i stosowane przez pacjentów tak samo, jak dotąd.

– Umieszczenie na liście nie jest równoznaczne z tym, że w najbliższej przyszłości leku może brakować. Oznacza jedynie, że zapobieganie niedoborom tych właśnie leków jest szczególnie ważne, gdyż mogą one spowodować poważne szkody dla pacjentów i stanowić znaczące wyzwania dla systemów opieki zdrowotnej – poinformował GIF.

Publikacja listy nie wpłynie też na istniejące lub przyszłe wykazy leków deficytowych w krajach członkowskich UE, może za to pomóc w ich tworzeniu.

Z czego wynika brak leków w Unii Europejskiej?

Brak leków w Europie, który może nastąpić w przyszłości w przypadku niepodjęcia odpowiednich działań, ma kilka przyczyn. To nie tylko wydarzenia ostatnich kilku lat, ale też przenoszenia produkcji do Azji, gdzie jest tańsza i bardziej opłacalna. Proces trwa już od 30 lat, a skutkiem jest uzależnienie państw UE od globalnych łańcuchów dostaw.

– Pandemia COVID-19 i rosyjska agresja militarna przeciwko Ukrainie ujawniły zależność europejskich łańcuchów dostaw oraz ryzyko, że zależność gospodarcza może zostać wykorzystana jako broń – podała Unia Europejska w komunikacie z 24 października 2023 r.

Już w 2020 roku informowano o zagrożeniu brakiem dostępności wielu kluczowych leków w Europie. Podawano wtedy, że w latach 2000-2018 niedobory wzrosły aż 20-krotnie. Ponad połowę brakujących środków stanowiły wtedy leki na raka, infekcje i zaburzenia układu nerwowego, takie jak padaczka czy parkinson.

Eksperci zwracali uwagę na kluczowy fakt uzależnienia Europy od produkcji leków generycznych w Indiach i Chinach. Są to tańsze odpowiedniki oryginalnych leków, które są praktycznie takie same, ale mogą być produkowane przez inne firmy niż pierwotna dzięki wygaśnięciu patentu po 20 latach od zarejestrowania zgłoszenia. Z wymienionych państw pochodzi aż 80 procent substancji czynnych, które importuje się i wykorzystuje do produkcji leków.

Natomiast w UE produkcja farmaceutyczna w UE skupiła się na bardziej złożonych produktach, które wymagają specjalistycznej infrastruktury, zaawansowanych procesów i wykwalifikowanej siły roboczej. Tymczasem prawie 70 proc. wydawanych w Europie medykamentów zawiera leki generyczne. Sytuacja wymaga więc podjęcia skutecznych środków zaradczych.

Źródła:
Dodaj firmę
Warszawa, ul. Senatorska 12
Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia