Co powoduje raka przed 50. rokiem życia? Te 9 czynników jest najważniejsze w profilaktyce nowotworu w młodym wieku. Zobacz wyniki badań

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Choć osoby w drugiej, trzeciej i czwartej dekadzie życia chorują na nowotwory złośliwe trzy razy rzadziej niż ludzie w wieku 60-69 lat, częstotliwość występowania raka w tej grupie stale rośnie.
Choć osoby w drugiej, trzeciej i czwartej dekadzie życia chorują na nowotwory złośliwe trzy razy rzadziej niż ludzie w wieku 60-69 lat, częstotliwość występowania raka w tej grupie stale rośnie. rido/123RF
Udostępnij:
Na nowotwory choruje w ostatnich dekadach coraz więcej osób przed 50. rokiem życia. Poszukując przyczyn tego zjawiska, harwardzcy naukowcy podkreślają znaczenie stylu życia począwszy od jego pierwszych etapów i wczesnej dorosłości. Na co więc zwrócić szczególną uwagę? Oto 9 najważniejszych czynników rozwoju raka u młodych ludzi, które zidentyfikowano w nowych badaniach. Większość z nich to kwestie, które da się zmienić!

Spis treści

Na raka chorują coraz młodsi ludzie

Nowotwory są wiodącą przyczyną zgonów na świecie. Dotykają zwykle osoby powyżej 50. roku życia i starsze, jednak począwszy od lat 90. w wielu częściach świata wzrasta zachorowalność na niektóre ich rodzaje pośród ludzi w młodszym wieku.

Choć najwięcej nowotworów złośliwych wykrywa się w wieku 60-69 lat (35 proc. nowych przypadków), choruje ponad 6 proc. osób mających 40-49 lat, 4 proc. w wieku 30-39 lat i 1 proc. dwudziestolatków. To w sumie 11 proc. ludzi w wieku 20-49 lat – wynika z danych GUS.

Rozwój nowotworu następuje w sytuacji, gdy na skutek zmian genetycznych komórki rosną w niekontrolowany sposób, przy czym może dotyczyć to niemal każdego narządu i tkanki ciała.

Słowa „nowotwór” i „rak” nie są przy tym równoznaczne. Choć każdy rak jest nowotworem złośliwym, nie każdy nowotwór złośliwy to rak. Nazwa zależy od tkanki, w której powstają zmiany, a te rakowe dotyczą nabłonków i skóry. Dla uproszczenia w artykule będziemy jednak używać tych nazw zamiennie.

Rak u młodych osób stwarza ryzyko długoterminowych problemów zdrowotnych, które są związane nie tylko z samą chorobą, ale też z jej leczeniem. Należą do nich m.in. niepłodność, choroby układu sercowo-naczyniowego i nowotwór wtórny, a także efekty uboczne terapii onkologicznych. Dlatego tak ważne jest poszukiwanie czynników jego ryzyka, czym zajęli się naukowcy ze Szkoły Medycznej Uniwersytetu Harvarda i należącego do niej szpitala Brigham and Women’s Hospital.

Nowotwory rozwijają się po kilku dekadach

W ramach przeglądu prac badawczych, zamieszczonego na łamach „Clinical Oncology”, naukowcy poddali analizie dane z całego świata z la 2000-2012. Dotyczyły one występowania 14 rodzajów tych nowotworów, które obecnie stwierdza się z nasiloną częstotliwością u osób poniżej pięćdziesiątki.

Należały do nich nowotwory m.in.:

  • rak piersi,
  • jelita grubego,
  • endometrium,
  • przełyku,
  • głowy i szyi,
  • nerki,
  • trzustki,
  • prostaty,
  • żołądka,
  • tarczycy,
  • szpiku kostnego.

Szukano głównie informacji na temat prawdopodobieństwa rozwoju tych chorób, a także danych literaturowych poświęconych nowotworom rozwijającym się w młodym oraz starszym wieku.

Choć według autorów badania zwiększona liczba przypadków raka u młodych osób może być częściowo związana z większą liczbą wykonywanych badań, zdecydowany wpływ na zachorowalność mają też nawyki we wczesnym życiu. Naukowcy stwierdzili bowiem, że pomiędzy powstaniem uszkodzeń komórkowych a zdiagnozowaniem raka może upłynąć nawet kilka dekad.

Dowiedz się więcej na temat:

Te 9 czynników ma największy wpływ na rozwój nowotworu

Z przeglądu wynika też, że wzrost liczby nowotworów wykrywanych przed 50. r.ż. idzie w parze z popularnością trendów dotyczących sposobu jedzenia i życia oraz zmian w środowisku.

A oto najważniejsze czynniki, które powiązano z rozwojem nowotworów u młodych:

  • dieta w stylu zachodnim – z dużą ilością nasyconych kwasów tłuszczowych, czerwonego mięsa, wędlin, cukru i ultraprzetworzonej żywności, a za po uboga w warzywa, owoce, pełne ziarna zbóż, a tym w pochodzący z nich błonnik,
  • rzadkie karmienie dzieci piersią i korzystanie z gotowych mieszanek mlekozastępczych,
  • zwiększone spożycie alkoholu,
  • palenie tytoniu, również bierne oraz ekspozycja na dym w życiu płodowym,
  • zmniejszona ilość snu u dzieci, związana z palącym się światłem w nocy,
  • praca na nocną zmianę, również z powodu zwiększonego ryzyka rozwoju otyłości i cukrzycy typu 2, które same w sobie działają kancerogennie,
  • zmiany dotyczące zdrowia reprodukcyjnego u kobiet: wcześniejsza miesiączka, mała liczba dzieci, starszy wiek poczęcia pierwszego i ostatniego dziecka, a także częstsze korzystanie z doustnej antykoncepcji hormonalnej,
  • brak aktywności fizycznej i siedzący tryb życia,
  • częstsze występowanie cukrzycy typu 2.

Zobacz: jak szkodzi nam ultraprzetworzona żywność i czym naprawdę jest?

Autorzy badania zwracają uwagę na fakt, że 8 z 14 badanych nowotworów dotyka układu pokarmowego. To wskazuje, jak ważny dla zmniejszenia ryzyka ich rozwoju w obrębie jamy ustnej czy jelit jest prawidłowy mikrobiom, czyli ogólnie mówiąc mikroflora bakteryjna (choć nie tylko). Tu podkreślono, że na jej stan wpływa niekorzystnie antybiotykoterapia, która powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadków.

Wpływ wymienionych czynników rozwoju raka na organizm jest dwojaki. Z jednej strony wywołują stan zapalny i zaburzają regulację procesów komórkowych, wpływając bezpośrednio na ryzyko rozwoju nowotworu. Z drugiej mogą wywoływać przewlekłe choroby, które prowadzą do raka – a więc działać pośrednio. Nie należy przy tym zapominać, że te same czynniki mogą przyczynić się do choroby nowotworowej również w starszym wieku. Warto więc wyeliminować te z nich, na które mamy wpływ. Wpłynie to na zmniejszenie ryzyka również innych schorzeń cywilizacyjnych.

Cukier pod kontrolą

miejsce #1

Genexo

Genexo Ixell

68,99 zł37,96 zł-45%
miejsce #2

Artsana

Artsana Nakłuwacz Digitest

27,00 zł15,29 zł-43%
miejsce #3

Diagnosis

Optilet Mini nakłuwacz 1 szt.

15,00 zł8,95 zł-40%
miejsce #4

Optium Xido Neo

169,95 zł
Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę
Logo firmy Narodowy Fundusz Zdrowia Centrala
Warszawa, ul. Rakowiecka 26/30
Autopromocja

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Duże śniadanie nie pomaga schudnąć

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie