Spis treści
Najcięższe przypadki ekstremalnej hipotermii
Hipotermia to stan, w którym temperatura ciała spada poniżej 35°C. Może do niej dojść w różnych sytuacjach — nie tylko zimą. Najczęściej jednak to właśnie niskie temperatury powietrza sprzyjają wychłodzeniu organizmu.
Tak było właśnie w przypadku małego pacjenta z Polski, o którym w 2015 roku rozpisywały się polskie i światowe media. Dwuletni wówczas Adaś pod koniec listopada wymknął się z domu w Racławicach (woj. małopolskie) w samej piżamce. Temperatura powietrza spadła w nocy do -10 stopni Celsjusza, a chłopiec przebywał na mrozie ok. 5 godzin. Kiedy go odnaleziono, jego szanse na przeżycie były prawie zerowe. Temperatura ciała Adasia wynosiła 12,7 °C, a w tamtym czasie medycyna nie uratowała jeszcze tak wychłodzonej osoby.
Chłopca przewieziono do Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie-Prokocimiu, gdzie był leczony przez prawie 2,5 miesiąca. Adaś był podłączony do urządzenia, które umożliwiało pozaustrojowe utlenowanie krwi. Po wybudzeniu ze śpiączki przez pewien czas oddychał z pomocą respiratora. Później przeniesiono go na oddział neuro-rehabilitacji, gdzie wracał do zdrowia.
Prof. Janusz Skalski, kierownik Kardiochirurgii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego, podkreślał podczas konferencji prasowej, że uratowanie Adasia było efektem świetnego przygotowania wszystkich prowadzących akcję: od policjanta, który znalazł wychłodzone dziecko i rozpoczął udzielanie pierwszej pomocy, przez załogę pogotowia ratunkowego, po lekarzy i pielęgniarki.
W 1999 roku Norwegowie dokonali podobnego wyczynu, ratując szwedzką lekarkę, Annę Bagenholm. 29-latka wybrała się na trekking. Warunki wydawały się sprzyjające, tak samo jak majowe temperatury - bowiem tu do wypadku nie doszło zimą. Niestety Bagenholm poślizgnęła się i wpadła do lodowatej wody. W dodatku jej głowa i tors utknęły w szczelinie lodu. Lekarka, walcząc o oddech, w końcu straciła przytomność. W tym stanie spędziła prawie półtorej godziny. Kiedy na miejsce przybyła pomoc, temperatura ciała kobiety wynosiła nieco ponad 13 stopni, a jej serce nie biło.
Zespół medyczny ze szpitala w Tromso przez 9 godzin stopniowo ogrzewał ciało kobiety do odzyskania funkcji życiowych. Następnie Szwedka spędziła 10 dni w śpiączce. Przez kolejne dwa miesiące walczyła o odzyskanie sprawności.
Kiedy może dojść do hipotermii?
Najczęstsze okoliczności, w których może dojść do hipotermii:
Ekspozycja na zimno
długie przebywanie na mrozie lub w niskiej temperaturze,
brak odpowiedniego ubrania ochronnego,
silny wiatr, który przyspiesza wychłodzenie.
Kontakt z zimną wodą
wpadnięcie do zimnego jeziora, morza, rzeki,
długie przebywanie w zimnej wodzie podczas kąpieli, sportów wodnych lub w deszczu,
mokra odzież, która przyspiesza utratę ciepła nawet przy temperaturach powyżej 0°C.
Przebywanie w chłodnym, nieogrzewanym pomieszczeniu
szczególnie u osób starszych, chorych lub unieruchomionych,
np. w źle ogrzewanym mieszkaniu zimą.
Zmęczenie i odwodnienie
wyczerpanie fizyczne (np. podczas górskich wędrówek),
brak jedzenia i picia — organizm ma mniej energii, by utrzymywać ciepłotę.
Utrata ciepła wskutek działania substancji
alkohol (rozszerza naczynia i daje fałszywe poczucie ciepła),
narkotyki i niektóre leki wpływające na termoregulację.
Urazy i choroby
urazy głowy lub choroby zaburzające termoregulację,
sepsa, niedoczynność tarczycy, hipoglikemia.
Jak rozpoznać hipotermię?
Symptomy różnią się w zależności od stopnia wychłodzenia. Oto najważniejsze:
Wczesne objawy (łagodna hipotermia – temperatura ciała 35–32°C)
Intensywne drżenie mięśni – naturalny sposób organizmu na wytwarzanie ciepła.
Zimna, blada skóra.
Szybki oddech i przyspieszone tętno.
Zaburzenia koordynacji, niezgrabność ruchów.
Zmęczenie, senność, apatia.
Upośledzenie logicznego myślenia, trudności z mówieniem.
Objawy umiarkowanej hipotermii (32–28°C)
Drżenie ustaje – to zły znak, oznacza wyczerpanie mechanizmów obronnych.
Bardzo powolne, nieregularne bicie serca.
Wolny, płytki oddech.
Zaburzenia świadomości, splątanie, dezorientacja.
Sine usta i skóra (sinica).
Utrata równowagi, chwiejny chód, możliwe upadki.
Ciężka hipotermia (poniżej 28°C)
Utrata przytomności.
Bardzo wolne tętno lub trudne do wyczucia.
Bardzo wolny oddech, czasem jeden oddech na kilkadziesiąt sekund.
Brak reakcji na ból i bodźce.
W skrajnych przypadkach – zatrzymanie krążenia.
Nietypowe, ale charakterystyczne zjawiska
Paradoksalne rozbieranie – osoba zaczyna zdejmować ubranie mimo wychłodzenia.
Zachowanie „terminalne” – np. chowanie się w małe przestrzenie, jakby „szukanie schronienia”.
ZOBACZ TEŻ, JAK UDZIELIĆ PIERWSZEJ POMOCY OSOBIE Z HIPOTERMIĄ:
