Spis treści
Czym jest hipotermia i jak wpływa na organizm?
Hipotermia to nic innego, jak medyczne określenie sytuacji, gdy organizm traci ciepło szybciej, niż jest w stanie je wytwarzać. Prowadzi to do spadku temperatury centralnej ciała poniżej 35°C. Kluczowym problemem jest, że mechanizmy termoregulacyjne człowieka zaczynają wtedy zawodzić. Nietrudno wtedy o poważne zaburzenia podstawowych funkcji życiowych, od pracy serca po działanie enzymów.
Z bogatej wiedzy medycznej wynika, że ciało człowieka stara się utrzymać temperaturę około 37°C, by wszystkie układy metaboliczne funkcjonowały optymalnie. W momencie, gdy temperatura zaczyna spadać, włączają się mechanizmy drżenia mięśniowego oraz obkurczania naczyń krwionośnych, które mają na celu zminimalizowanie utraty ciepła. Przy dalszym spadku temperatury te mechanizmy nie wystarczają.
Stopnie hipotermii i jak je rozpoznać?
Podręczniki medyczne klasyfikują hipotermię wg głębokości obniżenia temperatury. Rozróżniamy:
hipotermię łagodną (32-35°C),
umiarkowaną (28-32°C),
głęboką (poniżej 28°C).
Różne przedziały odpowiadają zmianom w funkcjach życiowych i powikłaniach.
Dr Tomasz Sanak zwraca uwagę, że hipotermia pourazowa może wystąpić przy temperaturze centralnej poniżej 36°C, co niekoniecznie związane jest z niską temperaturą na zewnątrz. Jak podkreśla:
(...) hipotermię pourazową rozpoznaje się u każdego poszkodowanego, u którego temperatura centralna spada poniżej 36 st. C! - wyjaśniał lekarz.
Diagnoza opiera się na pomiarze temperatury centralnej ciała przy użyciu odpowiednich narzędzi jak sondy przełykowe czy bębenkowe. Pomiar wykonany nieprawidłowo może wprowadzać w błąd.
Jak leczyć hipotermię i jakie są jej konsekwencje?
Konsekwencje dla organizmu są poważne: od zwolnienia funkcji układu sercowo-naczyniowego, przez spowolnienie oddechu, aż po zmniejszoną aktywność procesów komórkowych. Podejście do leczenia hipotermii różni się w zależności od jej stopnia. W łagodnych przypadkach wystarczy usunięcie z zimna i odpowiednie ogrzanie. Przy umiarkowanej i głębokiej hipotermii konieczne są bardziej zaawansowane metody odgrzewania.
Krążenie pozaustrojowe (ECMO/ECLS) to zaawansowana metoda leczenia hipotermii głębokiej, pozwalająca na kontrolowane podnoszenie temperatury. Dzięki temu można bezpiecznie utrzymać perfuzję narządów i wymianę gazową, nawet w kryzysowej sytuacji.
Przypadki jak ten Anny Baagenholm, która przetrwała po spadku temperatury ciała do 13,7°C, pokazują, jak ważna jest szybka i zaawansowana opieka medyczna w hipotermii. Przez ponad 80 minut uwięziona pod lodem, przeszła intensywną terapię, z której wyszła bez trwałych uszkodzeń mózgu.
Hipotermia jako narzędzie terapeutyczne
W medycynie intensywnej hipotermia stosowana jest terapeutycznie do ochrony mózgu po zatrzymaniu krążenia. To tzw. terapeutyczna hipotermia, która polega na kontrolowanym obniżeniu temperatury w przypadku ciężkich urazów, by zminimalizować obrzęki i kaskady uszkodzeń.
Hipotermia jest więc zarówno wyzwaniem biologicznym, jak i narzędziem w medycynie. Gdy jest niekontrolowana, może prowadzić do poważnych powikłań, jednak w warunkach klinicznych staje się cennym elementem ratowania życia.
Źródło: PAP
