reklama

Szczepienia dla dzieci i dla dorosłych - czy są bezpieczne? Sprawdź, kiedy należy wykonywać szczepienia obowiązkowe! [KALENDARZ]

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
Szczepienia ochronne są obecnie jedną z najlepszych form inwestycji w swoje zdrowie. Stanowią one podstawową prewencji przed chorobami zakaźnymi. 123rf.com
Obowiązkowe szczepienia ochronne stanowią najefektywniejsze działanie profilaktyczne w walce z ogniskami epidemiologicznymi takich chorób zakaźnych jak odra, ospa, świnka czy różyczka. Głównym celem szczepień jest uzyskanie odporności jednostkowej, a w dłuższej perspektywie – znaczące zredukowanie zachorowalności i całkowite wyeliminowanie chorób zakaźnych. Szczepienia stanowią ważną formę inwestycji w swoje zdrowie. Dzieli się je na obowiązkowe (bezpłatne) i zalecane (płatne). Pierwsze szczepienie obligatoryjne podaje się dziecku już 24 godziny po urodzeniu, a ostatnie – w 19. roku życia.

Szczepionka – czym jest i jak działa?

Szczepionki ochronne są biologicznymi preparatami odpornościowymi, w których składzie znajdują się antygeny chorobowe. Zaszczepienie dziecka skutkuje wytwarzaniem przez jego układ odpornościowy przeciwciał, odgrywających istotną rolę w późniejszej ochronie przed drobnoustrojami chorobowymi (głównie wirusami i bakteriami). Głównym celem szczepień ochronnych jest uzyskanie odporności jednostkowej przeciwko konkretnym szczepom wirusów i bakterii. Z kolei dalekosiężnym celem szczepień jest uzyskanie odporności populacyjnej i wyeliminowanie chorób zakaźnych (udało się to już m.in. z błonicą, polio i ospą prawdziwą). Zaniechanie obowiązku szczepień dzieci przez rodziców może skutkować obniżeniem odporności populacyjnej, a także wystąpieniem ognisk epidemiologicznych.

Według lekarzy szczepienia ochronne są bezpieczną, a zarazem niezwykle skuteczną formą zapobiegania poważnym chorobom zakaźnym. Uznawane są za najlepszą istniejącą formę prewencji m.in. przed takimi chorobami zakaźnymi jak: odra, świnka, gruźlica, tężec, polio, gruźlica czy różyczka. Dzięki obowiązkowym szczepieniom ochronnym udało się w znacznym stopniu ograniczyć śmiertelność wśród niemowląt i małych dzieci.

tabela
opracowanie na podstawie danych Ministerstwa Zdrowia.

Ruchy antyszczepionkowe

Ruchy antyszczepionkowe są nierozerwalnie związane z tematyką obowiązkowych szczepień ochronnych. Pierwsze szczepienia wprowadzano na rynek już w XVIII w. i już wtedy budziły nieufność w niektórych kręgach społecznych. Geneza współczesnych ruchów antyszczepionkowych sięga lat 80. XX w., kiedy to w USA wyemitowano program telewizyjny pt. „DTP: Vaccine Roulette”, którego konsekwencją była burzliwa debata społeczna na temat takich powikłań poszczepiennych jak: autyzm czy nieodwracalne uszkodzenie mózgu. Ruchy antyszczepionkowe zyskały spore grono zwolenników po publikacji doktora Andrew Wakefield ‘a na temat szczepionce skojarzonej MMR (przeciw śwince, odrze i różyczce). Mimo że w późniejszym czasie udowodniono, że przeprowadzone przez niego badania były nierzetelne, to i tak wiele osób powołuje się na stawiane przez niego tezy.

Przeczytaj również:

W Polsce ruchy antyszczepionkowe działają prężnie od początku XXI w. Jako główny argument swojego sprzeciwu wobec szczepień podają brak odpowiedzialności lekarzy za ewentualne powikłania poszczepienne. Osoby zaangażowane w ruchy kwestionujące zasadność szczepień podają wiele zróżnicowanych argumentów. Obecnie jednym z najpopularniejszych ruchów antyszczepionkowych w Polsce jest Ogólne Stowarzyszenie Wiedzy o Szczepieniach „STOP NON”, którego członkowie walczą o to, by rodzice mogli decydować o szczepieniu swoich dzieci.

Obowiązek szczepień wynika z ustawy z 5 grudnia 2008 r. o chorobach zakaźnych oraz zwalczaniu zakażeń chorób zakaźnych ludzi. Wedle art. 5 tego aktu prawnego za uchylanie się od obowiązku szczepień ochronnych grozi sankcja finansowa w wysokości 10 tys. zł. Przy czym grzywna ta może być nakładana kilkakrotnie, a jej wartość nie może przekroczyć łącznie 50 tys. zł.

Andrzej Zieliński, Zakład Epidemiologii Państwowego Zakładu Higieny o ruchach antyszczepionkowych:

Typy szczepionek

W praktyce medycznej wyodrębnia się kilka różnych klasyfikacji szczepień ochronnych dostępnych i stosowanych w Polsce.
Ze względu na rodzaj antygenu szczepionkowego można wyróżnić:

  • Szczepionki z żywymi drobnoustrojami (szczepionka przeciwko gruźlicy, szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce, szczepionka przeciwko rotawirusom).
  • Szczepionki z zabitymi drobnoustrojami (szczepionka przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi).
  • Szczepionki rekombinowane, które zawierają sztuczne drobnoustroje.
  • Szczepionki — toksoidy, które zawierają produkty metabolizmu komórek bakteryjnych.
  • Szczepionki podjednostkowe, które zawierają zdefragmentowane drobnoustroje.

Ze względu na typ drobnoustroju można wyróżnić:

  • Szczepionki bakteryjne.
  • Szczepionki wirusowe.
  • Szczepionki mieszane: bakteryjno-wirusowe.
  • Ze względu na zakres działania uodparniającego można wyróżnić:
  • Szczepionki swoiste, które ukierunkowane są na konkretny typ drobnoustroju.
  • Szczepionki nieswoiste, które działają przeciw różnym drobnoustrojom.

Ze względu na skład można wyróżnić:

  • Szczepionki monowalentne, które zawierają jeden antygen chorobowy (obecnie są one bardzo rzadko spotykane).
  • Szczepionki poliwaletne, które zawierają kilka antygenów chorobowych.
  • Szczepionki skojarzone, które zawierają toksyny, bakterie, wirusy i antygeny wirusowe.

Sprawdź: szczepić, czy nie szczepić?

Szczepienia obowiązkowe – kalendarz szczepień

Obowiązkowe szczepienia ochronne przeprowadzone są zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych opracowanym pod kontrolą Ministerstwa Zdrowia. Kalendarz szczepień aktualizowany jest raz w roku:
Szczepienia obowiązkowe w pierwszej dobie po urodzeniu dziecka:

  • Szczepionka przeciw Gruźlicy podawana śródskórnie (BBG — Bacillus Calmette-Guérin).
  • Szczepionka przeciw WZW typu B – wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, podawana w formie szczepionki z zabitymi wirusami.

Szczepienia obowiązkowe w drugim miesiącu życia dziecka:

  • II dawka szczepionki przeciw WZW typu B .
  • Szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi (3w1, DTP – Diphtheria, Pertussis, Tetanus)
  • Szczepionka przeciw HiB (bakterii Haemophilus influenzae typu b, która może wywoływać takie choroby jak posocznica czy zapalenie płuc).
  • Szczepionka przeciw pneumokokom (PCV).

Szczepienia obowiązkowe w trzecim i czwartym miesiącu życia dziecka:

  • II dawka szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.
  • Szczepionka przeciw polio (IPV)
  • II dawka szczepionki przeciw HiB.
  • II dawka szczepionki przeciw pneumokokom.

Szczepienia obowiązkowe w piątym i szóstym miesiącu życia dziecka:

  • III dawka szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.
  • II dawka szczepionki przeciw polio.
  • III dawka szczepionki przeciw pneumokokom.

Szczepienia obowiązkowe w siódmym miesiącu życia dziecka:
III dawka szczepionki przeciw WZW typu B.
Szczepienia obowiązkowe w 13-14 miesiącu życia dziecka:

  • Szczepionka przeciw odrze, śwince i różyczce (3w1, MMR).
  • Szczepionka przeciw pneumokokom.

Szczepienia obowiązkowe w 16-18 miesiącu życia dziecka:

  • IV dawka szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.
  • III dawka szczepionki przeciw polio.
  • IV dawka szczepionki przeciw HiB.

Szczepienia obowiązkowe w 6 roku życia dziecka:

  • Szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkowym składnikiem krztuśca.
  • IV dawka szczepionki przeciw polio.

Szczepienia obowiązkowe w 10 roku życia dziecka:

  • II dawka szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce.

Szczepienia obowiązkowe w 14 roku życia dziecka:

  • II dawka szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkowym składnikiem krztuśca.

Szczepienia obowiązkowe w 19 roku życia:

  • Szczepionka przeciw błonicy i tężcowi.

Zobacz też:

Sanepid sprawdza i karze za nieszczepienie dziecka

Szczepienia zalecane

W Programie Szczepień Ochronnych szczepienia dzieli się na obowiązkowe i zalecane. Te drugie są odpłatne, ale stanowią równie ważną formę inwestycji w swoje zdrowie, co szczepienia obowiązkowe.
Szczepienia zalecane dla dzieci:

  • Szczepienie przeciw rotawirusom w 6-24 tygodniu życia dziecka.
  • Szczepienie przeciw inwazyjnym zakażeniom dwoinką zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych od 2 miesiąca życia dziecka.
  • Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A dzieci i młodzieży szkolnej.
  • Szczepienie przeciw ludzkiemu wirusowi brodawczaka od 10 roku życia dziecka.

Szczepienia zalecane dla dorosłych:

  • Szczepienie przeciw grypie zalecane osobom starszym, osobom o obniżonej odporności, a także kobietom w ciąży lub kobietom planującym ciążę.
  • Szczepienie przeciw pneumokokom zalecane osobom powyżej 65. roku życia.
  • Szczepienie przeciw odrze, śwince i różyczce zalecane osobom nieszczepionym, kobietom pracującym z dziećmi.
  • Szczepienie przeciw ospie wietrznej zalecane osobom, które nie chorowały na ospę w tym zwłaszcza kobietom, które planują zajście w ciążę.
  • Szczepienie przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi zalecane osobom powyżej 19 roku życia.
  • Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A zalecane osobom, które pracują przy produkcji żywności.
  • Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B zalecane osobom w podeszłym wieku.
  • Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu zalecane rolnikom, turystom, a także osobom, które spędzają dużo czasu w lesie w celach rekreacyjnych.

Przeciwwskazania do szczepień

W niektórych sytuacjach podanie szczepienia jest niewskazane ze względu na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia objawów niepożądanych.
Bezwzględne przeciwwskazania do podania szczepienia to:

  • Wystąpienie u dziecka ostrych reakcji anafilaktycznych po przednim szczepieniu.
  • Okres zaostrzenia choroby alergii.
  • Okres nasilonego stężenia alergenów w powietrzu w przypadku alergików.

Wbrew pozorom przeciwwskazaniem do podania szczepienia nie są:

  • Łagodne reakcje alergiczne po szczepieniach.
  • Choroba alergiczna o stabilnym przebiegu.
  • Dodatnie wyniki testów skórnych przy braku objawów alergii.
  • Immunoterapia w niewielkich dawkach.
  • Wcześniactwo i niska masa urodzeniowa dziecka.
  • Niedożywienie.
  • Karmienie piersią.
  • Antybiotykoterapia.
  • Przewlekłe choroby serca, płuc i nerek.
  • Żółtaczka u noworodków.

Planujesz egzotyczne wakacje? Pamiętaj o szczepieniach ochronnych!

Odczyn poszczepienny

Wszystkie szczepionki – zarówno obowiązkowe, jak i zalecane – są obarczone pewnym ryzykiem wystąpienia skutków ubocznych. Podstawowym powikłaniem niepożądanym jest odczyn poszczepienny (NOP), który stanowi zespół objawów, występujący miesiąc po podaniu szczepienia (w przypadku szczepionki na gruźlcę czas reakcji organizmu jest wydłużony). Charakterystyczne objawy odczynu poszczepiennego to:

  • Wysoka temperatura ciała.
  • Wysypka o charakterze uogólnionym.
  • Trudności z oddychaniem.
  • Płacz i nadmierna drażliwość u niemowlaka.

Częstotliwość występowania odczynu poszczepiennego ma związek z typem szczepienia. oficjalnych danych w Polsce odnotowuje się jeden przypadek wystąpienia NOP na 10 000 szczepień.

Opracowanie na podstawie: oficjalnych danych Ministerstwa Zdrowia, Sejmu i Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego (szczepienia.pzh.gov.pl)

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 2

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

K
Kasia

Do poprzednika: szczepionki SĄ bezpieczne i przechodzą MASĘ badań! Zamiast wypisywać głupoty i ośmieszać się w internecie poczytaj o tym na przykład na zaszczepsiewiedza.pl albo jakimkolwiek innym rzetelnym portalu... :/

G
Gość

Szczepienia nie są bezpieczne. Szczepionki nie przechodzą żadnych badań klinicznych.

Przestańcie publikować te artykuły mówiące nieprawdę.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3