Błonica, czyli inaczej krup – objawy, przyczyny, leczenie i powikłania. Sprawdź, jak można skutecznie zapobiegać błonicy

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Charakterystyczne objawy błonicy to: ból gardła, stan podgorączkowy, powiększenie migdałków podniebiennych, szary lub biały nalot na migdałkach, powiększenie węzłów chłonnych, drętwienie szyi i nieprzyjemny zapach z ust.
Charakterystyczne objawy błonicy to: ból gardła, stan podgorączkowy, powiększenie migdałków podniebiennych, szary lub biały nalot na migdałkach, powiększenie węzłów chłonnych, drętwienie szyi i nieprzyjemny zapach z ust. area123/123RF
Błonica, nazywana również krupem, to groźna choroba zakaźna występująca niemal wyłącznie w wieku dziecięcym. Obecnie, dzięki obowiązkowym szczepieniom, udało się wyeliminować w Polsce ogniska epidemiologiczne tej choroby, choć w ostatnim czasie pojawiły się nowe, liczniejsze przypadki zachorowań na terenie Europy. Sprawdź, jakie objawy daje krup i jak przebiega jego leczenie.

Spis treści

Od stycznia do sierpnia 2022 r. w Europejskim Regionie WHO wykryto 57 przypadków błonicy. Jak podaje Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Warszawie, większość przypadków wystąpiła w okresie od czerwca do sierpnia. Zachorowania zgłosiły Austria, Francja, Niemcy, Włochy, Szwajcaria i Wielka Brytania.

Błonica, dyfteryt i krup – co oznaczają te nazwy?

Błonica, dyfteryt i krup to trzy nazwy tej samej jednostki chorobowej wywoływanej przez maczugowca błonicy. Choroba ta znana była już w starożytności, a pierwsze świadectwa o jej istnieniu pochodzą jeszcze z czasów prehistorycznych.

Do połowy XX w. błonica była chorobą śmiertelną o stosunkowo częstych ogniskach epidemiologicznych. Dopiero w ubiegłym wieku udało się skutecznie zminimalizować liczbę osób chorujących na krup za sprawą szczepionki przeciwbłoniczej zawierającej toksoid – nieaktywną toksynę błoniczą.

W Polsce szczepienia na błonicę wprowadzono w 1954 r. i obecnie nie rejestruje się już przypadków klinicznych tej choroby.

Błonica – przyczyny i objawy

Błonica, nazywana również dyfterytem i krupem, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie – maczugowce błonicy. Do zakażenia tymi drobnoustrojami zwykle dochodzi drogą kropelkową w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą. Co istotne, krupem można zarazić się także za pośrednictwem zwierząt domowych – psów i kotów.

Dowiedz się więcej: Jakie choroby są przenoszone przez koty i psy?

Błonica jest uznawana za jedną z groźniejszych chorób zakaźnych, ponieważ wiąże się z dużym ryzykiem zgonu. Maczugowce błonicy wnikają do układu oddechowego za pośrednictwem nosa, oczu czy gardła. Szczególnie niebezpieczne są wówczas, gdy przedostają się do krwiobiegu, ponieważ mogą one zaburzać funkcjonowanie: nerek, serca, wątroby i mózgu.

Objawy błonicy uzależnione są w głównej mierze od klinicznej postaci choroby, a dokładnie miejsca pierwszego kontaktu z maczugowcem błonicy. Wspólne objawy dla wszystkich typów krupu to:

  • ból gardła o stopniu umiarkowanym,
  • stan podgorączkowy,
  • podwyższone tętno,
  • szary lub biały nalot na migdałkach,
  • nieprzyjemny zapach z ust,
  • nadmierna bladość,
  • powiększenie migdałków podniebiennych,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • niskie ciśnienie tętnicze krwi.

Pozostałe objawy błonicy uzależnione są od postaci choroby. Wyodrębnia się:

  1. Błonicę gardłową, która jest najpowszechniejszym typem tej choroby. Charakteryzuje się ona występowaniem nalotu na migdałkach podniebiennych, wysoką gorączką, powiększeniem węzłów chłonnych i nieprzyjemnym zapachem z ust.
  2. Błonicę nosa, która jest właściwa dla wieku niemowlęcego. Charakteryzuje się ona występowaniem ropno-wodnistego kataru, w którym wraz z rozwojem choroby pojawiają się domieszki krwi.
  3. Błonicę krtani, która jest szczególnie groźna ze względu na problemy z oddychaniem. Charakteryzuje się ona występowaniem: chrypki, szczekającego kaszlu, świstów w oddechu, duszności i sinicy.
  4. Błonicę toksyczną, która występuje wówczas, gdy maczugowiec błonicy przedostanie się do krwiobiegu. Charakteryzuje się ona: ogólnym osłabieniem organizmu, podwyższoną temperaturą ciała, zaburzeniami rytmu serca i porażeniem kończyn.

Błonica – leczenie i powikłania

Mimo postępu medycyny leczenie błonicy przysparza lekarzom wielu kłopotów. Nadal jest to choroba groźna o wysokim ryzyku wystąpienia wielu powikłań. Decydujący wpływ na wynik leczenia ma czas między zakażeniem i wystąpieniem pierwszych objawów choroby, a wdrożeniem postępowania terapeutycznego. Po zdiagnozowaniu błonicy pacjentom jak najszybciej podaje się surowicę, w celu wyeliminowania ryzyka ewentualnych powikłań po wniknięciu maczugowca błonicy do krwiobiegu.

Dalsze leczenie błonicy polega na wdrożeniu antybiotykoterapii. Antybiotykiem pierwszego rzutu jest penicylina. W przypadku uczulenia na ten antybiotyk, stosuje się erytromycynę lub metronidazol. W przypadku błonicy krtani, która jest najpoważniejszą postacią krupu, konieczna jest intubacja, której celem jest udrożnienie dróg oddechowych pacjenta.

Dodatkowo dziecku choremu na błonicę zaleca się podawać chłodne, a nawet zimne napoje. Odgrywają one dużą rolę w leczeniu krupu, ponieważ zmniejszają przekrwienie górnych dróg oddechowych.

Błonica jest poważną chorobą zakaźną o wysokim ryzyku wystąpienia groźnych powikłań, których nie należy bagatelizować. Powikłania te wynikają w głównej mierze z przedostania się maczugowców błonicy do krwiobiegu. Mogą one dotyczyć: nerek, nadnerczy, wątroby, serca i innych narządów wewnętrznych.

Wystąpienie powikłań po błonicy wiąże się z ryzykiem nagłego zgonu. Z tego powodu lekarze po przebyciu błonicy zalecają zaniechanie wszelkiej aktywności fizycznej, ponieważ wiąże się ona z wystąpieniem nagłej śmierci sercowej.

Szczepionka – błonica, tężec, krztusiec

Do tej pory w Europie każdego roku odnotowywano 20-30 zachorowań i kilka zgonów z powodu błonicy, w 2022 r. liczba zachorowań zaczęła wzrastać. Od czasu wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych nie zaobserwowano w Polsce żadnych ognisk epidemiologicznych tej choroby.

Szczepionka przeciw błonicy zaliczana jest do tzw. szczepionek inaktywowanych, które zawierają zabite drobnoustroje chorobotwórcze (w tym przypadku toksynę błoniczą). Szczepienie to podawane jest w formie szczepionki skojarzonej DTP: przeciw błonicy, krztuścowi i tężcowi.

  • I dawka szczepionki DTP – drugi miesiąc życia dziecka.
  • II dawka szczepionki DTP – czwarty miesiąc życia dziecka.
  • III dawka szczepionki DTP – szósty miesiąc życia dziecka.
  • IV dawka szczepionki DTP – 18. miesiąc życia dziecka.
  • Szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkowym składnikiem krztuśca – 6. rok życia dziecka.
  • II dawka szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkowym składnikiem krztuśca – 14. rok życia dziecka
  • V dawka szczepionki DTP – 19. rok życia człowieka (szczepienie zalecane).

Zobacz także:

Antybiotyki zwalczają zakażenia bakteryjne. Nie zadziałają na przeziębienie czy grypę, ponieważ te choroby powodują wirusy.

Czym nie można popijać antybiotyku? Ten sok i alkohol są zab...

Zdrowie całej rodziny pod kontrolą

Materiały promocyjne partnera
Dodaj firmę
Logo firmy Narodowy Fundusz Zdrowia Centrala
Warszawa, ul. Rakowiecka 26/30
Autopromocja
emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Testy krwi prognozują ryzyko zawału serca

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia