Spis treści
Co to jest gorączka zajęcza?
Gorączka zajęcza, inaczej tuleremia, jest chorobą zakaźną przenoszoną ze zwierząt na ludzi (zoonozą), wywoływaną przez bakterie Francisella tularensis. Te drobnoustroje mogą przetrwać w niskich temperaturach przez kilka tygodni, zarówno w wodzie, wilgotnej glebie, sianie, jak i w padlinie zwierzęcej.
Naturalnymi rezerwuarami bakterii, w których bytują stale, nie wywołując u zwierząt objawów choroby, są głównie króliki, zające, wiewiórki, lisy oraz kleszcze, które mogą stać się pośrednim źródłem zakażenia dla ludzi.
Jak można zarazić się tularemią?
Do zakażenia tularemią, inaczej gorączką zajęczą, może dojść na kilka sposobów. Najczęściej bakteria przenoszona jest przez ukąszenia zakażonych owadów, takich jak kleszcze, komary czy muchy. Zagrożenie stwarza także bezpośredni kontakt z chorymi zwierzętami lub ich tkankami, a także praca w skażonej glebie czy na terenach, gdzie może znajdować się padlina.
Do infekcji może dojść również przez spożycie wody z niepewnego źródła lub niedogotowanego mięsa, zwłaszcza pochodzącego od królików i zajęcy. Opisywano też przypadki zakażenia drogą wziewną, gdy bakterie unoszą się w pyłach ziemi, siana lub innych materiałach organicznych podczas koszenia, grabienia czy innych prac polowych.
Jakie są objawy gorączki zajęczej?
Pierwsze objawy tularemii zwykle pojawiają się 3–5 dni po zakażeniu. Chorobie niemal zawsze towarzyszy gorączka, często nagła, którą mogą poprzedzać lub towarzyszyć dreszcze, bóle głowy, nudności, wymioty oraz bóle mięśni i stawów. U około 20 proc. pacjentów na skórze pojawia się plamista lub plamisto-grudkowa wysypka.
Pozostałe objawy zależą od drogi, jaką bakteria dostała się do organizmu:
ukąszenia kleszczy lub much jelenich – rozwija się postać gruczołowa lub wrzodziejąco-gruczołowa.
kontakt ze skażoną skórą (np. podczas dotykania martwego zwierzęcia) – może prowadzić do postaci gruczołowej, wrzodziejąco-gruczołowej lub oczno-gruczołowej.
spożycie zanieczyszczonej wody lub niedogotowanego mięsa – wywołuje postać ustno-gardłową.
wdychanie skażonego kurzu lub aerozolu – może prowadzić do postaci płucnej, jednej z najcięższych form choroby, która może również rozwinąć się jako powikłanie nieleczonych innych postaci tularemii.
Jak można zapobiegać tularemii?
Zapobieganie tularemii opiera się przede wszystkim na ograniczeniu kontaktu z bakteriami Francisella tularensis. Ważne jest chronienie się przed ukąszeniami owadów, kleszczy, komarów i much, poprzez stosowanie repelentów oraz noszenie odzieży zakrywającej ciało podczas przebywania w lesie czy na łąkach.
Należy unikać picia wody z niepewnych źródeł, takich jak strumienie czy studnie, a w razie wątpliwości wodę należy przegotować. Oprócz tego, wskazane jest spożywanie jedynie dobrze ugotowanego lub upieczonego mięsa, szczególnie dziczyzny i zwierząt takich jak króliki czy zające. Surowe lub niedogotowane mięso może stanowić poważne źródło zakażenia.
Warto zachować ostrożność przy kontakcie ze zwierzętami i unikać dotykania padłych dzikich zwierząt lub ich wnętrzności. Jeśli kontakt jest nieunikniony, na przykład podczas prac w terenie, należy założyć rękawice ochronne i dokładnie umyć ręce po zakończeniu czynności.
Leczenie tularemii
Tularemia leczona jest antybiotykami, a wybór preparatu zależy od ciężkości choroby i postaci klinicznej. Najczęściej stosuje się aminoglikozydy (np. streptomycynę, gentamycynę. Innym sposobem leczenia są tetracykliny (np. doksycyklina).
