Rak szyjki macicy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i szczepionka. Sprawdź, jak szybko rozwija się rak szyjki macicy!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
Rak szyjki macicy to jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów wśród kobiet. Zazwyczaj jest on wykrywany w zaawansowanym stadium, ponieważ stosunkowo późno daje on charakterystyczne objawy.
Rak szyjki macicy to jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów wśród kobiet. Zazwyczaj jest on wykrywany w zaawansowanym stadium, ponieważ stosunkowo późno daje on charakterystyczne objawy. 123rf.com
Rak szyjki macicy jest stosunkowo częstym nowotworem złośliwym, który poprzedza dysplazja szyjki macicy. Stanowi on jedną z nielicznych chorób nowotworowych, których czynniki zostały dokładnie zbadane i zdefiniowane. Podstawową przyczyną raka szyjki macicy jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), w tym w głównej mierze typem 16, który spośród wszystkich typów tego drobnoustroju jest najbardziej onkogenny. Charakterystyczne objawy raka szyjki macicy to: nieregularne miesiączki, krwawienia pomiędzy cyklami, bóle podbrzusza i obrzęki kończyn dolnych. Większość przypadków raka szyjki macicy diagnozowanych jest w zaawansowanym stadium rozwoju choroby, co znacznie utrudnia późniejsze leczenie i zmniejsza szanse na przeżycie. Leczenie raka szyjki macicy polega na zabiegu konizacji (klinowym wycięciu części szyjki macicy). W przypadku kobiet, które nie kwalifikują się do tego zabiegu, wykonuje się zabieg chirurgiczny, polegający na wycięciu szyjki macicy z przydatkami.

Rak szyjki macicy od wielu lat jest dużym wyzwaniem terapeutycznym dla lekarzy ginekologów. Mimo że z roku na rok odnotowuje się coraz to mniej przypadków klinicznych zachorowań na ten nowotwór, to i tak liczba ta pozostaje zbyt wysoka. Według szacunków w Polsce rocznie diagnozowanych jest ok. 3500 nowych przypadków raka szyjki macicy. Polska jest krajem europejskim z jednym z najniższych odsetków 5-letnich przeżyć względnych z tą chorobą nowotworową.

Rak szyjki macicy – przyczyny

Główną przyczyną raka szyjki macicy jest przewlekłe i nawracające zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Dotyczy to w głównej mierze typów onkogennych tego wirusa (zazwyczaj typu 16, rzadziej: 18, 31 33, 45). Przy czym warto podkreślić, że większość kobiet aktywnych seksualnie miała kontakt z wirusem HPV, ale nie u każdej z nich zakażenie przechodzi w postać przewlekłą. Inne czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy to:

  • Wczesne rozpoczęcie życia seksualnego.
  • Duża liczba partnerów seksualnych.
  • Duża liczba porodów (zwłaszcza w młodym wieku)
  • Palenie papierosów.
  • Niski status socjoekonomiczny.

Dużą rolę w etiologii raka szyjki macicy przypisuje się również czynnikom, których wpływ na wystąpienie tego nowotworu nie został jeszcze dobrze zbadany. Mowa tu głównie o:

  • Stosowaniu hormonalnych środków antykoncepcyjnych.
  • Stosowaniu niezbilansowanej diety (ubogiej w witaminę C).
  • Współwystępujących zakażeniach wirusem HIV.
  • Przewlekłych stanach zapalnych pochwy wywoływanych przez: chlamydie, rzęsistek i wirus opryszczki (HSV-2).
  • Obniżonej odporność np. immunosupresji w wyniku przeszczepu narządów lub przyjmowania leków immunosupresyjnych.

Zmiany nowotworowe w szyjce macicy mogą reprezentować różne typy histologiczne. Każdy z nich charakteryzuje się inną budową i stopniem złośliwości. Mowa tu o:

  • Raku płaskonabłonkowym szyjki macicy.
  • Gruczolaku szyjki macicy.
  • Raku drobnokomórkowym szyjki macicy.
  • Mięśniaku szyjki macicy.
  • Chłoniaku szyjki macicy.

Rak szyjki macicy stanowi ok. 8% wszystkich nowotworów złośliwych i jest drugim pod względem częstotliwości występowania nowotworem wśród kobiet. Najwięcej przypadków zachorowań odnotowuje się u kobiet pomiędzy 40. a 49. rokiem życia i u kobiet pomiędzy 60. a 69. rokiem życia. Zdecydowanie najczęściej diagnozowanym nowotworem szyjki macicy jest rak płaskonabłonkowy (95%). Stopień zaawansowania rozwoju raka szyjki macicy określany jest według Międzynarodowej Federacji Ginekologów i Położników (FIGO).

Rak szyjki macicy – objawy

Rozwój raka szyjki macicy zazwyczaj poprzedza wewnątrznabłonkowa dysplazja szyjki macicy (stan przedrakowy), która może występować w stopniu małym (CIN1), średnim (CIN2) i dużym (CIN3). Na podłożu dysplazji może rozwinąć się nowotwór, jednakże zanim do tego dojdzie może upłynąć od 3. do 10. lat. Co ważne, zarówno dysplazja szyjki macicy, jak i rak szyki macicy w początkowym stadium rozwoju mogą nie dawać żadnych specyficznych objawów. Dopiero wraz z rozrostem zmiany nowotworowej, pojawiają się bardziej charakterystyczne symptomy choroby.

Charakterystyczne objawy raka szyjki macicy to:

  • Nieregularne krwawienia miesiączkowe.
  • Występowanie krwawienia pomiędzy miesiączkami (np. w środku cyklu).
  • Krwiste lub wodniste upławy pochwy o przykrym zapachem.
  • Krwawienia po odbyciu stosunku seksualnego.
  • Bóle podbrzusza.
  • Bóle lędźwiowo-krzyżowe.
  • Bolesne parcia na mocz i stolec.
  • Obrzęki kończyn dolnych.

Bagatelizowanie wyżej wymienionych objawów może prowadzić do przerzutów zmian nowotworowych do okolicznych tkanek i narządów. Zazwyczaj naciekają one na przymacicze, moczowody (może to prowadzić do nawet do ich niedrożności), odbytnicę, pęcherz moczowy, pochwę, węzły chłonne, płuca i kości.

10 sygnałów ostrzegawczych, które mogą wskazywać na nowotwór kobiecy!

Diagnostyka raka szyjki macicy

Podstawą zarówno w diagnostyce, jak i profilaktyce raka szyjki macicy jest badanie cytologiczne, które polega na pobraniu komórek z szyjki macicy za pomocą jednorazowego sprzętu ginekologicznego (wziernika ginekologicznego i szczoteczki cytologiczne). Wymaz z szyjki macicy pobrany przez ginekologa lub położną przekazuje się do oceny mikroskopowej. Dzięki badaniu cytologicznemu można wykryć nie tylko raka szyjki macicy, ale również stany przednowotworowe. W większości placówkach medycznych w Polsce wynik badania cytologicznego podaje się w skali Papanicolau. Przy czym obecnie metoda ta budzi wiele uzasadnionych kontrowersji - niektórzy lekarze uważają, że jest ona niemiarodajna. Skala Papanicolau uwzględnia pięć grup:

  • I grupa: w wymazie z szyjki macicy wszystkie komórki mają prawidłową budowę.
  • II grupa: w wymazie z szyjki macicy stwierdza się obecność komórek zapalnych, co nie powinno jednak budzić niepokoju. Ten wynik cytologii jest najczęściej spotykany wśród kobiet aktywnych seksualnie.
  • III grupa: w wymazie z szyjki macicy występują komórki dysplastyczne, które mogą przeobrazić się w komórki nowotworowe. W takim przypadku lekarze zazwyczaj zalecają wykonanie szeregu innych badań w tym biopsji i kolonoskopii.
  • IV grupa: w wymazie z szyjki macicy występują komórki atypowe, które mogą świadczyć o początkowym stadium rozwoju choroby nowotworowej.
  • V grupa: w wymazie z szyjki macicy występują zmiany złośliwe. Rokowania uzależnione są od liczby komórek atypowych.

Dowiedz się również:

Badanie cytologiczne w celach profilaktycznych powinno wykonywać się przynajmniej raz w roku. Zalecenie to dotyczy wszystkich kobiet – bez względu na wiek i stopień aktywności seksualnej.

Przy nieprawidłowym wyniku cytologii pacjentki diagnozowane są w kierunku raka szyjki macicy. Oprócz pogłębionego wywiadu lekarskiego, ginekolog może również zalecić wykonanie:

  • Podstawowe badania krwi.
  • Badanie histopatologiczne, które polega na pobraniu wycinka tkanki z szyjki macicy i wysłaniu go do laboratorium w celu dokładnej analizy.
  • USG transwaginalnego (przezpochwowego).
  • USG jamy brzusznej.
  • USG klatki piersiowej.
  • Tomografię komputerową jamy brzusznej i miednicy.

W diagnostyce raka szyjki macicy ważną rolę pełni również oznaczenie markerów nowotworowych, które są substancjami wielkocząsteczkowymi, wytwarzanymi wyłącznie w komórkach nowotworowych. Oznaczenie markerów jest ważne ponieważ ich wykrycie umożliwia określenie dokładnej lokalizacji zmiany nowotworowej, a także określenie jej stopnia zaawansowania. W rozpoznawaniu raka szyjki macicy zastosowanie znajdują głównie klasyczne markery nowotworowe w tym m.in. CA 125 i antygen raka płaskonabłonkowego.

Ginekolog Grzegorz Południewski i Ida Karpińska z Ogólnopolskiej Organizacji Kwiat Kobiecości o szczepieniu przeciw HPV:

Rak szyjki macicy – leczenie

Leczenie raka szyjki macicy uzależnione jest przede wszystkim od stopnia rozwoju zmian nowotworowych. W przeważającej większości przypadków zmiany te wykrywane są w zaawansowanym stadium rozwoju, co sprawia że rak ten stanowi jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów wśród kobiet na świecie.
Podstawowe metody leczenia raka szyjki macicy to:

  • Konizacja szyjki macicy to zabieg ginekologiczny, który wykonuje się w przypadku początkowego stadium rozwoju nowotworu szyjki macicy lub w stanach przedrakowych. Polega on na klinowym wycięciu szyjki macicy. Zabieg ten przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Zaletą konizacji jest zachowanie płodności u kobiety.
  • Elektrokonizacja szyjki macicy (LEEP - loop electrosurgical excision procedure), która jest stosunkowo bezpiecznym i mało inwazyjnym zabiegiem, przeprowadzanym za pomocą specjalistycznych pętli przewodzących szybkozmienny prąd o wysokiej częstotliwości, ale o niskiej (bezpiecznej) mocy. Podczas tego zabiegu usuwania jest zmiana nowotworowa z niewielkim marginesem tkanki zdrowej.
  • Chirurgiczne wycięcie macicy, które wykonuje się wówczas, gdy istnieje wysokie ryzyko nacieku zmiany nowotworowej na okoliczne narządy lub gdy zmiana nowotworowa jest bardzo duża.
  • Radioterapia, która w przypadku raka szyjki macicy może być stosowana jako brachyterapia, czyli umieszczenie promieniowania jonizującego w pobliżu zmiany nowotworowej lub jako teleterapia – naświetlanie zewnętrzne obejmujące miednicę i jej okoliczne narządy.
  • Chemioterapia, która stosowana jest po zabiegach chirurgicznych wówczas, gdy po ich przeprowadzeniu stwierdzono u pacjentki obecność komórek nowotworowych.

Ważną rolę w profilaktyce raka szyjki macicy odkrywają szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), bowiem przewlekłe zakażenia tym wirusem są najczęstszą przyczyną zachorowania na ten nowotwór. Szczepienia przeciw HPV w znacznym stopniu minimalizują ryzyko rozwój raka szyjki macicy. Zaleca się je podawać dziewczynkom pomiędzy 12. a 15. rokiem życia. Przy czym zaszczepienie się przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) zalecane jest również mężczyznom, ponieważ wirus ten może stanowić główną przyczynę raka prącia i raka odbytnicy.


Szczepienia przeciw rakowi szyjki macicy Ważną rolę w profilaktyce raka szyjki macicy odkrywają szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), bowiem przewlekłe zakażenia tym wirusem są najczęstszą przyczyną zachorowania na ten nowotwór. Szczepienia przeciw HPV w znacznym stopniu minimalizują ryzyko rozwój raka szyjki macicy. Zaleca się je podawać dziewczynkom pomiędzy 12. a 15. rokiem życia. Przy czym zaszczepienie się przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) zalecane jest również mężczyznom, ponieważ wirus ten może stanowić główną przyczynę raka prącia i raka odbytnicy.

Przeczytaj również:

Źródła:

  1. Będkowska G.E., Ławicki S., Szmitkowski M., Markery nowotworowe przydatne w diagnostyce i monitorowaniu raka endometrium i szyjki macicy. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej. 2007; 61: 122-128.
  2. Jach R., Sznurkowski J.J, Bidziński M., et.al., Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej dotyczące diagnostyki i Samulak D., Michalska M.M., Samulak K., Rak szyjki macicy – czy zawsze chirurgia? Current Gynecologic Oncology. 2012; 10(2). 141-149.
  3. Samulak D., Michalska M.M., Samulak K., Rak szyjki macicy – czy zawsze chirurgia? Current Gynecologic Oncology. 2012; 10(2). 141-149.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3