Rak szyjki macicy - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i szczepionka. Sprawdź, jak szybko rozwija się rak szyjki macicy!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Rak szyjki macicy to jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów wśród kobiet. Zazwyczaj jest on wykrywany w zaawansowanym stadium, ponieważ stosunkowo późno daje on charakterystyczne objawy.
Rak szyjki macicy to jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów wśród kobiet. Zazwyczaj jest on wykrywany w zaawansowanym stadium, ponieważ stosunkowo późno daje on charakterystyczne objawy. 123rf.com
Rak szyjki macicy jest stosunkowo częstym nowotworem złośliwym, który poprzedza dysplazja szyjki macicy. Stanowi on jedną z nielicznych chorób nowotworowych, których czynniki zostały dokładnie zbadane i zdefiniowane. Podstawową przyczyną raka szyjki macicy jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), w tym w głównej mierze typem 16, który spośród wszystkich typów tego drobnoustroju jest najbardziej onkogenny. Charakterystyczne objawy raka szyjki macicy to: nieregularne miesiączki, krwawienia pomiędzy cyklami, bóle podbrzusza i obrzęki kończyn dolnych. Większość przypadków raka szyjki macicy diagnozowanych jest w zaawansowanym stadium rozwoju choroby, co znacznie utrudnia późniejsze leczenie i zmniejsza szanse na przeżycie. Leczenie raka szyjki macicy polega na zabiegu konizacji (klinowym wycięciu części szyjki macicy). W przypadku kobiet, które nie kwalifikują się do tego zabiegu, wykonuje się zabieg chirurgiczny, polegający na wycięciu szyjki macicy z przydatkami.

Rak szyjki macicy od wielu lat jest dużym wyzwaniem terapeutycznym dla lekarzy ginekologów. Mimo że z roku na rok odnotowuje się coraz to mniej przypadków klinicznych zachorowań na ten nowotwór, to i tak liczba ta pozostaje zbyt wysoka. Według szacunków w Polsce rocznie diagnozowanych jest ok. 3500 nowych przypadków raka szyjki macicy. Polska jest krajem europejskim z jednym z najniższych odsetków 5-letnich przeżyć względnych z tą chorobą nowotworową.

Rak szyjki macicy – przyczyny

Główną przyczyną raka szyjki macicy jest przewlekłe i nawracające zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Dotyczy to w głównej mierze typów onkogennych tego wirusa (zazwyczaj typu 16, rzadziej: 18, 31 33, 45). Przy czym warto podkreślić, że większość kobiet aktywnych seksualnie miała kontakt z wirusem HPV, ale nie u każdej z nich zakażenie przechodzi w postać przewlekłą. Inne czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy to:

  • Wczesne rozpoczęcie życia seksualnego.
  • Duża liczba partnerów seksualnych.
  • Duża liczba porodów (zwłaszcza w młodym wieku)
  • Palenie papierosów.
  • Niski status socjoekonomiczny.

Dużą rolę w etiologii raka szyjki macicy przypisuje się również czynnikom, których wpływ na wystąpienie tego nowotworu nie został jeszcze dobrze zbadany. Mowa tu głównie o:

  • Stosowaniu hormonalnych środków antykoncepcyjnych.
  • Stosowaniu niezbilansowanej diety (ubogiej w witaminę C).
  • Współwystępujących zakażeniach wirusem HIV.
  • Przewlekłych stanach zapalnych pochwy wywoływanych przez: chlamydie, rzęsistek i wirus opryszczki (HSV-2).
  • Obniżonej odporność np. immunosupresji w wyniku przeszczepu narządów lub przyjmowania leków immunosupresyjnych.

Zmiany nowotworowe w szyjce macicy mogą reprezentować różne typy histologiczne. Każdy z nich charakteryzuje się inną budową i stopniem złośliwości. Mowa tu o:

  • Raku płaskonabłonkowym szyjki macicy.
  • Gruczolaku szyjki macicy.
  • Raku drobnokomórkowym szyjki macicy.
  • Mięśniaku szyjki macicy.
  • Chłoniaku szyjki macicy.

Rak szyjki macicy stanowi ok. 8% wszystkich nowotworów złośliwych i jest drugim pod względem częstotliwości występowania nowotworem wśród kobiet. Najwięcej przypadków zachorowań odnotowuje się u kobiet pomiędzy 40. a 49. rokiem życia i u kobiet pomiędzy 60. a 69. rokiem życia. Zdecydowanie najczęściej diagnozowanym nowotworem szyjki macicy jest rak płaskonabłonkowy (95%). Stopień zaawansowania rozwoju raka szyjki macicy określany jest według Międzynarodowej Federacji Ginekologów i Położników (FIGO).

Rak szyjki macicy – objawy

Rozwój raka szyjki macicy zazwyczaj poprzedza wewnątrznabłonkowa dysplazja szyjki macicy (stan przedrakowy), która może występować w stopniu małym (CIN1), średnim (CIN2) i dużym (CIN3). Na podłożu dysplazji może rozwinąć się nowotwór, jednakże zanim do tego dojdzie może upłynąć od 3. do 10. lat. Co ważne, zarówno dysplazja szyjki macicy, jak i rak szyki macicy w początkowym stadium rozwoju mogą nie dawać żadnych specyficznych objawów. Dopiero wraz z rozrostem zmiany nowotworowej, pojawiają się bardziej charakterystyczne symptomy choroby.

Charakterystyczne objawy raka szyjki macicy to:

  • Nieregularne krwawienia miesiączkowe.
  • Występowanie krwawienia pomiędzy miesiączkami (np. w środku cyklu).
  • Krwiste lub wodniste brązowe upławy z pochwy o przykrym zapachem.
  • Krwawienia po odbyciu stosunku seksualnego.
  • Bóle podbrzusza.
  • Bóle lędźwiowo-krzyżowe.
  • Bolesne parcia na mocz i stolec.
  • Obrzęki kończyn dolnych.

Bagatelizowanie wyżej wymienionych objawów może prowadzić do przerzutów zmian nowotworowych do okolicznych tkanek i narządów. Zazwyczaj naciekają one na przymacicze, moczowody (może to prowadzić do nawet do ich niedrożności), odbytnicę, pęcherz moczowy, pochwę, węzły chłonne, płuca i kości.

Większość kobiecych nowotworów daje niespecyficzne objawy. Sprawdź na kolejnych slajdach, jakie symptomy mogą wskazywać na poważne zachorowanie i powinny stanowić powód do konsultacji lekarskiej.

10 sygnałów ostrzegawczych, które mogą świadczyć o tym, że m...

Diagnostyka raka szyjki macicy

Podstawą zarówno w diagnostyce, jak i profilaktyce raka szyjki macicy jest badanie cytologiczne, które polega na pobraniu komórek z szyjki macicy za pomocą jednorazowego sprzętu ginekologicznego (wziernika ginekologicznego i szczoteczki cytologiczne). Wymaz z szyjki macicy pobrany przez ginekologa lub położną przekazuje się do oceny mikroskopowej. Dzięki badaniu cytologicznemu można wykryć nie tylko raka szyjki macicy, ale również stany przednowotworowe. W większości placówkach medycznych w Polsce wynik badania cytologicznego podaje się w skali Papanicolau. Przy czym obecnie metoda ta budzi wiele uzasadnionych kontrowersji - niektórzy lekarze uważają, że jest ona niemiarodajna. Skala Papanicolau uwzględnia pięć grup:

  • I grupa: w wymazie z szyjki macicy wszystkie komórki mają prawidłową budowę.
  • II grupa: w wymazie z szyjki macicy stwierdza się obecność komórek zapalnych, co nie powinno jednak budzić niepokoju. Ten wynik cytologii jest najczęściej spotykany wśród kobiet aktywnych seksualnie.
  • III grupa: w wymazie z szyjki macicy występują komórki dysplastyczne, które mogą przeobrazić się w komórki nowotworowe. W takim przypadku lekarze zazwyczaj zalecają wykonanie szeregu innych badań w tym biopsji i kolonoskopii.
  • IV grupa: w wymazie z szyjki macicy występują komórki atypowe, które mogą świadczyć o początkowym stadium rozwoju choroby nowotworowej.
  • V grupa: w wymazie z szyjki macicy występują zmiany złośliwe. Rokowania uzależnione są od liczby komórek atypowych.

Dowiedz się również:

Badanie cytologiczne w celach profilaktycznych powinno wykonywać się przynajmniej raz w roku. Zalecenie to dotyczy wszystkich kobiet – bez względu na wiek i stopień aktywności seksualnej.

Przy nieprawidłowym wyniku cytologii pacjentki diagnozowane są w kierunku raka szyjki macicy. Oprócz pogłębionego wywiadu lekarskiego, ginekolog może również zalecić wykonanie:

  • Podstawowe badania krwi.
  • Badanie histopatologiczne, które polega na pobraniu wycinka tkanki z szyjki macicy i wysłaniu go do laboratorium w celu dokładnej analizy.
  • USG transwaginalnego (przezpochwowego).
  • USG jamy brzusznej.
  • USG klatki piersiowej.
  • Tomografię komputerową jamy brzusznej i miednicy.

W diagnostyce raka szyjki macicy ważną rolę pełni również oznaczenie markerów nowotworowych, które są substancjami wielkocząsteczkowymi, wytwarzanymi wyłącznie w komórkach nowotworowych. Oznaczenie markerów jest ważne ponieważ ich wykrycie umożliwia określenie dokładnej lokalizacji zmiany nowotworowej, a także określenie jej stopnia zaawansowania. W rozpoznawaniu raka szyjki macicy zastosowanie znajdują głównie klasyczne markery nowotworowe w tym m.in. CA 125 i antygen raka płaskonabłonkowego.

Ginekolog Grzegorz Południewski i Ida Karpińska z Ogólnopolskiej Organizacji Kwiat Kobiecości o szczepieniu przeciw HPV:

Rak szyjki macicy – leczenie

Leczenie raka szyjki macicy uzależnione jest przede wszystkim od stopnia rozwoju zmian nowotworowych. W przeważającej większości przypadków zmiany te wykrywane są w zaawansowanym stadium rozwoju, co sprawia że rak ten stanowi jeden z najbardziej śmiercionośnych nowotworów wśród kobiet na świecie.
Podstawowe metody leczenia raka szyjki macicy to:

  • Konizacja szyjki macicy to zabieg ginekologiczny, który wykonuje się w przypadku początkowego stadium rozwoju nowotworu szyjki macicy lub w stanach przedrakowych. Polega on na klinowym wycięciu szyjki macicy. Zabieg ten przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Zaletą konizacji jest zachowanie płodności u kobiety.
  • Elektrokonizacja szyjki macicy (LEEP - loop electrosurgical excision procedure), która jest stosunkowo bezpiecznym i mało inwazyjnym zabiegiem, przeprowadzanym za pomocą specjalistycznych pętli przewodzących szybkozmienny prąd o wysokiej częstotliwości, ale o niskiej (bezpiecznej) mocy. Podczas tego zabiegu usuwania jest zmiana nowotworowa z niewielkim marginesem tkanki zdrowej.
  • Chirurgiczne wycięcie macicy, które wykonuje się wówczas, gdy istnieje wysokie ryzyko nacieku zmiany nowotworowej na okoliczne narządy lub gdy zmiana nowotworowa jest bardzo duża.
  • Radioterapia, która w przypadku raka szyjki macicy może być stosowana jako brachyterapia, czyli umieszczenie promieniowania jonizującego w pobliżu zmiany nowotworowej lub jako teleterapia – naświetlanie zewnętrzne obejmujące miednicę i jej okoliczne narządy.
  • Chemioterapia, która stosowana jest po zabiegach chirurgicznych wówczas, gdy po ich przeprowadzeniu stwierdzono u pacjentki obecność komórek nowotworowych.

Ważną rolę w profilaktyce raka szyjki macicy odkrywają szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), bowiem przewlekłe zakażenia tym wirusem są najczęstszą przyczyną zachorowania na ten nowotwór. Szczepienia przeciw HPV w znacznym stopniu minimalizują ryzyko rozwój raka szyjki macicy. Zaleca się je podawać dziewczynkom pomiędzy 12. a 15. rokiem życia. Przy czym zaszczepienie się przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) zalecane jest również mężczyznom, ponieważ wirus ten może stanowić główną przyczynę raka prącia i raka odbytnicy.


Szczepienia przeciw rakowi szyjki macicy Ważną rolę w profilaktyce raka szyjki macicy odkrywają szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), bowiem przewlekłe zakażenia tym wirusem są najczęstszą przyczyną zachorowania na ten nowotwór. Szczepienia przeciw HPV w znacznym stopniu minimalizują ryzyko rozwój raka szyjki macicy. Zaleca się je podawać dziewczynkom pomiędzy 12. a 15. rokiem życia. Przy czym zaszczepienie się przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) zalecane jest również mężczyznom, ponieważ wirus ten może stanowić główną przyczynę raka prącia i raka odbytnicy.

Przeczytaj również:

Źródła:

  1. Będkowska G.E., Ławicki S., Szmitkowski M., Markery nowotworowe przydatne w diagnostyce i monitorowaniu raka endometrium i szyjki macicy. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej. 2007; 61: 122-128.
  2. Jach R., Sznurkowski J.J, Bidziński M., et.al., Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej dotyczące diagnostyki i Samulak D., Michalska M.M., Samulak K., Rak szyjki macicy – czy zawsze chirurgia? Current Gynecologic Oncology. 2012; 10(2). 141-149.
  3. Samulak D., Michalska M.M., Samulak K., Rak szyjki macicy – czy zawsze chirurgia? Current Gynecologic Oncology. 2012; 10(2). 141-149.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Ostrzał Kijowa. W trakcie operacji na sercu dziecka zabrakło prądu

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na stronazdrowia.pl Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie