Spis treści
Kim jest profilaktyk i czym zajmuje się w ochronie zdrowia?
Profilaktyk to specjalista w dziedzinie zdrowia publicznego, którego głównym zadaniem jest zapobieganie chorobom. W 2026 roku jego rola zyskuje jednak nowe znaczenie – wraz z porządkowaniem kadr w ochronie zdrowia i wprowadzeniem jasno nazwanych stanowisk w szpitalach i przychodniach.
W placówkach medycznych profilaktyk nie zastępuje lekarza ani pielęgniarki, lecz ich uzupełnia. Skupia się na wczesnym wykrywaniu zagrożeń zdrowotnych, analizie ryzyk epidemiologicznych oraz pracy z pacjentami i całymi społecznościami – zwłaszcza tam, gdzie kluczowa jest prewencja, a nie leczenie skutków choroby.
Rola profilaktyka w szpitalach i przychodniach
W szpitalach profilaktycy zajmują się m.in.
organizacją badań przesiewowych,
działaniami antyepidemicznymi,
oraz profilaktyką zakażeń szpitalnych.
Prowadzą także działania edukacyjne skierowane do pacjentów z chorobami przewlekłymi oraz do personelu medycznego.
W przychodniach – zarówno podstawowej opieki zdrowotnej, jak i specjalistycznych – profilaktyk ocenia potrzeby zdrowotne lokalnej populacji, wspiera realizację programów szczepień i screeningów oraz przygotowuje materiały edukacyjne dla pacjentów.
Często pełni też rolę łącznika między placówką medyczną a samorządem czy organizacjami pozarządowymi.
To nie nowy zawód, lecz nowe stanowiska
Profilaktyk nie jest zawodem, który powstał w odpowiedzi na nowe trendy rynkowe, jak np. inżynier promptów AI. To rola wynikająca z kwalifikacji, które od lat posiadają absolwenci kierunku zdrowie publiczne, a które dotąd nie były jednoznacznie osadzone w systemie zawodów medycznych.
Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia z stycznia 2026 r. dostosowuje strukturę zatrudnienia w podmiotach leczniczych do ustawy z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych. W efekcie w placówkach pojawią się nowe, jasno nazwane stanowiska:
profilaktyk,
starszy profilaktyk,
asystent profilaktyka,
a także podiatra i starszy podiatra.
Nowe role zastąpią dotychczasowe stanowiska, takie jak asystent zdrowia publicznego, które funkcjonowały bez jednoznacznego umocowania w systemie zawodów medycznych.
Co istotne, nowe stanowiska – w tym profilaktyk i starszy profilaktyk – zostały zaliczone do grupy pracowników działalności podstawowej, a nie administracyjnej, co formalnie podnosi rangę tego zawodu w systemie ochrony zdrowia.
Kwalifikacje i ścieżka awansu
Zgodnie z projektowanymi przepisami, aby pracować jako profilaktyk, wymagane będą studia I lub II stopnia na kierunku zdrowie publiczne. W przypadku starszego profilaktyka konieczny będzie dodatkowo kilkuletni staż pracy – zwykle od 3 do 5 lat – lub posiadanie tytułu specjalisty w dziedzinie zdrowia publicznego.
Projekt przewiduje także możliwość przejścia na nowe stanowiska przez osoby już zatrudnione w systemie ochrony zdrowia. Przykładowo, asystent zdrowia publicznego z odpowiednim stażem będzie mógł zostać asystentem-profilaktykiem lub starszym profilaktykiem, bez konieczności zmiany zawodu.
Gdzie pracują profilaktycy?
Profilaktycy znajdują zatrudnienie nie tylko w szpitalach i przychodniach, ale także w stacjach sanitarno-epidemiologicznych, zakładach pracy oraz jednostkach samorządu terytorialnego. Ich zadaniem jest tam projektowanie i wdrażanie programów profilaktycznych oraz budowanie świadomości zdrowotnej.
Wprowadzenie nowych stanowisk ma uporządkować kadry w ochronie zdrowia i lepiej wykorzystać kompetencje specjalistów.
Źródło: Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami.
