W 2025 roku Polska pobiła w rekord w liczbie transplantacji. Życie udało się uratować 2404 osobom

Od 2005 roku w Polsce obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Transplantacji, który upamiętnia pierwszy udany przeszczep nerki wykonany w 1966 roku w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Jego celem jest promowanie idei transplantacji, zwiększanie świadomości społecznej na ten temat oraz zachęcanie do dawstwa narządów.

Transplantacja jest metodą ratującą życie i polega na przeszczepieniu narządu lub tkanek od innego człowieka. Dla osób z ciężką niewydolnością serca, płuc czy wątroby jest często jedyną skuteczną formą leczenia, podobnie jak przeszczep szpiku w przypadku niektórych białaczek i chorób szpiku.

Transplantologia to jedna z najbardziej zaawansowanych dziedzin medycyny, której rozwój w dużej mierze zależy od świadomości i akceptacji społecznej. Sukces przeszczepów nie opiera się wyłącznie na osiągnięciach naukowych czy umiejętnościach chirurgów, lecz także na gotowości ludzi do dawstwa narządów i tkankowych.

Lekarze zaznaczają, że przeszczepianie narządów jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia w przypadku niewydolności serca, płuc, wątroby czy nerek, a w niektórych sytuacjach stanowi jedyny sposób na uratowanie życia pacjenta.

Polska transplantologia ma bardzo silną pozycję zarówno w Europie, jak i na świecie. W 2025 roku w naszym kraju przeprowadzono łącznie 2 298 procedur transplantacyjnych, w tym 106 przeszczepień narządów od dawców żyjących. Dzięki temu życie udało się uratować 2 404 osobom. W tym samym roku wykonano także 1 650 przeszczepów tkanek oka. Polska uczestniczyła również w międzynarodowej wymianie narządów – pobrano 59 narządów z zagranicy, z których 55 zostało pomyślnie przeszczepionych.

Od 2019 roku obserwuje się dynamiczny wzrost w kluczowych obszarach transplantologii:

• liczba dawców wzrosła o 100 proc. w porównaniu z 2020 rokiem,

• liczba przeszczepień nerek zwiększyła się o 80 proc. względem 2021 roku,

• przeszczepienia wątroby wzrosły aż o 160 proc. w stosunku do 2020 roku,

• przeszczepienia płuc wzrosły o 45 proc. w porównaniu z 2020 rokiem.

Dominującą rolę w transplantologii od lat odgrywają przeszczepy nerek. W 2025 r. taki zabieg wykonano 1227 razy. W Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu wykonano w 2025 roku 50 transplantacji serca. To najwięcej ze wszystkich ośrodków w Polsce, w których łącznie odbyło się 169 przeszczepień tego organu.

Po śmierci możliwe jest pobranie nie tylko narządów, takich jak nerki, serce, płuca, wątroba czy trzustka, ale także tkanek – rogówek, skóry, kości czy zastawek serca. Dzięki temu jedna osoba może realnie przyczynić się do ratowania życia co najmniej sześciu chorych.

Dawstwo możliwe jest również za życia. W pełni bezpiecznie można podarować część wątroby lub jedną nerkę bliskiej osobie. Ponadto komórki krwiotwórcze szpiku lub krwi obwodowej można przekazać anonimowo, pomagając chorym na całym świecie.

W Polsce prawo przewiduje, że po śmierci można pobrać narządy i tkanki od osoby, która za życia nie zgłosiła sprzeciwu wobec dawstwa. Sprzeciw można wyrazić na kilka sposobów:

• dokonując wpisu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów,

• składając pisemne oświadczenie z własnoręcznym podpisem,

• składając ustne oświadczenie w obecności co najmniej dwóch świadków, które następnie zostaje potwierdzone na piśmie.

Czy rodzina może odmówić pobrania narządów?

Należy zaznaczyć, że bliscy zmarłego nie są uprawnieni do podejmowania decyzji o dawstwie jego narządów.

Źródło: GOV.PL