Czy polska ochrona zdrowia właśnie dostała drugą szansę? To może być przełom

Wieloletnie zróżnicowanie polskiego systemu ochrony zdrowia bywało dotąd postrzegane wyłącznie jako problem. Dziś coraz częściej mówi się o nim jako o potencjalnym atucie. Dzięki cyfryzacji, nowym modelom finansowania i wykorzystaniu danych, Polska po raz pierwszy dysponuje narzędziami, które pozwalają systemowo ograniczać nierówności zdrowotne.

To także moment, w którym – podobnie jak wcześniej Estonia czy Dania – możliwe staje się przeskoczenie kilku etapów w rozwoju. Zamiast koncentrować się wyłącznie na deficytach, coraz wyraźniej widać szansę na budowę jednego z najbardziej nowoczesnych modeli publicznej ochrony zdrowia w regionie.

Ważne okaże się wykorzystywanie centralnych platform danych, map potrzeb zdrowotnych, czyli narzędzi identyfikujących priorytety zdrowotne w regionach, pomagające kierować zasoby do miejsc o największych potrzebach, zamiast historycznych schematów finansowania narzędzi analitycznych oraz jakościowych mechanizmów rozliczeń.

Jak podkreśla Michał Dybowski, prezes Healthcare Poland Foundation, a jednocześnie dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa i Zrównoważonego Rozwoju Polskiej Federacji Szpitali, obecny moment jest wyjątkowy:

Nierówności w zdrowiu są wyzwaniem, ale nie wyrokiem. Dzięki reformie jakości, cyfryzacji i nowym narzędziom analitycznym możemy pierwszy raz zarządzać nimi w sposób systemowy. To moment, w którym polskie zdrowie ma realną szansę pójść w stronę nowoczesnych, sprawiedliwych modeli europejskich. Nigdy wcześniej nie mieliśmy tak silnego zestawu reform, technologii i instrumentów systemowych, które umożliwiają faktyczną poprawę. To ważne, by zamiast patrzeć na te dane jedynie przez pryzmat deficytów, zobaczyć również to, co dzisiaj w ochronie zdrowia zaczyna realnie działać. Jesteśmy w momencie, w którym te nierówności można realnie zmniejszyć – szybciej i skuteczniej niż kiedykolwiek wcześniej. I to jest największy pozytywny aspekt, który jako sektor powinniśmy dziś podkreślać.

Jeszcze kilka lat temu miejsce zamieszkania w dużej mierze decydowało o dostępie do specjalisty czy badań. Dziś sytuacja zaczyna się zmieniać. Dziś sytuacja zaczyna się zmieniać. E-rejestracja, telekonsultacje, zdalne monitorowanie pacjentów, nowe cyfrowe usługi w systemie ochrony zdrowia oraz testowanie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji sprawiają, że część dawnych barier w dostępie do leczenia realnie znika.

To nie są wyłącznie założenia teoretyczne. Szpitale, które wdrożyły telemedycynę i zdalny triaż, skróciły czas oczekiwania nawet o 40 procent, jednocześnie wyrównując dostęp do świadczeń między pacjentami z obszarów miejskich i wiejskich.

Cyfryzacja to jednak tylko część zmiany – równie istotne jest to, w jaki sposób system zaczyna dziś porządkować jakość leczenia i bezpieczeństwo pacjentów.

Jednym z filarów tej zmiany jest ustawa o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, która weszła w życie w 2023 roku, a jej pełne wdrożenie zaplanowano do 2026 roku. To pierwszy tak kompleksowy akt prawny, który wprowadza do ochrony zdrowia systemowe zarządzanie jakością – zamiast doraźnych kontroli i punktowych działań naprawczych.

Ustawa zakłada m.in. tworzenie wewnętrznych systemów zapobiegania zdarzeniom niepożądanym, pięcioletnią autoryzację szpitali, rozwój akredytacji oraz prowadzenie rejestrów medycznych z publicznym raportowaniem danych. W praktyce oznacza to większą przejrzystość działania placówek i możliwość realnej oceny jakości świadczeń – zarówno z perspektywy systemu, jak i pacjentów.

Istotną zmianą jest także reforma jakości i finansowania. Wprowadzenie ustawy o jakości, map potrzeb zdrowotnych, systemów CSRD/ESG w ochronie zdrowia oraz jakościowych modeli finansowania daje możliwość bardziej sprawiedliwego podziału zasobów.

Po raz pierwszy system pozwala jasno zobaczyć:

• w których regionach potrzeby zdrowotne są największe,

• jakie grupy społeczne wymagają szczególnego wsparcia,

• gdzie dotychczasowy model finansowania nie odpowiada realnym potrzebom.

To odejście od finansowania opartego wyłącznie na historii na rzecz podejścia opartego na danych i jakości.

Edukacja zdrowotna przez dekady pozostawała w Polsce niedoszacowana. Dziś jednak sytuacja zaczyna się zmieniać. Programy edukacyjne ministerstwa, działania organizacji branżowych oraz nowe narzędzia cyfrowe tworzą przestrzeń do szybszej poprawy niż w przeszłości.

Healthcare Poland realizuje m.in. projekty edukacyjne dotyczące zdrowia cyfrowego, profilaktyki, świadomego korzystania z systemu oraz nowych technologii. Jak pokazuje praktyka, zapotrzebowanie na tego typu działania rośnie. To przekłada się nie tylko na wzrost wiedzy, ale także na poczucie sprawczości pacjentów – jeden z kluczowych czynników wyrównywania szans w zdrowiu.

Źródło: Healthcare Poland

Czytaj też: Zobacz, jak korzystać z bezpłatnych badań.