Tak można przewidzieć atak astmy. Naukowcy odkryli nowy sposób

Astma jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych na świecie, dotykającą ponad 500 milionów osób. Zaostrzenia – powszechnie znane jako ataki astmy – są główną przyczyną zachorowalności oraz wysokich kosztów opieki zdrowotnej. Sam atak to dla pacjenta wyjątkowo stresujące doświadczenie: duszność, świszczący oddech, kaszel i uczucie ucisku w klatce piersiowej, które często dodatkowo nasilają się pod wpływem paniki.

Mimo skali problemu lekarze nie dysponują dziś wiarygodnymi biomarkerami, które pozwalałyby z dużym wyprzedzeniem określić, którzy pacjenci są szczególnie narażeni na ciężkie zaostrzenia. W praktyce trudno odróżnić osoby pozostające w stabilnym stanie od tych, u których ryzyko ataku jest wysokie.

Przełomową metodę opracowali naukowcy z Mass General Brigham oraz Karolinska Institutet. Badacze przeanalizowali dane z trzech dużych kohort pacjentów z astmą, obejmujących łącznie ponad 2500 osób, korzystając z wieloletniej elektronicznej dokumentacji medycznej.

Zastosowano technikę zwaną metabolomiką, która umożliwia pomiar stężenia drobnych cząsteczek chemicznych we krwi. Analiza wykazała istotną zależność między dwiema grupami metabolitów – sfingolipidami i steroidami – a stopniem kontroli astmy.

Kluczowe okazało się nie tyle samo stężenie poszczególnych metabolitów, ile ich wzajemny stosunek. To właśnie proporcja sfingolipidów do steroidów pozwalała przewidywać ryzyko zaostrzenia astmy w perspektywie nawet pięciu lat. W części analiz model różnicował moment pierwszego zaostrzenia między grupami wysokiego i niskiego ryzyka o niemal rok.

– „Jednym z największych wyzwań w leczeniu astmy jest to, że obecnie nie mamy skutecznego sposobu, aby przewidzieć, który pacjent będzie miał ciężki atak w najbliższej przyszłości” – wskazała Jessica Lasky-Su, adiunkt w Channing Division of Network Medicine w Mass General Brigham and Harvard Medical School.

Dodano, że „odkrycia rozwiązują kluczową, niezaspokojoną potrzebę. Mierząc równowagę między określonymi sfingolipidami i steroidami we krwi, możemy identyfikować pacjentów wysokiego ryzyka z 90-proc. dokładnością, co pozwala lekarzom na interwencję przed wystąpieniem ataku”.

Badacze podkreślają, że interakcja pomiędzy sfingolipidami a steroidami ma nie tylko znaczenie biologiczne, ale również dużą wartość praktyczną.

– „Odkryliśmy, że interakcja między sfingolipidami a steroidami wpływa na profil ryzyka. To podejście ma nie tylko znaczenie biologiczne, ale także jest solidne analitycznie, co czyni je wysoce odpowiednim do opracowania praktycznego i opłacalnego testu klinicznego” – zaznaczył Craig E. Wheelock z Karolinska Institutet.

Zdaniem autorów badania taki test mógłby być stosunkowo łatwo wdrożony w standardowych laboratoriach, pomagając identyfikować pacjentów, którzy klinicznie wydają się stabilni, ale mają ukryte zaburzenia metaboliczne zwiększające ryzyko ataku.

Naukowcy zastrzegają jednak, że zanim test trafi do codziennej praktyki medycznej, konieczne są kolejne etapy weryfikacji. Obejmują one dalsze badania populacyjne oraz bezpośrednie próby kliniczne z udziałem pacjentów z astmą.

Wyniki badań opublikowano na łamach Nature Communications.

Źródło: PAP