Spis treści
Lekowa samowystarczalność
Krajowy Plan Transformacji (KPT) na lata 2027–2031 to strategiczny dokument Ministerstwa Zdrowia, który określa kierunki modernizacji systemu ochrony zdrowia. Jednym z filarów działań horyzontalnych planu jest bezpieczeństwo lekowe – rozumiane jako zdolność państwa do zapewnienia ciągłości dostaw kluczowych leków, niezależnie od sytuacji geopolitycznej czy zakłóceń w globalnych łańcuchach dostaw.
Plan zakłada ograniczenie zależności Polski od importu substancji czynnych (API) oraz leków gotowych, zwłaszcza tych znajdujących się na Krajowej Liście Leków Krytycznych (KLLK).
Krajowa produkcja leków, według danych GUS z 2025 roku, zaspokaja tylko ok. 20-50% potrzeb rynku aptecznego, co oznacza wysoką zależność od importu – Polska jest 5. rynkiem sprzedaży leków w UE, ale dopiero 12. pod względem produkcji.
Więcej leków z KLLK i krajowa produkcja
W ramach działania 2.13.8.1 KPT przewiduje konkretne kierunki zmian, których celem jest wzmocnienie suwerenności farmaceutycznej. Plan zakłada m.in.:
rozwój krajowej produkcji substancji czynnych (API) oraz leków gotowych,
rejestrację nowych miejsc wytwarzania produktów leczniczych w Polsce,
koordynację projektów wspierających przedsiębiorców w pozyskiwaniu środków unijnych,
zwiększenie udziału substancji z Krajowej Listy Leków Krytycznych na Unijnej Liście Leków Krytycznych – z 61 proc. do 70 proc.,
wzrost liczby refundowanych tzw. „polskich leków”, czyli wytwarzanych w kraju.
Zmiany te mają poprawić odporność systemu zdrowia na kryzysy i przerwy w dostawach leków.
Biomedycyna, badania i e-zdrowie w tle
Plan przewiduje także analizę potrzeb sektora biomedycznego oraz aktualizację Programu Rozwoju Sektora Biotechnologicznego. Zakłada zwiększenie alokacji na badania i rozwój, w tym projekty z obszaru e-zdrowia i wyrobów medycznych.
Za wdrażanie tych działań odpowiadać ma Agencja Badań Medycznych. Szacowane koszty to 203 mln zł na Centra Wsparcia Badań Klinicznych oraz 551 mln zł na Regionalne Centra Medycyny Cyfrowej.
Kto pokryje koszty zmian?
Choć Krajowy Plan Transformacji jasno wskazuje kierunek zmian, dokument nie zawiera szczegółowych oszacowań kosztów związanych bezpośrednio z rozwojem krajowej produkcji leków i API. W praktyce oznacza to, że ewentualne zwiększenie refundacji „polskich leków” może obciążyć dopłaty Narodowego Funduszu Zdrowia.
Efekty działań mają być mierzone liczbą wspieranych projektów, nowymi miejscami produkcji oraz zwiększoną obecnością leków z KLLK w systemie, jednak skala finansowego wsparcia pozostaje otwartą kwestią.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
KPT na lata 2027–2031 nie jest aktem prawnym, lecz dokumentem strategicznym, publikowanym przez Ministerstwo Zdrowia. Stanowi on podstawę do dalszych regulacji, decyzji refundacyjnych oraz alokacji środków – w tym funduszy unijnych – w kolejnych latach.
Plan jest kontynuacją wcześniejszych dokumentów transformacyjnych i odpowiedzią na doświadczenia pandemii, napięcia geopolityczne oraz rosnącą świadomość, że dostęp do leków jest dziś nie tylko kwestią zdrowia, ale także bezpieczeństwa państwa.
Ponieważ dokument nie ma mocy ustawy i nie wprowadza obowiązków od konkretnego dnia, lecz wyznacza ramy dla zmian, które będą wdrażane stopniowo, można się spodziewać, że realne zmiany będą pojawiać się etapami, w miarę uruchamiania projektów i zabezpieczania finansowania.
Źródło: Krajowy Plan Transformacji, Ministerstwo Zdrowia, GUS.
