Błonica (dyfteryt) – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania. Sprawdź, jak można skutecznie zapobiegać błonicy!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Zaktualizowano 
Za błonicę odpowiedzialne są maczugowce błonicy, które są szczególnie toksyczne, gdy przedostaną się do krwiobiegu.
Za błonicę odpowiedzialne są maczugowce błonicy, które są szczególnie toksyczne, gdy przedostaną się do krwiobiegu. geralt [pixabay.com]
Błonica (dyfteryt), nazywana również krupem, jest groźną chorobą zakaźną występującą niemal wyłącznie w wieku dziecięcym. Obecnie dzięki obowiązkowym szczepieniom na błonicę udało się wyeliminować zarówno ogniska epidemiologiczne tej choroby, jak i pojedyncze przypadki zachorowań. Bezpośrednią przyczyną błonicy jest zakażenie maczugowcem błonicy, który przenoszony jest drogą kropelkową i kontaktową. Charakterystyczne objawy błonicy to: ból gardła, stan podgorączkowy, powiększenie migdałków podniebiennych, szary lub biały nalot na migdałkach, powiększenie węzłów chłonnych, drętwienie szyi i nieprzyjemny zapach z ust. Leczenie błonicy polega na antybiotykoterapii – antybiotykiem pierwszego rzutu jest penicylina.

Błonica, dyfteryt i krup to trzy nazwy tej samej jednostki chorobowej wywoływanej przez maczugowca błonicy. Choroba ta znana była już w starożytności, a pierwsze świadectwa o jej istnieniu pochodzą jeszcze z czasów prehistorycznych. Do połowy XX w. błonica była chorobą śmiertelną o stosunkowo częstych ogniskach epidemiologicznych. Dopiero w ubiegłym wieku udało się skutecznie zminimalizować liczbę osób chorujących na krup za sprawą szczepionki przeciwbłoniczej zawierającej toksoid – nieaktywną toksynę błoniczą. W Polsce szczepienia na błonicę wprowadzono w 1954 r. i obecnie nie rejestruje się już przypadków klinicznych tej choroby.

Błonica (dyfteryt) – przyczyny

Błonica, nazywana również dyfterytem i krupem, jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie – maczugowce błonicy. Do zakażenia tymi drobnoustrojami zwykle dochodzi drogą kropelkową w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą. Co istotne, krupem można zarazić się także za pośrednictwem zwierząt domowych – psów i kotów. Błonica jest uznawana za jedną z groźniejszych chorób zakaźnych, ponieważ wiąże się z dużym ryzykiem zgonu. Maczugowce błonicy wnikają do układu oddechowego za pośrednictwem nosa, oczu czy gardła. Szczególnie niebezpieczne są wówczas, gdy przedostają się do krwiobiegu, ponieważ mogą one zaburzać funkcjonowanie: nerek, serca, wątroby i mózgu.

Sprawdź również

Błonica – objawy

Objawy błonicy uzależnione są w głównej mierze od klinicznej postaci choroby, a dokładnie miejsca pierwszego kontaktu z maczugowcem błonicy. Wspólne objawy dla wszystkich typów krupu to:

  • Ból gardła o stopniu umiarkowanym.
  • Stan podgorączkowy.
  • Podwyższone tętno.
  • Szary lub biały nalot na migdałkach.
  • Nieprzyjemny zapach z ust.
  • Nadmierna bladość.
  • Powiększenie migdałków podniebiennych.
  • Powiększenie węzłów chłonnych.
  • Niskie ciśnienie tętnicze krwi.

Pozostałe objawy błonicy uzależnione są od postaci choroby. Wyodrębnia się:

  • Błonicę gardłową, która jest najpowszechniejszym typem tej choroby. Charakteryzuje się ona występowaniem nalotu na migdałkach podniebiennych, wysoką gorączką, powiększeniem węzłów chłonnych i nieprzyjemnym zapachem z ust.
  • Błonicę nosa, która jest właściwa dla wieku niemowlęcego. Charakteryzuje się ona występowaniem ropno-wodnistego kataru, w którym wraz z rozwojem choroby, pojawiają się domieszki krwi.
  • Błonicę krtani, która jest szczególnie groźna ze względu na problemy z oddychaniem. Charakteryzuje się ona występowaniem: chrypki, szczekającego kaszlu, świstów w oddechu, duszności i sinicy.
  • Błonicę toksyczną, która występuje wówczas, gdy maczugowiec błonicy przedostanie się do krwiobiegu. Charakteryzuje się ona: ogólnym osłabieniem organizmu, podwyższoną temperaturą ciała, zaburzeniami rytmu serca i porażeniem kończyn.

Błonica – leczenie

Mimo postępu medycyny leczenie błonicy przysparza lekarzom wielu kłopotów. Nadal jest to choroba groźna o wysokim ryzyku wystąpienia wielu powikłań. Decydujący wpływ na wynik leczenia ma czas między zakażeniem i wystąpieniem pierwszych objawów choroby, a wdrożeniem postępowania terapeutycznego. Po zdiagnozowaniu błonicy pacjentom jak najszybciej podaje się surowicę, w celu wyeliminowania ryzyka ewentualnych powikłań po wniknięciu maczugowca błonicy do krwiobiegu. Dalsze leczenie błonicy polega na wdrożeniu antybiotykoterapii. Antybiotykiem pierwszego rzutu jest penicylina. W przypadku uczulenia na ten antybiotyk, stosuje się: erytromycynę lub metronidazol. W przypadku błonicy krtani, która jest najpoważniejszą postacią krupu, konieczna jest intubacja, której celem jest udrożnienie dróg oddechowych pacjenta.

Dodatkowo dziecku choremu na błonicę zaleca się podawać chłodne, a nawet zimne napoje. Odgrywają one dużą rolę w leczeniu krupu, ponieważ zmniejszają przekrwienie górnych dróg oddechowych.

Błonica – powikłania

Błonica jest poważną chorobą zakaźną o wysokim ryzyku wystąpienia groźnych powikłań, których nie należy bagatelizować. Powikłania te wynikają w głównej mierze z przedostania się maczugowców błonicy do krwiobiegu. Mogą one dotyczyć: nerek, nadnerczy, wątroby, serca i innych narządów wewnętrznych. Wystąpienie powikłań po błonicy wiąże się z ryzykiem nagłego zgonu. Z tego powodu lekarze po przebyciu błonicy zalecają zaniechanie wszelkiej aktywności fizycznej, ponieważ wiąże się ona z wystąpieniem nagłej śmierci sercowej.

Szczepionka – błonica, tężec, krztusiec

Od czasu wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych przeciw błonicy nie zaobserwowano żadnych ognisk epidemiologicznych tej choroby. Szczepionka przeciw błonicy zaliczana jest do tzw. szczepionek inaktywowanych, które zawierają zabite drobnoustroje chorobotwórcze (w tym przypadku toksynę błoniczą). Szczepienie to podawane jest w formie szczepionki skojarzonej DTP: przeciw błonicy, krztuścowi i tężcowi.

  • I dawka szczepionki DTP – drugi miesiąc życia dziecka.
  • II dawka szczepionki DTP – czwarty miesiąc życia dziecka.
  • III dawka szczepionki DTP – szósty miesiąc życia dziecka.
  • IV dawka szczepionki DTP – 18. miesiąc życia dziecka.
  • Szczepionka przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkowym składnikiem krztuśca – 6. rok życia dziecka.
  • II dawka szczepionki przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi z bezkomórkowym składnikiem krztuśca – 14. rok życia dziecka
  • V dawka szczepionki DTP – 19. rok życia człowieka (szczepienie zalecane).

Dr Iwona Paradowska-Stankiewicz, krajowy konsultant ds. epidemiologii o tym, czym może grozić masowe odmawianie szczepień:

Przeczytaj:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3