Spis treści
Porządkowanie systemu zamiast rewolucji
Reforma nie oznacza jednorazowego przełomu, lecz kolejny etap porządkowania systemu ochrony zdrowia. Nowe przepisy dotyczące reorganizacji i konsolidacji placówek tworzą ramy prawne, które pozwalają myśleć o szpitalach w sposób długofalowy, a nie wyłącznie reakcyjny. W ocenie ekspertów to szansa na racjonalizację sieci szpitali, poprawę efektywności oraz zwiększenie bezpieczeństwa finansowego całego systemu.
Kluczowe znaczenie będzie miało partnerstwo pomiędzy Ministerstwem Zdrowia, NFZ i samorządami, ale także realne włączenie środowisk eksperckich i organizacji branżowych, które mogą wesprzeć proces zarówno merytorycznie, jak i operacyjnie.
Deklaracje współpracy w obszarze audytu jakości, doradztwa procesowego, oceny ryzyk i wdrażania standardów zarządzania pokazują, że reforma ma szansę wyjść poza poziom legislacyjny.
Dane, jakość i zarządzanie zamiast reaktywnego finansowania
Z perspektywy środowisk eksperckich szczególnie istotne jest odejście od modelu reaktywnego finansowania na rzecz zarządzania opartego na danych i jakości. Szpitale potrzebują nie tylko nowych regulacji, ale przede wszystkim narzędzi analitycznych, które umożliwią podejmowanie decyzji w oparciu o mierzalne wskaźniki.
W praktyce reforma powinna wspierać liderów placówek, którzy już dziś wdrażają modele efektywnościowe i kultury jakości – od cyfrowego obiegu danych, przez raportowanie ESG, po zarządzanie energią i procesami. To podejście, które w wielu krajach stało się fundamentem stabilności finansowej szpitali.
Doświadczenia krajów OECD jako punkt odniesienia
Podobne modele transformacyjne funkcjonują od lat w krajach OECD. Doświadczenia m.in. Danii, Finlandii czy Holandii pokazują, że konsolidacja doprowadziła tam do powstania zintegrowanych sieci szpitalnych, działających jako centra kompetencji i współdzielonych zasobów.
Polska reforma zmierza w tym samym kierunku, dostosowując rozwiązania do uwarunkowań demograficznych i ekonomicznych regionów. Jak wskazują eksperci, obecne zmiany są efektem długiego procesu dojrzewania systemu i odejścia od modelu rozproszonego, w którym każdy szpital funkcjonuje w izolacji.
– To, co dziś nazywamy reformą, w rzeczywistości jest procesem transformacji, który od kilku lat dojrzewał w środowisku. Nie jest to zmiana nagła, lecz efekt zrozumienia, że rozproszony model szpitalnictwa nie jest w stanie sprostać wymaganiom nowoczesnej medycyny i ekonomiki zdrowia. Reforma powinna być wdrażana w sposób kontrolowany i oparty na jakości, tak aby każda zmiana przekładała się na bezpieczeństwo pacjentów i przewidywalność finansową placówek – podkreśla Michał Dybowski, prezes Healthcare Poland Foundation i dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa i Zrównoważonego Rozwoju Polskiej Federacji Szpitali.
Eksperci zwracają uwagę, że to również moment na wskazanie konkretnych ścieżek dla placówek przechodzących proces restrukturyzacji – takich, które łączą ocenę jakości klinicznej z audytami finansowymi, energetycznymi i procesowymi, umożliwiając wdrażanie reformy w sposób mierzony i kontrolowany.
Najważniejsze rozwiązania reformy
Reforma szpitalnictwa, która weszła w życie 19 stycznia 2026 r., opiera się na nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej. Projekt został przyjęty przez Radę Ministrów pod koniec czerwca 2025 r., uchwalony przez Sejm na początku sierpnia 2025 r., a następnie podpisany 28 sierpnia 2025 r. przez prezydenta Karola Nawrockiego.
Nowe przepisy umożliwiają szpitalom działającym w sieci – za zgodą NFZ – elastyczne przekształcanie profilu działalności, w tym zastępowanie hospitalizacji leczeniem planowym lub jednodniowym oraz przekształcanie oddziałów w zakłady opiekuńczo-lecznicze lub pielęgnacyjno-opiekuńcze, z zachowaniem części ryczałtu finansowego.
Reforma daje także samorządom narzędzia do konsolidacji placówek oraz wdrażania programów naprawczych dla zadłużonych szpitali. Jednocześnie wspiera lepsze dostosowanie oferty do potrzeb lokalnych, poprawę wycen świadczeń ambulatoryjnych oraz realizację kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy.
Źródło: Forum Ekspertów Ad Rem, Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej.
