reklama

Stwardnienie rozsiane – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie i rokowania. Sprawdź, jakie są początkowe objawy stwardnienia rozsianego!

Ewa Zwolak
Ewa Zwolak
Przyczyną stwardnienia rozsianego jest niszczenie otoczki mielinowej, otaczającej włókna neuronów przez układ immunologiczny.
Przyczyną stwardnienia rozsianego jest niszczenie otoczki mielinowej, otaczającej włókna neuronów przez układ immunologiczny.
Stwardnienie rozsiane jest przewlekłą, zapalną chorobą autoimmunologiczną, bezpośrednio związaną ze zmianami w ośrodkowym układzie nerwowym. Wyodrębnia się kilka postaci klinicznych tej choroby, w tym m.in.: stwardnienie rozsiane rzutowo-reemisyjne, stwardnienie rozsiane wtórnie-postępujące i stwardnienie rozsiane postępująco-nawracające. Bezpośrednie podłoże tej choroby jest bliżej nieznane. Prawdopodobną przyczyną stwardnienia rozsianego jest zniszczenie otoczki mielinowej, która jest substancją, otaczającą włókna centralnego systemu nerwowego. Charakterystyczne objawy stwardnienia rozsianego to: problemy z utrzymaniem równowagi, problemy z koncentracją, zaburzenia perystaltyki jelit i zaburzenia widzenia. Podstawowym badaniem wykorzystywanym przy diagnostyce stwardnienia rozsianego jest rezonans magnetyczny i badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Leczenie stwardnienia rozsianego polega głównie na steroidoterapii, która powinna współgrać z dietą i rehabilitacją.

Stwardnienie rozsiane jest przewlekłą, nieuleczalną chorobą autoimmunologiczną, związaną bezpośrednio z dysfunkcją ośrodkowego układu nerwowego. Początkowe objawy stwardnienia rozsianego pojawiają się pomiędzy 20. a 30. rokiem życia. Co istotne, choroba ta jest najpowszechniejszą przyczyną trwałego, nieurazowego inwalidztwa wśród osób młodych. Stwardnienie rozsiane charakteryzuje się występowaniem rzutów choroby, dla których właściwe jest pojawienie się nowych objawów neurologicznych, które trwają kilka sekund lub minut i powtarzają się kilkukrotnie w ciągu doby.

Stwardnienie rozsiane – przyczyny

Przyczyny stwardnienia rozsianego nie są jeszcze do końca poznane – wystąpienie choroby uzależnione jest od kilku różnych czynników. Największą rolę odgrywa dysfunkcja systemu immunologicznego, który błędnie kwalifikuje za obcą otoczkę mielinową, która otacza włókna centralnego systemu nerwowego i ją unicestwia. Wówczas, gdy ta otoczka ulega zniszczeniu neurony niepoprawnie, przewodzą sygnały.
Przebieg stwardnienia rozsianego uzależniony jest od wielu czynników w tym głównie od konkretnego pacjenta. Wyodrębnia się cztery różne postacie tej choroby:

  • Stwardnienie rozsiane rzutowo-reemisyjne, które jest najczęstszą postacią tej choroby (występuje u ok. 60% pacjentów). Charakteryzuje się ono naprzemiennym występowaniem okresów rzutów i reemisji choroby. Dla okresów wyciszenia choroby właściwy jest stabilny stan neurologiczny.
  • Stwardnienie rozsiane pierwotnie-postępujące, to postać, która charakteryzuje się systematycznym rozwojem choroby i stałym nasilaniem objawów neurologicznych.
  • Stwardnienie rozsiane wtórnie-postępujące, które charakteryzuje się nasilaniem stopnia niesprawności. W przebiegu stwardnienia rozsianego w tej postaci również występują okresy rzutów i reemisji choroby, jednakże równocześnie można zaobserwować progresję objawów neurologicznych.
  • Stwardnienie rozsiane agresywne, które charakteryzuje się występowaniem kilku rzutów w ciągu roku, prowadzących nieuchronnie do niesprawności fizycznej.

Stwardnienie rozsiane – objawy

Zarówno początkowe objawy stwardnienia rozsianego, jak i te występujące w zaawansowanym przebiegu choroby, związane są z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego. Charakterystyczne objawy stwardnienia rozsianego to:

  • Problemy z utrzymaniem równowagi i koordynacji ruchowej (niestabilny chód, uczucie osłabienia mięśni, drżenie kończyn, częściowe niedowłady).
  • Skurcze, sztywność mięśni.
  • Zaburzenia wizualne: niewyraźne widzenie, podwójne widzenie, oczopląs.
  • Zaburzenia mowy i trudności z połykaniem.
  • Zaburzenia perystaltyki jelit przejawiające się zaparciami, nietrzymaniem stolca.
  • Upośledzenie funkcji pęcherza: nietrzymanie moczu lub zatrzymanie moczu.
  • Spadek libido, impotencja.
  • Poczucie zmęczenia i ogólnego osłabienia organizmu.
  • Zawroty głowy.
  • Problemy z pamięcią, koncentracją i percepcją rzeczywistości.
  • Obniżenie nastroju i epizody depresyjne.
  • Odleżyny (w zaawansowanym stadium choroby).

Zobacz też:

Choroby autoimmunologiczne. Czym są i jak je leczyć?

Stwardnienie rozsiane – diagnostyka

Stwardnienie rozsiane jest chorobą trudną do rozpoznania ze względu na niespecyficzne objawy jej towarzyszące. Leczeniem i diagnozowaniem stwardnienia rozsianego zajmuje się neurolog. Podstawowym badaniem sprzyjającym postawieniu diagnozy jest wywiad lekarski i standardowe badanie neurologiczne, które polega na sprawdzaniu refleksu pacjenta, a także jego koordynacji ruchowej, równowagi ciała i ruchów gałek ocznych.
Podstawowe badania na stwardnienie rozsiane to:

  • Rezonans magnetyczny (MRI), który jest dokładnym badaniem, pozwalającym wykryć ogniska zniszczonych otoczek mielinowych. Podobnym, aczkolwiek mniej precyzyjnym, badaniem jest tomografia komputerowa (TK).
  • Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, przy którym kryterium jest obecność prążków oligoklonalnych, pojawiających się u ok. 90% chorych na stwardnienie rozsiane.
  • Potencjały wywołane (EP), które są stanowią badanie dodatkowe przeprowadzane zazwyczaj po rezonansie magnetycznym i po pobraniu płynu mózgowo-rdzeniowego. Dzięki temu badaniu można zmierzyć prędkość, z jaką impulsy nerwowe przemieszczają się wzdłuż włókien nerwowych.

Zobacz też:

Stwardnienie rozsiane – leczenie

Leczenie stwardnienia rozsianego uzależnione jest od postaci choroby, stopnia zaawansowania i towarzyszących jej objawów. Terapia stwardnienia rozsianego obejmuje: leczenie rzutów choroby za pomocą glikokortykosteriodiów i leczenie wpływające na ogólny przebieg choroby, podczas którego stosuje się:

  • Leki immunomodulujące, które powinno się podawać pacjentom już po wystąpieniu początkowych objawów stwardnienia rozsianego. Głównym zadaniem tych leków jest opóźnienie rozwoju choroby, a także znaczne zmniejszenie ryzyka niepełnosprawności. Leki immunomodulujące to głównie: interferony beta oraz octan glatirametr.
  • Leki immunosupresyjne, których zadaniem jest hamowanie niepożądanych reakcji systemu odpornościowego. Stosuje się je przede wszystkim przy nagłym pogorszeniu stanu zdrowia pacjenta ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów.

Ważnym elementem leczenia stwardnienia rozsianego jest również leczenie objawowe, w ramach którego stosuje się:

  • Leki zmniejszające napięcie mięśniowe.
  • Leczenie zaburzeń czynności zwieraczy.
  • Inhibitory wychwytu serotoniny.
  • Leki niwelujące ból neuropatyczny.

Czy wiesz że...W 2012 r. w Polsce wprowadzono do obrotu lek zawierający kannabinoidy – wyciągi chemiczne, zawarte w konopiach siewnych . Mimo stosunkowo zadowalających rezultatów stosowania tego leku może on powodować liczne skutki uboczne w tym m.in.: upośledzenie funkcji poznawczych i objawy psychomatyczne. Leczenie tym lekiem musi odbywać się za zgodą Ministerstwem Zdrowia. Uzyskanie takiej zgody jest możliwe wówczas, gdy nieskuteczne okażą się inne, dostępne formy terapii stwardnienia rozsianego. Co ważne, medyczna marihuana nie jest tym samym co olejek CBD, który jest dostępny bez recepty i można go kupić nawet w sklepach zielarskich.

Zobacz też:

Leczenie farmakologiczne stwardnienia rozsianego powinno być uzupełniane o rehabilitację, która może znacząco wpłynąć na jakość życia pacjentów. Podstawowym zadaniem w rehabilitacji osób, zmagających się stwardnieniem rozsianym jest dostosowanie zadań do ich potrzeb i możliwości. Bardzo ważną rolę w rehabilitacji pełni kinezyterapia, która poprawia sprawność fizyczną pacjentów, a także zwiększa siłę mięśni i ich napięcia. Ponadto codzienne ćwiczenia, nie tylko pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty, przeciwdziałają skutkom postępującej choroby. Przy czym warto podkreślić, że ćwiczeń ruchowych nie należy wykonywać podczas rzutów stwardnienia rozsianego. Kinezyterapię zwykle uzupełnia się o zabiegi fizykalne, w tym m.in. zabiegi magnetostymulacji, które są skutecznie w niwelowaniu bólu i stanów zapalnych. Niezwykle istotna w leczeniu stwardnienia rozsianego jest terapia neurorozwojowa, która polega na przywracaniu człowiekowi kontroli nad ruchami swojego ciała. Jest to możliwe dzięki neuroplastyczności układu nerwowego. W terapii nieprorozwojowej wykorzystuje się dwie podstawowe metody:

  • Metodę PNF Kabata, która polega na leczeniu zaburzeń funkcjonalności nerwowo-mięśniowych przez pobudzanie proprioreceptorów.
  • Metodę NDT, która polega na odtwarzaniu naturalnych ruchów człowieka za sprawą wyrównania posturalnego – utrwalania prawidłowej postawy ciała w różnych pozycjach.

Stwardnienie rozsiane – rokowania

Rokowania przy stwardnieniu rozsianym uzależnione są od kilku różnych czynników w tym m.in. od postępu choroby, stopnia jej zaawansowania, reakcji na leczenie, wieku, płci i rasy. Stosunkowo dobre rezultaty leczenia daje połączenie farmakoterapii i rehabilitacji. W przypadku postępującej postaci stwardnienia rozsianego do trwałego inwalidztwa dochodzi po 7-10 latach od wystąpienia pierwszych objawów choroby.

Źródła:

  1. Pasek J., Opara J., Pasek T., et.al., Rehabilitacja w stwardnieniu rozsianym. Aktualności Neurologiczne. 2009; 9: 272-276.
  2. Świątek M., Stwardnienie rozsiane – przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie: kwadryga.pl/upload/Dokumenty/Artykuly_naukowe/2016_01_naukowy.pdf

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3