Wczesne rozpoznanie czerniaka skóry. Jak odróżnić zwykłe znamię od czerniaka?

Materiał powstał we współpracy z firmą Novartis
Lekarka oglądająca skórę pacjentki w ramach profilaktyki czerniaka
Lekarka oglądająca skórę pacjentki w ramach profilaktyki czerniaka
Udostępnij:
Czerniak jest agresywnym nowotworem skóry wywodzącym się z komórek barwnikowych, czyli tych, które tworzą tak zwane pieprzyki. Nie każdy pieprzyk jest jednak groźny dla Twojego zdrowia. W tym artykule podpowiadamy, w jaki sposób możesz samodzielnie odróżnić podejrzaną zmianę barwnikową od prawidłowej i w ten sposób zapobiec rozwojowi czerniaka.

Z tekstu dowiesz się:

• kto znajduje się w grupie zwiększonego ryzyka zachorowania na czerniaka,
• jak odróżnić zwykłe znamię barwnikowe od czerniaka,
• jak wcześnie wykryć czerniaka.

Czerniak złośliwy jest agresywnym nowotworem skóry wywodzącym się z komórek barwnikowych, czyli tych, które tworzą tak zwane pieprzyki. W wyniku działania różnych czynników, głównie promieniowania słonecznego, u niektórych osób prawidłowe komórki barwnikowe skóry zmieniają się w szybko namnażające się komórki nowotworowe1.

Początkowo czerniak pojawia się na powierzchni skóry, jednak bardzo szybko wrasta w jej głąb i poprzez naczynia krwionośne przenosi się do innych tkanek, dając przerzuty. Gdy czerniak jest zlokalizowany tylko na powierzchni skóry, w większości przypadków możliwe jest całkowite wyleczenie, dlatego tak ważne jest jego szybkie rozpoznanie.

Kto znajduje się w grupie ryzyka zachorowania na czerniaka skóry?

Dane z Krajowego Rejestru Nowotworów są alarmujące – z roku na rok liczba zachorowań na czerniaka rośnie. W ciągu ostatnich trzech dekad współczynnik zachorowalności w Polsce podniósł się prawie trzykrotnie. Ryzyko rozwoju czerniaka wzrasta już od 20. roku życia, przy czym najwięcej czerniaków wykrywanych jest u Polaków między 50. a 64. rokiem życia. Co roku w Polsce ponad 3 tysiące osób dowiaduje się, że ma czerniaka2. Kto jest najbardziej narażony na rozwój tego nowotworu? Ryzyko zachorowania na czerniaka jest wyższe u osób:

• o jasnej karnacji, z włosami blond lub rudymi oraz licznymi piegami,
• z dużą liczbą pieprzyków na skórze,
• narażonych na wieloletnią ekspozycję na promieniowanie słoneczne, w szczególności bez użycia kremów z filtrem UV,
• w podeszłym wieku,
• z wywiadem oparzeń słonecznych,
• korzystających z solarium,
• w których rodzinie występowały przypadki czerniaka.

Jak wygląda czerniak?

Niegroźne, prawidłowe pieprzyki występujące na skórze mogą mieć różny, ale jednolity kolor – od jasno- do ciemnobrązowego. Są przy tym małe, symetryczne i mają gładkie krawędzie.

Jakie cechy znamienia powinny Cię zaniepokoić? Jak może wyglądać wczesny czerniak? Oceniaj znamiona według kryteriów ABCDE3:

1. asymetryczny kształt (rozrost znamienia tylko z jednej strony),
2. brzeg nieregularny (nierówny, nabrzmiały),
3. czerwony i czarny, ale także szary lub biało-niebieski nalot (niejednolitość kolorów w obrębie jednej zmiany),
4. duży rozmiar (powyżej 0,5 cm),
5. ewolucja, czyli jakiekolwiek przekształcenia w obrębie znamienia, których wcześniej nie było.

Czerniak – jak rozpoznać go wcześnie?

Czerniak na skórze może się rozwinąć na podłożu znamion barwnikowych, czyli tzw. pieprzyków, które istnieją na Twojej skórze od wielu lat. W około połowie przypadków pojawia się on jednak na skórze wcześniej niezmienionej. To dlatego tak ważna jest samokontrola całej skóry – nie tylko dotychczas występujących u Ciebie pieprzyków, ale także nowych niepokojących zmian, szczególnie po okresie letnim.

Najprostszym sposobem na wczesne wykrycie czerniaka jest regularne samobadanie wszystkich zmian na skórze. Pomoże Ci w tym aplikacja SkinVision w Twoim telefonie. Dzięki niej zbadasz już istniejące znamiona, które budzą Twój niepokój, a także sprawdzisz nowo powstałe zmiany. Jak działa aplikacja? To proste! Zeskanuj pieprzyk z wybranego obszaru ciała i sprawdź, czy wizyta u lekarza jest niezbędna. Pamiętaj, że jeśli wypełnisz na naszej stronie odpowiedni formularz, będziesz mógł bezpłatnie korzystać ze SkinVision przez najbliższy rok.

Jeśli podczas samobadania i weryfikowania zmian skórnych w aplikacji SkinVision otrzymasz alert, że jakaś zmiana wydaje się podejrzana, koniecznie udaj się na konsultację do dermatologa, który po dokładnym badaniu dermoskopowym oceni znamię i zakwalifikuje je do usunięcia lub obserwacji

Pamiętaj, że w profilaktyce czerniaka kluczowe jest samobadanie – znacząco zwiększa ono szanse na wykrycie choroby w stadium, gdy jest ona całkowicie wyleczalna. Nie zapominaj także o unikaniu ekspozycji na słońce między 12.00 a 15.00 i używaniu kremów z filtrem UV dostosowanych do Twojej karnacji. Te proste zabiegi mogą zapobiec rozwojowi choroby, a co za tym idzie – ocalić Ci życie.

Referencje:

1.Roesch A., Berking C. (2020) Melanoma. In: Plewig G., French L., Ruzicka T., Kaufmann R., Hertl M. (eds) Braun-Falco´s Dermatology. Springer, Berlin, Heidelberg.

2.Krajowy Rejestr Nowotworów: http://onkologia.org.pl/

3.Schadendorf D, van Akkooi ACJ, Berking C, Griewank KG, Gutzmer R, Hauschild A, Stang A, Roesch A, Ugurel S. Melanoma. Lancet. 2018 Sep 15;392(10151):971-984. doi: 10.1016/S0140-6736(18)31559-9.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Przejdź na stronę główną Strona Zdrowia
Dodaj ogłoszenie