Strzyżak – tzw. latający kleszcz. Jak wygląda strzyżak jeleni i jak go odstraszyć? Sprawdź, czym grozi ugryzienie „kleszcza ze skrzydłami”

Jagoda Bosek
Strzyżak ma skrzydła, silne odnóża z pazurkami czepnymi oraz twardy pancerz.
Strzyżak ma skrzydła, silne odnóża z pazurkami czepnymi oraz twardy pancerz. Henrik_L/gettyimages.com
Udostępnij:
Strzyżak jeleni, inaczej sarni, potocznie określany jest jako latający kleszcz lub kleszcz ze skrzydłami. Nie jest jednak pajęczakiem, tylko owadem. Najpowszechniej występuje na terenach leśnych, gdzie żeruje na krwi ssaków. Ugryzienie strzyżaka jest bolesne i pozostawia ślad, który może utrzymywać się miesiącami. Sprawdź, jak wygląda strzyżak, czy jest niebezpieczny dla człowieka, czym grozi ugryzienie tego pasożyta oraz jak się przed nimi chronić.

Czy kleszcze mają skrzydła? Czym jest strzyżak jeleni?

Strzyżak jeleni, zwany również strzyżakiem sarnim (Lipoptena cervi), to pasożytniczy owad o pokroju przypominającym kleszcza. Odróżnia go jednak to, że lata – choć gdy już znajdzie ofiarę, odrzuca skrzydła.

Strzyżak bywa mylnie nazywany wpleszczem ze względu na fakt, że należy do tej samej rodziny narzępikowatych, owadów zwanych także wpleszczowatymi, należącej do rzędu muchówek. Alternatywne nazwy tego owada to strzyżak jelenica, łowik lub wsza jelenia.

Strzyżak występuje pospolicie na lasach i na obszarach przyleśnych. Strzyżaki jelenica są aktywne głównie latem – od czerwca do września. Należy jednak pamiętać, że można je również spotkać w okresie ciepłej wiosny lub jesieni.

Jak rozpoznać strzyżaka?

  • Ma ciało koloru brunatnego o długości 5–6 milimetrów,
  • tułów porasta szczecina,
  • z brązowego, spłaszczonego ciała wychodzą 3 pary silnych odnóży,
  • odnóża zakończone są pazurkami czepnymi,
  • chitynowy pancerzyk strzyżaka jest bardzo twardy, dlatego trudno go rozgnieść,
  • skrzydła mają do sześciu milimetrów długości i są przez owada zrzucane, gdy znajdzie sobie żywiciela i mocno wczepi się w jego ciało, by pić krew.

Samice strzyżaka są jajożyworodne, wydając na świat na futrze żywiciela już wyklutą larwę. Owad nie rozmnaża się na ciele człowieka.

Przeczytaj również:

Latający strzyżak a kleszcz – czym się różni?

Na pierwszy rzut oka są dwie podstawowe różnice pozwalające odróżnić strzyżaka od kleszcza to skrzydła i liczba odnóży. Kleszcz nie jest owadem, lecz pajęczakiem, dlatego ma cztery pary odnóży, a nie trzy. Ponadto kleszcze nie latają, gdyż nie mają skrzydeł i są mniejsze od strzyżaków. Kleszcz pospolity, który jeszcze nie napił się krwi, ma do czterech milimetrów długości, a strzyżak – do sześciu milimetrów.

Kleszcze stanową rezerwuar różnych drobnoustrojów, które wywołują groźne choroby u ludzi, a także zwierząt domowych. Wbrew pozorom kleszcze odpowiadają nie tylko za boreliozę czy zapalenie opon mózgowych! Sprawdź, jakie choroby są roznoszone poprzez ugryzienia kleszczy! Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.

Choroby od kleszczy – nie tylko borelioza i odkleszczowe zap...

Czy ugryzienie strzyżaka boli?

Strzyżaki podobnie jak kleszcze żywią się krwią. Ich ofiarami są przeważnie sarny, jelenie i łosie. Człowiek, wchodząc do lasu, również jest narażony na ugryzienia tych owadów, stając się ofiarą przypadkową.

Sam moment ukąszenia przez strzyżaka nie jest bolesny, więc można go nie zauważyć. Po ugryzieniu może jednak pojawić się na skórze zaczerwienienie i świąd, a także dotkliwa i przewlekła reakcja alergiczna. Na skórze pojawić może się obrzęk w postaci swędzącej grudki. Zmiany mogą utrzymywać się przez kilka tygodni, choć nawet do roku, a także odnawiać się po pewnym czasie.

Polecamy także:

Czy strzyżak jest niebezpieczny dla człowieka?

Strzyżak to przede wszystkim owad bardzo uciążliwy. Może pojawiać się całymi chmarami w okolicach ścieżek spacerów zwierząt, zwłaszcza przy potokach i w miejscach podmokłych. Często obsiadają człowieka i wchodzą pod ubranie, do nosa, ucha, pod powiekę. Strzyżaki ukryte pod ubraniem lub między włosami możemy znaleźć na sobie nawet wiele godzin po leśnym spacerze.

Próba zabicia strzyżaka często kończy się niepowodzeniem, gdyż owad ten jest płaski i bardzo odporny na gniecenia. Na końcach odnóży mają haczyki, dzięki którym łatwo przyczepiają się do skóry i tkanin. Ciężko strzepnąć je z ciała lub ubrania.

Strzyżaki mogą przenosić choroby takie jak borelioza, bartonelloza i anaplazmoza, a także bakterie powodujące inne choroby i zmiany skórne. Specjaliści twierdzą jednak, że nie jest pod tym względem aż tak niebezpieczny jak kleszcz.

Reakcja alergiczna na ugryzienie strzyżaka zazwyczaj nie jest groźna i obejmuje wspomniane już wcześniej zmiany skórne (rumień, długo utrzymujące się czerwone zgrubienie). Należy jednak pamiętać, że zawsze istnieje ryzyko uczulenia i może wtedy dojść do bardzo silnej reakcji alergicznej (na przykład do wystąpienia duszności).

Ugryzienie strzyżaka może być szczególnie niebezpieczne dla małych dzieci i alergików.

Warto przeczytać:

W przypadku dostania się strzyżaka pod powiekę należy jak najszybciej przepłukać oko roztworem soli fizjologicznej i obserwować. Jeśli podrażnienie oka będzie się utrzymywać, trzeba bezzwłocznie udać się do okulisty. W przypadku uszkodzenia mechanicznego gałki ocznej może być konieczne zastosowanie kropli i maści na receptę, np. z antybiotykiem, a także z pantenolem ułatwiającym regenerację rogówki. Nigdy nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty.

Jak odstraszyć strzyżaki?

Niestety, ochrona przed tymi owadami nie jest sprawą łatwą. Podstawą jest odpowiedni ubiór na wyprawę do lasu, osłaniający jak największą powierzchnię ciała. Długie rękawy i ochrona głowy w przypadku spacerów w naturze to konieczny środek ostrożności.

Ubranie nie powinno być luźne, lecz ściśle przylegające do skóry, co niestety i tak nie daje stuprocentowej gwarancji, że strzyżak się pod nie nie przedostanie. Warto wybierać ubiór w jasnych kolorach, ponieważ owady te szukają ofiar ciemno ubarwionych. Można dodatkowo zastosować środki ochronne przed owadami w postaci repelentów (aerozole, opaski), nie dają one jednak gwarancji odstraszenia tych uciążliwych stworzeń.

Przeczytaj również poradnik:

ZOBACZ: Lekarze zachęcają do szczepienia się przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu. „Potrafimy świetnie zapobiegać tej chorobie”. Ekspert: dr hab n. med. Ernest Kuchar, specjalista chorób zakaźnych, pediatra, Klinika Pediatrii z odziałem Obserwacyjnym, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Prezes Polskiego Towarzystwa Wakcynologii

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego?Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie