Sok z brzozy, czyli oskoła lub bzowina – właściwości, dawkowanie i przeciwwskazania. Na co pomaga sok brzozowy, jak go zbierać i pić?

Swietłana Rudowicz
Zbieranie soku z brzozy można przeprowadzić wczesną wiosną przed pojawieniem się pąków i tylko z drzew w odpowiednim wieku
Zbieranie soku z brzozy można przeprowadzić wczesną wiosną przed pojawieniem się pąków i tylko z drzew w odpowiednim wieku alexdov/123RF
Sok z brzozy, nazywany też bzowiną i oskołą, to smaczny napój pozyskiwany z pnia różnych gatunków tego drzewa, ceniony za orzeźwiający smak oraz cenne właściwości odżywcze, prozdrowotne i pielęgnacyjne. Wyjaśniamy, jaką ma wartości odżywczą, kiedy i jak go zbierać, jak wybierać w sklepie oraz po co i jak pić.

Sok z brzozy – kalorie i wartości odżywcze

Sok z brzozy (bzowina, oskoła) to płyn, który czerpie się spod kory różnych gatunków tego drzewa (Betula spp.). Jest bezbarwny lub lekko żółtawy i ma lekko gęstą konsystencję. Jest bogatym źródłem składników mineralnych takich jak potas, wapń i mangan, zawiera także pewne ilości innych pierwiastków, do których należy m.in. magnez i miedź.

Oskoła zawiera głównie cukry proste, m.in. fruktozę, glukozę, sacharozę i ksylozę, której pochodną jest słodzik ksylitol, nazywany cukrem brzozowym (choć najczęściej jest on produktem fermentacji bakteryjnej). Dodatkowo w jego skład wchodzą glukozydy takie jak betulozyd i monotropitozyd, z których uwalniane są salicylany (związki podobne do aspiryny), kwasy organiczne, m.in. cytrynowy, jabłkowy, chlorogenowy czy betulinowy, betulinę, przeciwutleniacze z grupy flawonoidów, saponiny, aminokwasy, garbniki, enzymy, jak również zmienne ilości witaminy C oraz witamin z grupy B.

100 ml oskoły to 19-22 kcal i od 1,1 do 5,4 g węglowodanów, choć w sprzedaży zdarzają się produkty zawierające w tej porcji tylko 3,6 kcal i 0,9 g węglowodanów.

Zawarte w soku z brzozy związki węglowodanowe to prebiotyki, tj. związki odżywiają korzystne bakterie jelitowe, natomiast betulina i jej pochodne należą do związków wykazujących silne działanie niszczące komórki nowotworowe.

Przeczytaj też:

Sok z brzozy – właściwości i zastosowanie

Sok z brzozy w słowiańskiej medycynie ludowej od wieków stosowany był jako remedium na wiele schorzeń. Choć wciąż brakuje nowoczesnych badań z jego zastosowaniem, jest on uznanym środkiem wspomagającym prawidłowe funkcjonowanie jelit, nerek i wątroby. Dzięki działaniu moczopędnemu oraz stymulującemu naturalną mikroflorę jelit wspiera oczyszczanie organizmu z toksyn oraz pomaga wzmacniać odporność organizmu na przeziębienia i inne infekcje.

Oskoła łagodzi podrażnienia żołądka i jelit, pobudza trawienie i pomaga przeciwdziałać zaparciom. Uważa się też, że przynosi ulgę w bólach reumatycznych, wspiera ona układ krwionośny i wpływa na szybsze gojenie się ran, a także działa korzystnie na cerę problematyczną i suchą. Picie bzowiny poleca się osobom zmagającym się z anemią, anginą i szkorbutem.

Sok z brzozy – jak pić?

Oskoła charakteryzuje się orzeźwiającym smakiem, przypominającym słodzoną wodę. Niektórzy preferują dodawanie do niej miodu lub naturalnych soków owocowych (np. z malin czy jabłek).

Soku z brzozy nie należy jej podgrzewać, inaczej nie zachowa swoich najbardziej wartościowych. Najkorzystniej jest pić własnoręczne zebrany sok, jednak nie zawsze jest to możliwe. Jedyną opcją, która wtedy pozostaje, jest sięgnięcie po oskołę sprzedawaną w sklepach zielarskich, aptekach i niektórych supermarketach.

W sprzedaży znajdują się produkty pasteryzowane będące oskołą naturalną, jak napoje na jej bazie z dodatkiem cukru i soków. Przy zakupie należy zwrócić uwagę, by produkt nie zawierał przede wszystkim konserwantów, a najlepiej też dodanego cukru, oraz by nie był rozcieńczony. Może ew. zawierać dodatek kwasu cytrynowego.

Kurację bzowiną najlepiej przeprowadzić po zimie. Może wtedy wpłynąć korzystnie na wiosenny niedobór witamin, zmęczenie, ogólne rozbicie i złe samopoczucie. Kuracja powinna trwać ok. 3 tygodni. W jej tracie należy pić min. 100 ml soku 2 razy dziennie.

Sok z brzozy – przeciwwskazania i skutki uboczne

Sok z brzozy jest całkowicie naturalny i odznacza się szeregiem właściwości leczniczych, jednak istnieją przeciwwskazania co do jego picia. Należą do nich:

  • uczulenie na pyłek brzozy,
  • nadwrażliwość na salicylany, która objawia się reakcją alergiczną w postaci wysypki i swędzenia skóry,
  • niewydolność wątroby i układu moczowego,
  • obrzęki towarzyszące ciąży, zaburzeniom funkcjonowania nerek i serca.

Należy pamiętać, że częstą cechą oskoły jest wysoka zawartość manganu, którego nadmiar jest szkodliwy u osób z zaburzeniami pracy wątroby. Podczas kuracji należy zrezygnować z przyjmowania tego pierwiastka w formie suplementów diety.

Zobacz także:

Sok z brzozy – kiedy i jak zbierać sok z brzozy?

Brzoza stanowiła niegdyś święte drzewo. W niektórych religiach przedchrześcijańskich miała istotne znaczenie symboliczne i pełniła funkcje rytualne. Zbieranie zawartego w nich soku należy do starej tradycji, niegdyś często praktykowanej głównie w Europie Środkowo-Wschodniej i Skandynawii. Dziś skala tego zjawiska jest o wiele mniejsza.

Sok z brzozy zbiera się wczesną wiosną, zazwyczaj na przełomie marca i kwietnia. Przyjmuje się, że odpowiedni czas na pozyskiwanie oskoły wypada wtedy, gdy przez kilka dni utrzymuje się temperatura na poziomie 8-10 stopni Celsjusza, a drzewo nie wypuściło jeszcze liści ani pąków.

Aby sprawdzić, czy można już zbierać sok, należy na próbę naciąć jedną z gałązek i cierpliwie czekać na to, czy zacznie wypływać z niej sok.

Oskołę można zbierać zarówno z najpopularniejszego gatunku brzozy, czyli brzozy brodawkowatej (Betula pendula), jak i brzozy omszonej (Betula pubescens). Trzeba jednak pamiętać, że drzewo nie powinno mieć mniej niż 10 lat, a jego obwód musi przekraczać 20 centymetrów.

Brzoza powinna rosnąć z daleka od ruchliwych dróg i innych źródłem zanieczyszczeń. Nie wolno jej pozyskiwać z gatunków chronionych, do których należy brzoza karłowata, brzoza niskiej, brzoza ojcowska i brzoza Szafera.

Do zbierania soku można wykorzystać poniższe metody:

  • Nacięcie pnia – sprawdza się to najlepiej w przypadku drzew, które rosną pochyle. Nacięcie nie powinno być głębokie (maksymalnie 2-3 centymetry). Wykonuje się je za pomocą siekierki, po czym umieszcza w otworze umieszcza plastikową lub stalową rurkę i poniżej stawia się duże naczynie.
  • Wiercenie w pniu – polega na zrobieniu około 3-centymetrowego otworu wiertłem przystosowanym do drewna. Podobnie jak przy nacięciu pnia umieszcza się w nim rurkę umożliwiającą spłynięcie soku do naczynia.
  • Przycięcie gałązki i przymocowanie do niej plastikowej butelki, która jej nie obciąży. Oskoła uzyskana w taki sposób jest najsłodsza.

Po zebraniu soku otwór należy zabezpieczyć środkiem antybakteryjnym i zatkać korkiem. Zbieranie soku może trwać od kilku godzin do całego dnia. Zależne jest od tego, ile oskoły daje brzoza w danym momencie (a jest to średnio do 5 litrów dziennie). Sok powinien być przechowywany nie dłużej niż 2 dni w naczyniach wykonanych z szkła, ceramiki lub emaliowanych metali.

Sok z brzozy – pielęgnacja włosów wodą brzozową

Woda brzozowa jest roztworem soku brzozowego i alkoholu w stosunku 1:1. Stosowana jest zwłaszcza do pielęgnacji włosów. Odpowiada za znaczne wzmocnienie ich cebulek i odświeża skórę głowy, przez co polecana jest osobom zmagającym się z przetłuszczaniem włosów, ich wypadaniem oraz łupieżem. Może też pomóc osobom, które cierpią na łysienie androgenowe lub plackowate, bądź przeszły chemioterapię.

Wodę brzozową można ją stosować jako wcierkę, czyli nakładać ją na skórę głowy i dokładnie ją wmasowywać, a ponadto stosować do spryskiwania suchych lub mokrych włosów. Regularne stosowanie przynosi efekty po upływie około miesiąca.

Roztwór świeżego soku brzozowego i alkoholu, ew. spirytusu salicylowego, może stosować do przemywania skóry twarzy, szyi i dekoltu. Taka kuracja rozjaśnia cerę i pomaga usuwać niezbyt uporczywe przebarwienia. Natomiast czysty sok brzozowy nadaje się do przygotowania łagodzących podrażnienia okładów na oczy.

Polecamy także:

ZOBACZ: Sok z brzozy – wiosenny zastrzyk energii. Jakie ma właściwości?

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3