Porzeczka – wartości odżywcze i odmiany. Jakie właściwości ma czarna porzeczka i jej liście?

Agata Orzełowska
Garść owoców czarnej porzeczki dostarcza ponad dwukrotnie więcej witaminy C niż dzienne zapotrzebowanie. Dodatkowo surowcem leczniczym są liście tej rośliny, które są bogate w garbniki, olejki lotne, rutynę i flawonoidy.
Garść owoców czarnej porzeczki dostarcza ponad dwukrotnie więcej witaminy C niż dzienne zapotrzebowanie. Dodatkowo surowcem leczniczym są liście tej rośliny, które są bogate w garbniki, olejki lotne, rutynę i flawonoidy. klimkin/Pixabay.com
Porzeczka to bardzo popularny w Polsce i bardzo zdrowy owoc. Ma wysoką zawartość witaminy C, która jest silnym antyoksydantem, i wiele innych cennych składników. Do diety warto włączyć m.in. czerwoną i czarną porzeczkę, przynajmniej w sezonie, gdy dostępne są ich owoce. Właściwości zdrowotne mają nie tylko owoce, ale także liście porzeczki szczególnie czarnej.

Porzeczka i jej gatunki

Porzeczka (Ribes L.) to niski krzew należący do rodziny agrestowatych. Rośnie w klimacie umiarkowanym i występuje na całej półkuli północnej. Wyróżnia się ok. 150 gatunków porzeczki, z czego 6 rośnie w Polsce dziko. Gatunki porzeczki uprawiane ze względu na owoce to porzeczka zwyczajna (czerwona), porzeczka agrest (zwyczajowo nazywana agrestem), porzeczka biała oraz porzeczka czarna.

Porzeczka czerwona ceniona jest głównie ze względu na owoce – zawierają bardzo dużo witaminy C oraz witaminy PP, dlatego robi się z nich smaczne i zdrowe domowe przetwory. Porzeczka agrest to gatunek nieco ostatnio zapomniany. A szkoda, bo owoce agrestu są bardzo smaczne i dostarczają wielu cennych witamin (to bogate źródło witamin C i A) oraz potasu. Porzeczka biała ma właściwości zbliżone do owoców odmiany czerwonej. Ze wszystkich odmian porzeczki najwięcej witaminy C i składników odżywczych oraz właściwości leczniczych ma jednak porzeczka czarna. Oprócz owoców wykorzystuje się też liście czarnej porzeczki czarnej (Folium Ribis nigri), które są surowcem zielarskim. Zbiera się je wiosną i suszy w temperaturze do 40 stopni Celsjusza.

Porzeczka czarna i czerwona – wartości odżywcze owoców

Czarna porzeczka to prawdziwa skarbnica antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia substancji. Liście czarnej porzeczki zawierają flawonoidy, sole magnezowe, kwasy organiczne, fitochinony, karoten, garbniki, fitoncydy, olejek eteryczny, witaminy z grupy B, witaminę P i bardzo dużą ilość witaminy C – w 100 g liści jest 100–150 mg witaminy C.

Przeczytaj również:

Owoce czarnej porzeczki zawierają garbniki, flawonoidy, kwasy organiczne, antocyjany, olejek eteryczny, białko (1.4 g), węglowodany (15.38 g), biopierwiastki: wapń 55 mg, magnez 24 mg, fosfor 59 mg, potas 322 mg, żelazo 1.54 mg, sód 2 mg i cynk 0.27 oraz witaminy: witamina C 181 mg w 100 g (garść czarnych porzeczek pokrywa prawie 260% dziennego zapotrzebowania na witaminę C), witaminy z grupy B (witamina B1, ryboflawina, niacyna, witamina B6), witamina P – 1000 mg, witamina A – 230 IU, witamina E – 1 mg i witamina K – 1800 ug. 100 g czarnych porzeczek ma wartość energetyczną 63 kcal.

Czerwona porzeczka ma mniej witamin i minerałów niż czarna. 100 g owoców czerwonej porzeczki zawiera: 1.4 g białka, 13.80 g węglowodanów, 4.3 g błonnika, sole mineralne: wapń – 33 mg, magnez – 13 mg, żelazo – 1.00 mg, potas – 275 mg, fosfor – 44 mg, cynk – 0.23 mg i sód – 1 mg, a także witaminy: witamina C – 41 mg, ryboflawina – 0.050 mg, niacyna (PP, B3) – 0.100 mg, tiamina – 0.040 mg, witamina B6 – 0.070 mg, kwas foliowy – 8 μg, witamina K – 11.0 μg, witamina A – 42 IU i witamina E – 0.10 mg.

Właściwości lecznicze i prozdrowotne porzeczki

Napary z liści porzeczki czarnej mają działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i grzybobójcze. Działają też napotnie, przeciwgorączkowo, żółciopędnie, moczopędnie, przeciwobrzękowo, detoksykacyjnie, wykrztuśnie, przeciwzapalnie, przeciwreumatycznie i rozkurczowo na mięśnie gładkie. Zwiększają wydzielanie soków trawiennych, regulują przemianę materii i pobudzają apetyt. Garbniki zawarte w liściach czarnej porzeczki działają ściągająco i przeciwbiegunkowo, zwalczają też bakterie E-coli odpowiedzialne za zatrucia pokarmowe. Fitoncydy, w które zasobne są liście porzeczki są zaś pomocne przy zakażeniach dróg moczowych.

Sok z porzeczek ma działanie wzmacniające układ odpornościowy, odtruwające, moczopędne, napotne oraz przeciwgorączkowe.

Top 10 produktów wzmacniających organizm! Sprawdź, co jeść, ...

Rutyna zawarta w czarnych porzeczkach wspomaga wchłanianie witaminy C, uszczelnia i wzmacnia naczynia krwionośne. Kwercetyna oczyszcza drogi moczowe i ma działanie przeciwalergiczne. Kwasy fenolowe zawarte w czarnych porzeczkach działają przeciwzakrzepowo, przeciwzawałowo i przeciwzapalnie. Flawonoidy pomagają zwalczać wolne rodniki i są cennym sprzymierzeńcem w profilaktyce miażdżycy i innych chorób.

Czarna porzeczka obniża też ciśnienie krwi, poziom cholesterolu i cukru we krwi. Zawiera dużą ilość błonnika pokarmowego, dzięki czemu reguluje pracę jelit i zapobiega zaparciom. Witamina A zawarta w czarnej porzeczce wspomaga pracę oczu i zapobiega m.in. rozwojowi zaćmy (katarakty oka).

Czerwone porzeczki mają mniej cennych substancji niż czarne, ale także są pomocne w profilaktyce chorób układu krążenia i przy dolegliwościach ze strony układu pokarmowego. Podobnie jak porzeczki czarne, mają właściwości antybakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze, działają odkażająco, przeciwzapalnie i moczopędnie. Stymulują też pracę układu odpornościowego i łagodzą dolegliwości związane z menstruacją.

Zastosowanie porzeczki czarnej i czerwonej

Napar z liści czarnej porzeczki stosuje się przy przeziębieniu, anginie i grypie, przy kaszlu i w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, przy zakażeniach dróg moczowych, zaburzeniach trawienia, zatruciach pokarmowych, osłabieniu i alergii. Może też być stosowany miejscowo, do przemywania trudno gojących się ran.

Sok z owoców porzeczki czarnej stosuje się pomocniczo w domowej terapii anginy, przeziębienia, stanów zapalnych górnych dróg oddechowych oraz przy reumatyzmie i artretyzmie. Sok z czarnych porzeczek jest też pomocny w okresie osłabienia i rekonwalescencji, przy anemii, problemach z krzepliwością krwi i skazie krwotocznej. Zapobiega też wypadaniu włosów i zębów (z powodu dużego niedoboru witaminy C, który prowadzi do szkorbutu), wspomaga pracę nerek i przyspiesza procesy oczyszczania organizmu z toksyn.

Przeczytaj również:

Z czarnej i czerwonej porzeczki robi się też przetwory: soki, konfitury i dżemy. Popularna jest też nalewka z czarnej porzeczki, którą przygotowuje się z litra 70-procentowego spirytusu, kilograma świeżych owoców czarnej porzeczki oraz syropu cukrowego (w proporcjach: 0,5 kg cukru na 0,5 lita wody).

Dżem z porzeczki

Do wykonania dżemu potrzebne są tylko dwa składniki: 1 kg czarnej lub czerwonej porzeczki oraz 500 g cukru. Pozbawione gałązek owoce należy przełożyć do garnka, dodać cukier i całość gotować na małym ogniu przez 1-2 godziny. Na koniec do wyparzonych słoików trzeba przelać wrzący dżem i dokładnie je zakręcić.

Koronawirus atakuje parlamentarzystów

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3