Lamblia to niebezpieczny dla zdrowia pasożyt wywołujący lambliozę (giardioza) – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie

Justyna Śmigaruk
Lamblia to pasożyt wywołujący lambliozę.
Lamblia to pasożyt wywołujący lambliozę. 123rf
Lamblia to powszechnie występujący pasożytniczy pierwotniak. Żyje w jelitach lub drogach żółciowych człowieka, a także w wymienionych narządach u zwierząt domowych. Wywołuje chorobę o nazwie lamblioza (giardioza), powodującą dość zróżnicowane objawy. Cysty lamblii jelitowych mogą przetrwać nawet w niekorzystnych warunkach środowiskowych. Jeśli zostaną wykryte u jednego domownika, cała reszta osób mieszkających pod tym samym dachem powinna poddać się badaniom i leczeniu przeciwpasożytniczemu.

Lamblia, czyli ogoniastek jelitowy

Lamblia to niewielki pierwotniak z grupy wiciowców, który określany jest wieloma różnymi, niekoniecznie prawidłowymi nazwami. Najpopularniejsza, a zarazem właściwa jest nazwa łacińska, czyli Giardia lamblia. Po polsku nazywa się go ogoniastkiem jelitowym, giardią jelitową, bądź wielkouśćcem jelitowym. Pierwotniak ten wiedzie pasożytniczy tryb życia, wywołując u swoich nosicieli chorobę nazywaną lambliozą lub giardiozą. Giardia lamblia to jeden z pasożytów odpowiadających za najliczniejsze zakażenia nie tylko u ludzi, ale także zwierząt domowych – psów oraz kotów.

Lamblia jest bardzo małym organizmem, gdyż osiąga od 9 do 12 mikrometrów długości. Ma podwójne organella, ułożone symetrycznie wzdłuż osi jej ciała – dwa jądra komórkowe i dwa komplety wici. Co nietypowe, nie zawiera mitochondriów, czyli organelli odpowiedzialnych za wytwarzanie energii niezbędnej do poruszania i funkcji życiowych. Dlatego lamblia jest bardzo dobrze przystosowana do pasożytowania na kosmkach jelitowych, skąd czerpie potrzebną energię. Posiada specjalny dysk czepny z przyssawką, którą przyczepia się ściśle do maleńkich komórek nabłonkowych jelita lub pęcherzyka żółciowego.

Polecamy przeczytać poradnik: Choroby od kota

Cykl życiowy lamblii

Lamblie mają dość prymitywny i schematyczny cykl życiowy. W ich rozwoju wyróżnia się formę trofozoid, cyst, oraz czynne pasożyty. Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową po dostaniu się do układu trawiennego żywiciela, cyst. W dwunastnicy z cyst uwalniane są trofozoidy, które wędrują do jelita cienkiego, gdzie przyczepiają się do jego ścian za pomocą specjalnego aparatu. Tam rozwijają się właściwe formy lamblii, które kolonizują (czyli zasiedlają) jelito czcze, drogi żółciowe, a nawet pęcherzyk żółciowy. Mnożą się poprzez podział podłużny w bardzo szybkim tempie i częściowo przeobrażają w postać cysty, niezwykle odporne na niekorzystne warunki środowiskowe, a następnie wydalane z kałem. W ten sposób może dojść do zarażenia kolejnych nosicieli lamblią.

Przy jednym wypróżnieniu wydalone zostaje nawet do 500 milionów cyst. W wilgotnym kale przetrwają nawet przez 3 tygodnie, natomiast w zbiorniku wodnym do kilku miesięcy.

Giardia lamblia kolonizuje jelita, a także drogi żółciowe. To jeden z pasożytów, którymi ludzie, psy i koty mogą zarażać się wzajemnie. Prosty cykl życiowy, intensywne procesy rozmnażania i doskonałe przystosowanie do pasożytniczego trybu życia sprawiają, że lamblie pojawiają się u około 10 proc. ludzi dorosłych w Polsce. Natomiast lamblie u dzieci są jeszcze częstsze, bowiem dotyczą nawet 25 procent najmłodszych. Warto więc być wyczulonym na objawy zakażenia pasożytem (lambliozy) i w razie potrzeby szybko udać się do lekarza.

Zatrucia pokarmowe – 10 produktów najczęściej powodujących i...

Jak można się zarazić lamblią (lambliozą)?

Lamblia to pierwotniak występujący w kale w postaci odpornych cyst. Zakażenie nim wywołuje chorobę nazywaną lambliozą lub giardiozą, która należy do grupy chorób brudnych rąk. Można się nią zarazić pijąc wodę, lub spożywając żywność zanieczyszczoną ludzkim, psim lub kocim kałem, a także dotykając ust dłońmi, które wcześniej miały styczność z zainfekowanymi odchodami (np. podczas sprzątania odchodów po swoim pupilu). Do połknięcia cyst dochodzi głównie przez niedostatki higieny osobistej i niekorzystanie z mydła.

To powód, dlaczego o wiele częściej na lambliozę chorują dzieci. Najmłodsi spędzają czas na świeżym powietrzu, bawiąc się w piaskownicy, grzebiąc w ziemi w poszukiwaniu ciekawych obiektów, a w trakcie zabawy nie raz sięgają rączkami w okolice buzi i ust. Ryzyko wzrasta, jeśli maluszek po zakończonej zabawie nie umyje dłoni przed spożyciem posiłku. Lambliami można zarazić się także od zwierząt domowych, które są nosicielami cyst. W tym przypadku to także najmłodsi znajdują się w grupie ryzyka. Co istotne, zwierzęta mogą zwrotnie zarazić się, zjadając lub liżąc ludzki kał.

Fundamentem profilaktyki lambliozy jest dbanie o wzmożoną higienę osobistą, mycie warzyw i owoców przed ich spożyciem, dokładne mycie rąk przed posiłkami i po powrocie do domu, a także regularne odrobaczanie zwierząt domowych.

Sprawdź, czy znasz: Najczęstsze ludzkie pasożyty

Lamblia wywołuje lambliozę. Jakie są objawy tej choroby?

Lamblia powoduje groźną chorobę pasożytniczą, jaką jest lamblioza (giardioza). Nasilenie i postać objawów są różne, w zależności od ilości pasożytów kolonizujących układ pokarmowy i kondycji układu odpornościowego pacjenta. W około 10 proc. przypadków zakażenie lambliami przebiega bezobjawowo. Jeśli pojawiają się symptomy, przyjmują przeważnie postać zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Najczęściej są to:

  • napadowe, uogólnione bóle brzucha (trudno zlokalizować źródło),
  • nudności,
  • ból w okolicy pęcherzyka żółciowego,
  • biegunki występujące naprzemiennie z zaparciami,
  • zaburzenia trawienia,
  • obfite stolce o bardzo nieprzyjemnym zapachu.

Przy długotrwałym zakażeniu, lamblie u dzieci mogą spowodować zaburzenia rozwoju fizycznego. U pacjentów ze wszystkich grup wiekowych pojawiają się niekiedy takie symptomy jak wychudzenie (spowodowane częstymi biegunkami), niedokrwistość z niedoboru żelaza (wywołana zaburzeniami wchłaniania tego składnika w jelicie), a także krótkotrwałe napady gorączki z jednoczesnym obniżeniem ciśnienia tętniczego krwi. Lamblie jelitowe mogą też przyczyniać się do problemów skórnych, na pierwszy rzut oka trudnych do powiązania z pasożytami: uporczywy trądzik, wysypka alergiczna na całym ciele. Nie są one jednak częstym objawem zakażenia. Oznaki zakażenia lamblią niestety nie należą do specyficznych, dlatego niejednokrotnie diagnoza bywa utrudniona.

Domowe sposoby na złagodzenie bólu żołądka! [9 PORAD]

Diagnostyka zakażenia lamblią (lambliozy)

Lamblia to jeden z pasożytów, które rozpoznaje się na podstawie badania kału ogólnego i na pasożyty oraz badań krwi. Lamblie w kale mają przeważnie postać cyst – rzadko stwierdza się obecność żywych pasożytów lub form pośrednich. Trofozoidy można zidentyfikować w treści pobranej z dwunastnicy lub dróg żółciowych za pomocą zgłębnika.

Przy podejrzeniu lambliozy najczęściej wykonuje się badanie kału. Co ważne, jednorazowy ujemny wynik nie wyklucza obecności pasożyta w organizmie. Testy należy powtórzyć w odstępach 2-3 dni, a nawet kilkukrotnie, ponieważ cysty wydalane są cyklicznie, a nie za każdym razem podczas wypróżnienia. Badania kału należy wykonać nie tylko u osoby z prawdopodobnie chorej na giardiozę, ale także u domowników. Cena badania wykonanego prywatnie mieści się w szerokim przedziale 30-90 złotych, w zależności od miasta.

Nieco dokładniejszym badaniem jest test na obecność lamblii, do którego materiałem biologicznym jest krew. Pasożyty same w sobie nie znajdują się w krwi człowieka, ale w wyniku zarażenia, w organizmie zostaje uruchomiona produkcja specyficznych przeciwciał klas IgG oraz IgM. Test na lamblie z krwi można zamówić przez internet, a następnie samodzielnie wykonać w domu pobrając próbkę krwi z palca, używając w tym celu specjalnego zestawu do pobrań. Pobrany materiał biologiczny należy jak najszybciej odesłać do laboratorium. Najwłaściwsze jest wykonanie testu rano, a następnie wysłanie listu priorytetem tego samego dnia (wcześniej warto dowiedzieć się o godzinie wysyłki listów danego dnia). Badanie daje dużą pewność w kwestii zakażenia lambliami.

Czytaj także

Leczenie lambliozy u dzieci i dorosłych

Lamblia jest trudnym do eliminacji z organizmu pasożytem. Leczenie lambliozy powinno być dobrane indywidualnie, w zależności od stanu zdrowia, wieku i potrzeb konkretnego pacjenta. Giardiozę leczy się przy pomocy doustnych preparatów przeciwpasożytniczych, które mogą powodować następujące skutki uboczne: biegunka, zawroty głowy, osłabienie i reakcje skórne. Dlatego należy bezwzględnie przestrzegać dawkowania preparatu rozpisanego przez lekarza, szczególnie gdy lamblia jelitowa zdiagnozowana została u dziecka.

Warto pamiętać o szybkim rozprzestrzenianiu się lamblii oraz jej niebywałej odporności na warunki środowiskowe. Domownicy mogą zarażać siebie wzajemnie – nawet po przyjęciu dawki leków można ponownie zarazić się cystami, które z łatwością bytują w kale lub wodzie. Należy sprawdzać, czy leczenie okazało się skuteczne, ponawiając badania diagnostyczne po zakończeniu kuracji. Jeśli istnieje taka potrzeba, cała rodzina powinna przyjmować leki przeciwpasożytnicze. W okresie leczenia konieczna jest wzmożona dbałość o higienę osobistą, szczególnie mycie rąk po skorzystaniu z toalety i przed jedzeniem.

Pasożyty w Twoim mózgu

  1. Sawicka-Parobczyk M.: Giardioza u dzieci – właściwe rozpoznanie może być trudne. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2012.
  2. Wiercińska-Drapało A.: Giardioza — obraz kliniczny, rozpoznanie i leczenie. Gastroenterologia Kliniczna 2010.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3