Klebsiella pneumoniae – sześciokrotny wzrost liczby zakażeń szpitalnych w Europie. Projekt naukowy szansą na opanowanie epidemii

Anna Rokicka-ŻukZaktualizowano 
Bakteria Klebsiella pneumoniae z genami odporności na najsilniejsze antybiotyki jest obecna przede wszystkim w środowisku szpitalnym 123RF
Antybiotykooporna bakteria Klebsiella pneumoniae rozprzestrzenia się w szpitalach na terenie Europy. Szczepy z genami odporności na antybiotyki ostatniej szansy są coraz poważniejszym zagrożeniem dla życia pacjentów przy dłuższym pobycie w placówce. Oprócz zapalenia płuc wywołują groźne powikłania, w tym ogólnoustrojowe zakażenie znane jako sepsa. Europejskie badania mogą być szansą na ograniczenie liczby chorych.

Wzrost liczby zakażeń antybiotykooporną bakterią Klebsiella pneumoniae w Europie

Bakteria Klebsiella pneumoniae wyposażona w geny odporności na najsilniej działające antybiotyki rozprzestrzenia się na terenie Europy, a liczba zarażonych nią pacjentów w ciągu ostatnich 8 lat wzrosła aż sześciokrotnie.

K. pneumoniae jest częstym sprawcą szpitalnych zapaleń płuc, czyli przypadków rozwoju choroby po upływie 4 dni od przyjęcia do ośrodka. Szczepy tej bakterii, a także innych obecnych w zakładach lecznictwa, znane są z nabywania odporności na stosowane tam antybiotyki. Powodem tej sytuacji jest możliwość transferu genów pomiędzy drobnoustrojami.

Przyczyną uodporniania się bakterii na antybiotyki jest niedostateczna dezynfekcja stosowana w szpitalach, prowadząca do eradykacji jedynie części patogenów, podczas gdy te o wysokiej odporności na leki pozostają przy życiu i przekazują tę cechę następnym pokoleniom. Może to wynikać zarówno z niskiej skuteczności stosowanych środków odkażających, jak i nie dość rygorystycznego przestrzegania zasad higieny – oraz, jak pokazują badania, niedostatecznie ograniczonego kontaktu zarażonych osób z innymi pacjentami i personelem.

W badaniu przeprowadzonym z udziałem Centrum Genetycznej Kontroli Patogenów (Center for Genomic Pathogen Surveillence) przeanalizowano próbki pobrane od pacjentów 250 szpitali z 32 europejskich krajów, w tym Polski. Dowiedziono, że antybiotyki z grupy karbapenemów nie stanowią już skutecznej linii obrony przed superbakterią, która przyczynia się do rozwoju ciężkich infekcji układu oddechowego, pokarmowego czy moczowego oraz śmiertelnych powikłań związanych z rozwojem zakażenia ogólnoustrojowego, czyli posocznicy (sepsy).

Uwaga! Te bakterie są odporne na antybiotyki – 6 najbardziej...

Maksymalnie odporne na antybiotyki bakterie przenoszą się między pacjentami

Szczepy bakterii nie reagujących nawet na najsilniejsze antybiotyki, czyli tzw. leki ostatniej szansy, takie jak karbapenemy, nazwano ekstremalnie lekoopornymi (XDR, extremely drug resistant). Należy do nich bakteria New Delhi, czyli Klebsiella pneumoniae NDM-1 – wytwarzająca enzym z grupy metalo-beta-laktamaz, który rozkłada antybiotyki beta-laktamowe, w tym również wspomniane karbapenemy.

Na zarażenie się niebezpieczną bakterią szczególnie narażone są osoby z obniżoną odpornością, do których należą również bardzo małe dzieci i osoby w podeszłym wieku, a także osoby osłabione chorobą i stosowanymi zabiegami. Zakażeniu bakteriami K. pneumoniae sprzyja m.in. sztuczna wentylacja płuc i samo intubowanie, które zaburza zdolności obronne układu oddechowego przed infekcjami.

Zakażenia K. pneumoniae częściej rozwijają się u pacjentów, którzy pozostają w szpitalu dłużej niż 2 dni, w ciągu ostatnich 90 dni przyjmowali antybiotyki lub przebywali w szpitalu, nie dawniej niż miesiąc wcześniej byli poddawani dializom, stosują terapię immunosupresyjną z upośledzeniem odporności czy przebywają w zakładach opieki.

Bakterie Klebsiella pneumoniae wykrywa się nawet u osób mających zaledwie kontakt ze środowiskiem szpitalnym, a w organizmach pacjentów tych placówek poddawanych antybiotykoterapii są one obecne aż trzy razy częściej niż u ludzi, którzy nie bywają w zakładach lecznictwa.

Czytaj także

Mapowanie przypadków zakażeń Klebsiella pneumoniae sposobem na opanowanie możliwej epidemii

Badanie genów superbakterii jest szczególnie ważne ze względu na swój rozmiar, zastosowane metody i wyciągnięte wnioski. Dzięki wykorzystaniu techniki sekwencjonowania genów udało się stworzyć najbardziej jak dotąd niezawodny zestaw kryteriów oceny lekooporności Klebsiella pneumoniae.

Naukowcy z Brown University stwierdzili między innymi, że niemal 70 procent wykrytych superbakterii Klebsiella pneumoniae odpornych na karbapenemy należało do zaledwie czterech jej szczepów, a prawie połowa zakażeń miała miejsce pomiędzy pacjentami tych samych szpitali. Sprzyjało im również przewożenie chorych do innych placówek: w badaniu niebezpieczne szczepy rozprzestrzeniały się na terenach badanych państw, ale nie między krajami.

Badacze podkreślają nie tylko konieczność wprowadzenia najwyższych standardów higieny w szpitalach, ale również procedur wczesnej identyfikacji zakażeń. Umożliwi to szybsze odizolowanie chorych i ułatwi kontrolę nad rozprzestrzenianiem się bakterii.

Autorzy badania poszli jednak dalej niż tylko zbadanie próbek. Obecnie zajmują się projektem mapowania przypadków infekcji Klebsiella pneumoniae odpornej na karbapenemy w Europie za pośrednictwem strony internetowej MicroReact, stworzonej przez Centrum Genetycznej Kontroli Patogenów zrzeszające badaczy z Imperial College London i Wellcome Genome Campus. Aktualna mapa jest ogólnodostępna na stronie microreact.com, a jej podstawowy widok znajduje się poniżej.

Współpraca europejskich i światowych specjalistów w ramach projektu wydaje się szansą na ograniczenie liczby zakażeń superbakterią, ale również na zahamowanie rozprzestrzeniania się epidemii chorób wywoływanych przez wirusy takie jak ebola i zika, antybiotykooporne szczepy dwoinki zapalenia płuc (Staphylococcus pneumoniae), przenoszące dur brzuszny (tyfus) pałeczki Salmonella typhi czy krętka cholery (Vibrio cholerae).

Mapa występowania szczepów K. pneumoniae odpornych na karbapenemy w Europie, dostępna na stronie MicroReact
Mapa występowania szczepów K. pneumoniae odpornych na karbapenemy w Europie, dostępna na stronie MicroReact OpenStreetMap, Mapbox (CC-BY-SA 2.0)
Mapa występowania szczepów K. pneumoniae odpornych na karbapenemy w Polsce, dostępna na stronie MicroReact
Mapa występowania szczepów K. pneumoniae odpornych na karbapenemy w Polsce, dostępna na stronie MicroReact OpenStreetMap, Mapbox (CC-BY-SA 2.0)

Źródło: Argimón S, Abudahab K, Goater R, Fedosejev A, Bhai J, Glasner C, Feil E, Holden M, Yeats C, Grundmann H, Spratt B, Aanensen D. 30/11/2016. M Gen 2(11): doi:10.1099/mgen.0.000093

ZOBACZ: Antybiotyki – kiedy szkodzą, a kiedy pomagają?

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3